91.1MBH-1-91-1
वैशंपायन उवाच । इक्ष्वाकुवंशप्रभवो राजासीत्पृथिवीपतिः । महाभिष इति ख्यातः सत्यवाक्सत्यविक्रमः ॥
vaiśaṁpāyana uvāca । ikṣvākuvaṁśaprabhavo rājāsīt pr̥thivīpatiḥ । mahābhiṣa iti khyātaḥ satyavāk satyavikramaḥ ॥
Ādi Parva · Adhyaya 1.91
Adhyāya 91
अध्यायः 91
Who speaks here वसव vasava · वैशंपायन vaiśaṃpāyana
English for this adhyāya (section level, not verse by verse): Ganguli’s translation, approximately §95–97 Ganguli follows a different edition, so the match is approximate.
In this chapterSanskrit allTransliteration allHindi unavailableEnglish unavailableUnavailable translations are marked, never invented.
91.2MBH-1-91-2
सोऽश्वमेधसहस्रेण वाजपेयशतेन च । तोषयामास देवेन्द्रं स्वर्गं लेभे ततः प्रभुः ॥
so ’śvamedhasahasreṇa vājapeyaśatena ca । toṣayām āsa devendraṁ svargaṁ lebhe tataḥ prabhuḥ ॥
91.3MBH-1-91-3
ततः कदाचिद्ब्रह्माणमुपासां चक्रिरे सुराः । तत्र राजर्षयो आसन्स च राजा महाभिषः ॥
tataḥ kadā cid brahmāṇam upāsāṁ cakrire surāḥ । tatra rājarṣayo āsan sa ca rājā mahābhiṣaḥ ॥
91.4MBH-1-91-4
अथ गङ्गा सरिच्छ्रेष्ठा समुपायात्पितामहम् । तस्या वासः समुद्धूतं मारुतेन शशिप्रभम् ॥
atha gaṅgā saricchreṣṭhā samupāyāt pitāmaham । tasyā vāsaḥ samuddhūtaṁ mārutena śaśiprabham ॥
91.5MBH-1-91-5
ततोऽभवन्सुरगणाः सहसावाङ्मुखास्तदा । महाभिषस्तु राजर्षिरशङ्को दृष्टवान्नदीम् ॥
tato ’bhavan suragaṇāḥ sahasāvāṅmukhās tadā । mahābhiṣas tu rājarṣir aśaṅko dr̥ṣṭavān nadīm ॥
91.6MBH-1-91-6
अपध्यातो भगवता ब्रह्मणा स महाभिषः । उक्तश्च जातो मर्त्येषु पुनर्लोकानवाप्स्यसि ॥
apadhyāto bhagavatā brahmaṇā sa mahābhiṣaḥ । uktaś ca jāto martyeṣu punar lokān avāpsyasi ॥
91.7MBH-1-91-7
स चिन्तयित्वा नृपतिर्नृपान्सर्वांस्तपोधनान् । प्रतीपं रोचयामास पितरं भूरिवर्चसम् ॥
sa cintayitvā nr̥patir nr̥pān sarvāṁs tapodhanān । pratīpaṁ rocayām āsa pitaraṁ bhūrivarcasam ॥
91.8MBH-1-91-8
महाभिषं तु तं दृष्ट्वा नदी धैर्याच्च्युतं नृपम् । तमेव मनसाध्यायमुपावर्तत्सरिद्वरा ॥
mahābhiṣaṁ tu taṁ dr̥ṣṭvā nadī dhairyāc cyutaṁ nr̥pam । tam eva manasādhyāyam upāvartat saridvarā ॥
91.9MBH-1-91-9
सा तु विध्वस्तवपुषः कश्मलाभिहतौजसः । ददर्श पथि गच्छन्ती वसून्देवान्दिवौकसः ॥
sā tu vidhvastavapuṣaḥ kaśmalābhihataujasaḥ । dadarśa pathi gacchantī vasūn devān divaukasaḥ ॥
91.10MBH-1-91-10
तथारूपांश्च तान्दृष्ट्वा पप्रच्छ सरितां वरा । किमिदं नष्टरूपाः स्थ कच्चित्क्षेमं दिवौकसाम् ॥
tathārūpāṁś ca tān dr̥ṣṭvā papraccha saritāṁ varā । kim idaṁ naṣṭarūpāḥ stha kaccit kṣemaṁ divaukasām ॥
91.11MBH-1-91-11
तामूचुर्वसवो देवाः शप्ताः स्मो वै महानदि । अल्पेऽपराधे संरम्भाद्वसिष्ठेन महात्मना ॥
tām ūcur vasavo devāḥ śaptāḥ smo vai mahānadi । alpe ’parādhe saṁrambhād vasiṣṭhena mahātmanā ॥
91.12MBH-1-91-12
विमूढा हि वयं सर्वे प्रच्छन्नमृषिसत्तमम् । संध्यां वसिष्ठमासीनं तमत्यभिसृताः पुरा ॥
vimūḍhā hi vayaṁ sarve pracchannam r̥ṣisattamam । saṁdhyāṁ vasiṣṭham āsīnaṁ tam atyabhisr̥tāḥ purā ॥
91.13MBH-1-91-13
तेन कोपाद्वयं शप्ता योनौ संभवतेति ह । न शक्यमन्यथा कर्तुं यदुक्तं ब्रह्मवादिना ॥
tena kopād vayaṁ śaptā yonau saṁbhavateti ha । na śakyam anyathā kartuṁ yad uktaṁ brahmavādinā ॥
91.14MBH-1-91-14
त्वं तस्मान्मानुषी भूत्वा सूष्व पुत्रान्वसून्भुवि । न मानुषीणां जठरं प्रविशेमाशुभं वयम् ॥
tvaṁ tasmān mānuṣī bhūtvā sūṣva putrān vasūn bhuvi । na mānuṣīṇāṁ jaṭharaṁ praviśemāśubhaṁ vayam ॥
91.15MBH-1-91-15
इत्युक्ता तान्वसून्गङ्गा तथेत्युक्त्वाब्रवीदिदम् । मर्त्येषु पुरुषश्रेष्ठः को वः कर्ता भविष्यति ॥
ity uktā tān vasūn gaṅgā tathety uktvābravīd idam । martyeṣu puruṣaśreṣṭhaḥ ko vaḥ kartā bhaviṣyati ॥
91.16MBH-1-91-16
वसव ऊचुः । प्रतीपस्य सुतो राजा शंतनुर्नाम धार्मिकः । भविता मानुषे लोके स नः कर्ता भविष्यति ॥
vasava ūcuḥ । pratīpasya suto rājā śaṁtanur nāma dhārmikaḥ । bhavitā mānuṣe loke sa naḥ kartā bhaviṣyati ॥
91.17MBH-1-91-17
गङ्गोवाच । ममाप्येवं मतं देवा यथावदत मानघाः । प्रियं तस्य करिष्यामि युष्माकं चैतदीप्सितम् ॥
gaṅgovāca । mamāpy evaṁ mataṁ devā yathāvadata mānaghāḥ । priyaṁ tasya kariṣyāmi yuṣmākaṁ caitad īpsitam ॥
91.18MBH-1-91-18
वसव ऊचुः । जातान्कुमारान्स्वानप्सु प्रक्षेप्तुं वै त्वमर्हसि । यथा नचिरकालं नो निष्कृतिः स्यात्त्रिलोकगे ॥
vasava ūcuḥ । jātān kumārān svān apsu prakṣeptuṁ vai tvam arhasi । yathā nacirakālaṁ no niṣkr̥tiḥ syāt trilokage ॥
91.19MBH-1-91-19
गङ्गोवाच । एवमेतत्करिष्यामि पुत्रस्तस्य विधीयताम् । नास्य मोघः संगमः स्यात्पुत्रहेतोर्मया सह ॥
gaṅgovāca । evam etat kariṣyāmi putras tasya vidhīyatām । nāsya moghaḥ saṁgamaḥ syāt putrahetor mayā saha ॥
91.20MBH-1-91-20
वसव ऊचुः । तुरीयार्धं प्रदास्यामो वीर्यस्यैकैकशो वयम् । तेन वीर्येण पुत्रस्ते भविता तस्य चेप्सितः ॥
vasava ūcuḥ । turīyārdhaṁ pradāsyāmo vīryasyaikaikaśo vayam । tena vīryeṇa putras te bhavitā tasya cepsitaḥ ॥
91.21MBH-1-91-21
न संपत्स्यति मर्त्येषु पुनस्तस्य तु संततिः । तस्मादपुत्रः पुत्रस्ते भविष्यति स वीर्यवान् ॥
na saṁpatsyati martyeṣu punas tasya tu saṁtatiḥ । tasmād aputraḥ putras te bhaviṣyati sa vīryavān ॥
91.22MBH-1-91-22
वैशंपायन उवाच । एवं ते समयं कृत्वा गङ्गया वसवः सह । जग्मुः प्रहृष्टमनसो यथासंकल्पमञ्जसा ॥
vaiśaṁpāyana uvāca । evaṁ te samayaṁ kr̥tvā gaṅgayā vasavaḥ saha । jagmuḥ prahr̥ṣṭamanaso yathāsaṁkalpam añjasā ॥