Who speaks here इन्द्र indra · वैशंपायन vaiśaṃpāyana
English for this adhyāya (section level, not verse by verse): Ganguli’s translation, approximately §87–89 Ganguli follows a different edition, so the match is approximate.
इन्द्र उवाच । सर्वाणि कर्माणि समाप्य राज;न्गृहान्परित्यज्य वनं गतोऽसि । तत्त्वां पृच्छामि नहुषस्य पुत्र; केनासि तुल्यस्तपसा ययाते ॥
indra uvāca । sarvāṇi karmāṇi samāpya rājan; gr̥hān parityajya vanaṁ gato ’si । tat tvāṁ pr̥cchāmi nahuṣasya putra; kenāsi tulyas tapasā yayāte ॥
ययातिरुवाच । नाहं देवमनुष्येषु न गन्धर्वमहर्षिषु । आत्मनस्तपसा तुल्यं कंचित्पश्यामि वासव ॥
yayātir uvāca । nāhaṁ devamanuṣyeṣu na gandharvamaharṣiṣu । ātmanas tapasā tulyaṁ kaṁ cit paśyāmi vāsava ॥
इन्द्र उवाच । यदावमंस्थाः सदृशः श्रेयसश्च; पापीयसश्चाविदितप्रभावः । तस्माल्लोका अन्तवन्तस्तवेमे; क्षीणे पुण्ये पतितास्यद्य राजन् ॥
indra uvāca । yadāvamaṁsthāḥ sadr̥śaḥ śreyasaś ca; pāpīyasaś cāviditaprabhāvaḥ । tasmāl lokā antavantas taveme; kṣīṇe puṇye patitāsy adya rājan ॥
ययातिरुवाच । सुरर्षिगन्धर्वनरावमाना;त्क्षयं गता मे यदि शक्र लोकाः । इच्छेयं वै सुरलोकाद्विहीनः; सतां मध्ये पतितुं देवराज ॥
yayātir uvāca । surarṣigandharvanarāvamānāt; kṣayaṁ gatā me yadi śakra lokāḥ । iccheyaṁ vai suralokād vihīnaḥ; satāṁ madhye patituṁ devarāja ॥
इन्द्र उवाच । सतां सकाशे पतितासि राजं;श्च्युतः प्रतिष्ठां यत्र लब्धासि भूयः । एवं विदित्वा तु पुनर्ययाते; न तेऽवमान्याः सदृशः श्रेयसश्च ॥
indra uvāca । satāṁ sakāśe patitāsi rājaṁś; cyutaḥ pratiṣṭhāṁ yatra labdhāsi bhūyaḥ । evaṁ viditvā tu punar yayāte; na te ’vamānyāḥ sadr̥śaḥ śreyasaś ca ॥
वैशंपायन उवाच । ततः प्रहायामरराजजुष्टा;न्पुण्याँल्लोकान्पतमानं ययातिम् । संप्रेक्ष्य राजर्षिवरोऽष्टकस्त;मुवाच सद्धर्मविधानगोप्ता ॥
vaiśaṁpāyana uvāca । tataḥ prahāyāmararājajuṣṭān; puṇyām̐l lokān patamānaṁ yayātim । saṁprekṣya rājarṣivaro ’ṣṭakas tam; uvāca saddharmavidhānagoptā ॥
कस्त्वं युवा वासवतुल्यरूपः; स्वतेजसा दीप्यमानो यथाग्निः । पतस्युदीर्णाम्बुधरान्धकारा;त्खात्खेचराणां प्रवरो यथार्कः ॥
kas tvaṁ yuvā vāsavatulyarūpaḥ; svatejasā dīpyamāno yathāgniḥ । patasy udīrṇāmbudharāndhakārāt; khāt khecarāṇāṁ pravaro yathārkaḥ ॥
दृष्ट्वा च त्वां सूर्यपथात्पतन्तं; वैश्वानरार्कद्युतिमप्रमेयम् । किं नु स्विदेतत्पततीति सर्वे; वितर्कयन्तः परिमोहिताः स्मः ॥
dr̥ṣṭvā ca tvāṁ sūryapathāt patantaṁ; vaiśvānarārkadyutim aprameyam । kiṁ nu svid etat patatīti sarve; vitarkayantaḥ parimohitāḥ smaḥ ॥
दृष्ट्वा च त्वां विष्ठितं देवमार्गे; शक्रार्कविष्णुप्रतिमप्रभावम् । अभ्युद्गतास्त्वां वयमद्य सर्वे; तत्त्वं पाते तव जिज्ञासमानाः ॥
dr̥ṣṭvā ca tvāṁ viṣṭhitaṁ devamārge; śakrārkaviṣṇupratimaprabhāvam । abhyudgatās tvāṁ vayam adya sarve; tattvaṁ pāte tava jijñāsamānāḥ ॥
न चापि त्वां धृष्णुमः प्रष्टुमग्रे; न च त्वमस्मान्पृच्छसि ये वयं स्मः । तत्त्वां पृच्छामः स्पृहणीयरूपं; कस्य त्वं वा किंनिमित्तं त्वमागाः ॥
na cāpi tvāṁ dhr̥ṣṇumaḥ praṣṭum agre; na ca tvam asmān pr̥cchasi ye vayaṁ smaḥ । tat tvāṁ pr̥cchāmaḥ spr̥haṇīyarūpaṁ; kasya tvaṁ vā kiṁnimittaṁ tvam āgāḥ ॥
भयं तु ते व्येतु विषादमोहौ; त्यजाशु देवेन्द्रसमानरूप । त्वां वर्तमानं हि सतां सकाशे; नालं प्रसोढुं बलहापि शक्रः ॥
bhayaṁ tu te vyetu viṣādamohau; tyajāśu devendrasamānarūpa । tvāṁ vartamānaṁ hi satāṁ sakāśe; nālaṁ prasoḍhuṁ balahāpi śakraḥ ॥
सन्तः प्रतिष्ठा हि सुखच्युतानां; सतां सदैवामरराजकल्प । ते संगताः स्थावरजङ्गमेशाः; प्रतिष्ठितस्त्वं सदृशेषु सत्सु ॥
santaḥ pratiṣṭhā hi sukhacyutānāṁ; satāṁ sadaivāmararājakalpa । te saṁgatāḥ sthāvarajaṅgameśāḥ; pratiṣṭhitas tvaṁ sadr̥śeṣu satsu ॥
प्रभुरग्निः प्रतपने भूमिरावपने प्रभुः । प्रभुः सूर्यः प्रकाशित्वे सतां चाभ्यागतः प्रभुः ॥
prabhur agniḥ pratapane bhūmir āvapane prabhuḥ । prabhuḥ sūryaḥ prakāśitve satāṁ cābhyāgataḥ prabhuḥ ॥