सूत उवाच । एलापत्रस्य तु वचः श्रुत्वा नागा द्विजोत्तम । सर्वे प्रहृष्टमनसः साधु साध्वित्यपूजयन् ॥
sūta uvāca । elāpatrasya tu vacaḥ śrutvā nāgā dvijottama । sarve prahr̥ṣṭamanasaḥ sādhu sādhv ity apūjayan ॥
Who speaks here सूत sūta
English for this adhyāya (section level, not verse by verse): Ganguli’s translation, approximately §38–40 Ganguli follows a different edition, so the match is approximate.
सूत उवाच । एलापत्रस्य तु वचः श्रुत्वा नागा द्विजोत्तम । सर्वे प्रहृष्टमनसः साधु साध्वित्यपूजयन् ॥
sūta uvāca । elāpatrasya tu vacaḥ śrutvā nāgā dvijottama । sarve prahr̥ṣṭamanasaḥ sādhu sādhv ity apūjayan ॥
ततः प्रभृति तां कन्यां वासुकिः पर्यरक्षत । जरत्कारुं स्वसारं वै परं हर्षमवाप च ॥
tataḥ prabhr̥ti tāṁ kanyāṁ vāsukiḥ paryarakṣata । jaratkāruṁ svasāraṁ vai paraṁ harṣam avāpa ca ॥
ततो नातिमहान्कालः समतीत इवाभवत् । अथ देवासुराः सर्वे ममन्थुर्वरुणालयम् ॥
tato nātimahān kālaḥ samatīta ivābhavat । atha devāsurāḥ sarve mamanthur varuṇālayam ॥
तत्र नेत्रमभून्नागो वासुकिर्बलिनां वरः । समाप्यैव च तत्कर्म पितामहमुपागमन् ॥
tatra netram abhūn nāgo vāsukir balināṁ varaḥ । samāpyaiva ca tat karma pitāmaham upāgaman ॥
देवा वासुकिना सार्धं पितामहमथाब्रुवन् । भगवञ्शापभीतोऽयं वासुकिस्तप्यते भृशम् ॥
devā vāsukinā sārdhaṁ pitāmaham athābruvan । bhagavañ śāpabhīto ’yaṁ vāsukis tapyate bhr̥śam ॥
तस्येदं मानसं शल्यं समुद्धर्तुं त्वमर्हसि । जनन्याः शापजं देव ज्ञातीनां हितकाङ्क्षिणः ॥
tasyedaṁ mānasaṁ śalyaṁ samuddhartuṁ tvam arhasi । jananyāḥ śāpajaṁ deva jñātīnāṁ hitakāṅkṣiṇaḥ ॥
हितो ह्ययं सदास्माकं प्रियकारी च नागराट् । कुरु प्रसादं देवेश शमयास्य मनोज्वरम् ॥
hito hy ayaṁ sadāsmākaṁ priyakārī ca nāgarāṭ । kuru prasādaṁ deveśa śamayāsya manojvaram ॥
ब्रह्मोवाच । मयैवैतद्वितीर्णं वै वचनं मनसामराः । एलापत्रेण नागेन यदस्याभिहितं पुरा ॥
brahmovāca । mayaivaitad vitīrṇaṁ vai vacanaṁ manasāmarāḥ । elāpatreṇa nāgena yad asyābhihitaṁ purā ॥
तत्करोत्वेष नागेन्द्रः प्राप्तकालं वचस्तथा । विनशिष्यन्ति ये पापा न तु ये धर्मचारिणः ॥
tat karotv eṣa nāgendraḥ prāptakālaṁ vacas tathā । vinaśiṣyanti ye pāpā na tu ye dharmacāriṇaḥ ॥
उत्पन्नः स जरत्कारुस्तपस्युग्रे रतो द्विजः । तस्यैष भगिनीं काले जरत्कारुं प्रयच्छतु ॥
utpannaḥ sa jaratkārus tapasy ugre rato dvijaḥ । tasyaiṣa bhaginīṁ kāle jaratkāruṁ prayacchatu ॥
यदेलापत्रेण वचस्तदोक्तं भुजगेन ह । पन्नगानां हितं देवास्तत्तथा न तदन्यथा ॥
yad elāpatreṇa vacas tadoktaṁ bhujagena ha । pannagānāṁ hitaṁ devās tat tathā na tad anyathā ॥
सूत उवाच । एतच्छ्रुत्वा स नागेन्द्रः पितामहवचस्तदा । सर्पान्बहूञ्जरत्कारौ नित्ययुक्तान्समादधत् ॥
sūta uvāca । etac chrutvā sa nāgendraḥ pitāmahavacas tadā । sarpān bahūñ jaratkārau nityayuktān samādadhat ॥
जरत्कारुर्यदा भार्यामिच्छेद्वरयितुं प्रभुः । शीघ्रमेत्य ममाख्येयं तन्नः श्रेयो भविष्यति ॥
jaratkārur yadā bhāryām icched varayituṁ prabhuḥ । śīghram etya mamākhyeyaṁ tan naḥ śreyo bhaviṣyati ॥