Adhyāya 209

वर्गोवाच । ततो वयं प्रव्यथिताः सर्वा भरतसत्तम । आयाम शरणं विप्रं तं तपोधनमच्युतम् ॥

vargovāca । tato vayaṁ pravyathitāḥ sarvā bharatasattama । āyāma śaraṇaṁ vipraṁ taṁ tapodhanam acyutam ॥

रूपेण वयसा चैव कन्दर्पेण च दर्पिताः । अयुक्तं कृतवत्यः स्म क्षन्तुमर्हसि नो द्विज ॥

rūpeṇa vayasā caiva kandarpeṇa ca darpitāḥ । ayuktaṁ kr̥tavatyaḥ sma kṣantum arhasi no dvija ॥

एष एव वधोऽस्माकं सुपर्याप्तस्तपोधन । यद्वयं संशितात्मानं प्रलोब्धुं त्वामिहागताः ॥

eṣa eva vadho ’smākaṁ suparyāptas tapodhana । yad vayaṁ saṁśitātmānaṁ pralobdhuṁ tvām ihāgatāḥ ॥

अवध्यास्तु स्त्रियः सृष्टा मन्यन्ते धर्मचिन्तकाः । तस्माद्धर्मेण धर्मज्ञ नास्मान्हिंसितुमर्हसि ॥

avadhyās tu striyaḥ sr̥ṣṭā manyante dharmacintakāḥ । tasmād dharmeṇa dharmajña nāsmān hiṁsitum arhasi ॥

सर्वभूतेषु धर्मज्ञ मैत्रो ब्राह्मण उच्यते । सत्यो भवतु कल्याण एष वादो मनीषिणाम् ॥

sarvabhūteṣu dharmajña maitro brāhmaṇa ucyate । satyo bhavatu kalyāṇa eṣa vādo manīṣiṇām ॥

शरणं च प्रपन्नानां शिष्टाः कुर्वन्ति पालनम् । शरणं त्वां प्रपन्नाः स्म तस्मात्त्वं क्षन्तुमर्हसि ॥

śaraṇaṁ ca prapannānāṁ śiṣṭāḥ kurvanti pālanam । śaraṇaṁ tvāṁ prapannāḥ sma tasmāt tvaṁ kṣantum arhasi ॥

वैशंपायन उवाच । एवमुक्तस्तु धर्मात्मा ब्राह्मणः शुभकर्मकृत् । प्रसादं कृतवान्वीर रविसोमसमप्रभः ॥

vaiśaṁpāyana uvāca । evam uktas tu dharmātmā brāhmaṇaḥ śubhakarmakr̥t । prasādaṁ kr̥tavān vīra ravisomasamaprabhaḥ ॥

ब्राह्मण उवाच । शतं सहस्रं विश्वं च सर्वमक्षयवाचकम् । परिमाणं शतं त्वेतन्नैतदक्षयवाचकम् ॥

brāhmaṇa uvāca । śataṁ sahasraṁ viśvaṁ ca sarvam akṣayavācakam । parimāṇaṁ śataṁ tv etan naitad akṣayavācakam ॥

यदा च वो ग्राहभूता गृह्णन्तीः पुरुषाञ्जले । उत्कर्षति जलात्कश्चित्स्थलं पुरुषसत्तमः ॥

yadā ca vo grāhabhūtā gr̥hṇantīḥ puruṣāñ jale । utkarṣati jalāt kaś cit sthalaṁ puruṣasattamaḥ ॥

तदा यूयं पुनः सर्वाः स्वरूपं प्रतिपत्स्यथ । अनृतं नोक्तपूर्वं मे हसतापि कदाचन ॥

tadā yūyaṁ punaḥ sarvāḥ svarūpaṁ pratipatsyatha । anr̥taṁ noktapūrvaṁ me hasatāpi kadā cana ॥

तानि सर्वाणि तीर्थानि इतः प्रभृति चैव ह । नारीतीर्थानि नाम्नेह ख्यातिं यास्यन्ति सर्वशः । पुण्यानि च भविष्यन्ति पावनानि मनीषिणाम् ॥

tāni sarvāṇi tīrthāni itaḥ prabhr̥ti caiva ha । nārītīrthāni nāmneha khyātiṁ yāsyanti sarvaśaḥ । puṇyāni ca bhaviṣyanti pāvanāni manīṣiṇām ॥

वर्गोवाच । ततोऽभिवाद्य तं विप्रं कृत्वा चैव प्रदक्षिणम् । अचिन्तयामोपसृत्य तस्माद्देशात्सुदुःखिताः ॥

vargovāca । tato ’bhivādya taṁ vipraṁ kr̥tvā caiva pradakṣiṇam । acintayāmopasr̥tya tasmād deśāt suduḥkhitāḥ ॥

क्व नु नाम वयं सर्वाः कालेनाल्पेन तं नरम् । समागच्छेम यो नस्तद्रूपमापादयेत्पुनः ॥

kva nu nāma vayaṁ sarvāḥ kālenālpena taṁ naram । samāgacchema yo nas tad rūpam āpādayet punaḥ ॥

ता वयं चिन्तयित्वैवं मुहूर्तादिव भारत । दृष्टवत्यो महाभागं देवर्षिमुत नारदम् ॥

tā vayaṁ cintayitvaivaṁ muhūrtād iva bhārata । dr̥ṣṭavatyo mahābhāgaṁ devarṣim uta nāradam ॥

सर्वा हृष्टाः स्म तं दृष्ट्वा देवर्षिममितद्युतिम् । अभिवाद्य च तं पार्थ स्थिताः स्म व्यथिताननाः ॥

sarvā hr̥ṣṭāḥ sma taṁ dr̥ṣṭvā devarṣim amitadyutim । abhivādya ca taṁ pārtha sthitāḥ sma vyathitānanāḥ ॥

स नोऽपृच्छद्दुःखमूलमुक्तवत्यो वयं च तत् । श्रुत्वा तच्च यथावृत्तमिदं वचनमब्रवीत् ॥

sa no ’pr̥cchad duḥkhamūlam uktavatyo vayaṁ ca tat । śrutvā tac ca yathāvr̥ttam idaṁ vacanam abravīt ॥

दक्षिणे सागरानूपे पञ्च तीर्थानि सन्ति वै । पुण्यानि रमणीयानि तानि गच्छत माचिरम् ॥

dakṣiṇe sāgarānūpe pañca tīrthāni santi vai । puṇyāni ramaṇīyāni tāni gacchata māciram ॥

तत्राशु पुरुषव्याघ्रः पाण्डवो वो धनंजयः । मोक्षयिष्यति शुद्धात्मा दुःखादस्मान्न संशयः ॥

tatrāśu puruṣavyāghraḥ pāṇḍavo vo dhanaṁjayaḥ । mokṣayiṣyati śuddhātmā duḥkhād asmān na saṁśayaḥ ॥

तस्य सर्वा वयं वीर श्रुत्वा वाक्यमिहागताः । तदिदं सत्यमेवाद्य मोक्षिताहं त्वयानघ ॥

tasya sarvā vayaṁ vīra śrutvā vākyam ihāgatāḥ । tad idaṁ satyam evādya mokṣitāhaṁ tvayānagha ॥

एतास्तु मम वै सख्यश्चतस्रोऽन्या जले स्थिताः । कुरु कर्म शुभं वीर एताः सर्वा विमोक्षय ॥

etās tu mama vai sakhyaś catasro ’nyā jale sthitāḥ । kuru karma śubhaṁ vīra etāḥ sarvā vimokṣaya ॥

वैशंपायन उवाच । ततस्ताः पाण्डवश्रेष्ठः सर्वा एव विशां पते । तस्माच्छापाददीनात्मा मोक्षयामास वीर्यवान् ॥

vaiśaṁpāyana uvāca । tatas tāḥ pāṇḍavaśreṣṭhaḥ sarvā eva viśāṁ pate । tasmāc chāpād adīnātmā mokṣayām āsa vīryavān ॥

उत्थाय च जलात्तस्मात्प्रतिलभ्य वपुः स्वकम् । तास्तदाप्सरसो राजन्नदृश्यन्त यथा पुरा ॥

utthāya ca jalāt tasmāt pratilabhya vapuḥ svakam । tās tadāpsaraso rājann adr̥śyanta yathā purā ॥

तीर्थानि शोधयित्वा तु तथानुज्ञाय ताः प्रभुः । चित्राङ्गदां पुनर्द्रष्टुं मणलूरपुरं ययौ ॥

tīrthāni śodhayitvā tu tathānujñāya tāḥ prabhuḥ । citrāṅgadāṁ punar draṣṭuṁ maṇalūrapuraṁ yayau ॥

तस्यामजनयत्पुत्रं राजानं बभ्रुवाहनम् । तं दृष्ट्वा पाण्डवो राजन्गोकर्णमभितोऽगमत् ॥

tasyām ajanayat putraṁ rājānaṁ babhruvāhanam । taṁ dr̥ṣṭvā pāṇḍavo rājan gokarṇam abhito ’gamat ॥