Adhyāya 208

वैशंपायन उवाच । ततः समुद्रे तीर्थानि दक्षिणे भरतर्षभः । अभ्यगच्छत्सुपुण्यानि शोभितानि तपस्विभिः ॥

vaiśaṁpāyana uvāca । tataḥ samudre tīrthāni dakṣiṇe bharatarṣabhaḥ । abhyagacchat supuṇyāni śobhitāni tapasvibhiḥ ॥

वर्जयन्ति स्म तीर्थानि पञ्च तत्र तु तापसाः । आचीर्णानि तु यान्यासन्पुरस्तात्तु तपस्विभिः ॥

varjayanti sma tīrthāni pañca tatra tu tāpasāḥ । ācīrṇāni tu yāny āsan purastāt tu tapasvibhiḥ ॥

अगस्त्यतीर्थं सौभद्रं पौलोमं च सुपावनम् । कारंधमं प्रसन्नं च हयमेधफलं च यत् । भारद्वाजस्य तीर्थं च पापप्रशमनं महत् ॥

agastyatīrthaṁ saubhadraṁ paulomaṁ ca supāvanam । kāraṁdhamaṁ prasannaṁ ca hayamedhaphalaṁ ca yat । bhāradvājasya tīrthaṁ ca pāpapraśamanaṁ mahat ॥

विविक्तान्युपलक्ष्याथ तानि तीर्थानि पाण्डवः । दृष्ट्वा च वर्ज्यमानानि मुनिभिर्धर्मबुद्धिभिः ॥

viviktāny upalakṣyātha tāni tīrthāni pāṇḍavaḥ । dr̥ṣṭvā ca varjyamānāni munibhir dharmabuddhibhiḥ ॥

तपस्विनस्ततोऽपृच्छत्प्राज्ञलिः कुरुनन्दनः । तीर्थानीमानि वर्ज्यन्ते किमर्थं ब्रह्मवादिभिः ॥

tapasvinas tato ’pr̥cchat prājñaliḥ kurunandanaḥ । tīrthānīmāni varjyante kimarthaṁ brahmavādibhiḥ ॥

तापसा ऊचुः । ग्राहाः पञ्च वसन्त्येषु हरन्ति च तपोधनान् । अत एतानि वर्ज्यन्ते तीर्थानि कुरुनन्दन ॥

tāpasā ūcuḥ । grāhāḥ pañca vasanty eṣu haranti ca tapodhanān । ata etāni varjyante tīrthāni kurunandana ॥

वैशंपायन उवाच । तेषां श्रुत्वा महाबाहुर्वार्यमाणस्तपोधनैः । जगाम तानि तीर्थानि द्रष्टुं पुरुषसत्तमः ॥

vaiśaṁpāyana uvāca । teṣāṁ śrutvā mahābāhur vāryamāṇas tapodhanaiḥ । jagāma tāni tīrthāni draṣṭuṁ puruṣasattamaḥ ॥

ततः सौभद्रमासाद्य महर्षेस्तीर्थमुत्तमम् । विगाह्य तरसा शूरः स्नानं चक्रे परंतपः ॥

tataḥ saubhadram āsādya maharṣes tīrtham uttamam । vigāhya tarasā śūraḥ snānaṁ cakre paraṁtapaḥ ॥

अथ तं पुरुषव्याघ्रमन्तर्जलचरो महान् । निजग्राह जले ग्राहः कुन्तीपुत्रं धनंजयम् ॥

atha taṁ puruṣavyāghram antarjalacaro mahān । nijagrāha jale grāhaḥ kuntīputraṁ dhanaṁjayam ॥

स तमादाय कौन्तेयो विस्फुरन्तं जलेचरम् । उदतिष्ठन्महाबाहुर्बलेन बलिनां वरः ॥

sa tam ādāya kaunteyo visphurantaṁ jalecaram । udatiṣṭhan mahābāhur balena balināṁ varaḥ ॥

उत्कृष्ट एव तु ग्राहः सोऽर्जुनेन यशस्विना । बभूव नारी कल्याणी सर्वाभरणभूषिता । दीप्यमाना श्रिया राजन्दिव्यरूपा मनोरमा ॥

utkr̥ṣṭa eva tu grāhaḥ so ’rjunena yaśasvinā । babhūva nārī kalyāṇī sarvābharaṇabhūṣitā । dīpyamānā śriyā rājan divyarūpā manoramā ॥

तदद्भुतं महद्दृष्ट्वा कुन्तीपुत्रो धनंजयः । तां स्त्रियं परमप्रीत इदं वचनमब्रवीत् ॥

tad adbhutaṁ mahad dr̥ṣṭvā kuntīputro dhanaṁjayaḥ । tāṁ striyaṁ paramaprīta idaṁ vacanam abravīt ॥

का वै त्वमसि कल्याणि कुतो वासि जलेचरी । किमर्थं च महत्पापमिदं कृतवती पुरा ॥

kā vai tvam asi kalyāṇi kuto vāsi jalecarī । kimarthaṁ ca mahat pāpam idaṁ kr̥tavatī purā ॥

नार्युवाच । अप्सरास्मि महाबाहो देवारण्यविचारिणी । इष्टा धनपतेर्नित्यं वर्गा नाम महाबल ॥

nāry uvāca । apsarāsmi mahābāho devāraṇyavicāriṇī । iṣṭā dhanapater nityaṁ vargā nāma mahābala ॥

मम सख्यश्चतस्रोऽन्याः सर्वाः कामगमाः शुभाः । ताभिः सार्धं प्रयातास्मि लोकपालनिवेशनम् ॥

mama sakhyaś catasro ’nyāḥ sarvāḥ kāmagamāḥ śubhāḥ । tābhiḥ sārdhaṁ prayātāsmi lokapālaniveśanam ॥

ततः पश्यामहे सर्वा ब्राह्मणं संशितव्रतम् । रूपवन्तमधीयानमेकमेकान्तचारिणम् ॥

tataḥ paśyāmahe sarvā brāhmaṇaṁ saṁśitavratam । rūpavantam adhīyānam ekam ekāntacāriṇam ॥

तस्य वै तपसा राजंस्तद्वनं तेजसावृतम् । आदित्य इव तं देशं कृत्स्नं स व्यवभासयत् ॥

tasya vai tapasā rājaṁs tad vanaṁ tejasāvr̥tam । āditya iva taṁ deśaṁ kr̥tsnaṁ sa vyavabhāsayat ॥

तस्य दृष्ट्वा तपस्तादृग्रूपं चाद्भुतदर्शनम् । अवतीर्णाः स्म तं देशं तपोविघ्नचिकीर्षया ॥

tasya dr̥ṣṭvā tapas tādr̥g rūpaṁ cādbhutadarśanam । avatīrṇāḥ sma taṁ deśaṁ tapovighnacikīrṣayā ॥

अहं च सौरभेयी च समीची बुद्बुदा लता । यौगपद्येन तं विप्रमभ्यगच्छाम भारत ॥

ahaṁ ca saurabheyī ca samīcī budbudā latā । yaugapadyena taṁ vipram abhyagacchāma bhārata ॥

गायन्त्यो वै हसन्त्यश्च लोभयन्त्यश्च तं द्विजम् । स च नास्मासु कृतवान्मनो वीर कथंचन । नाकम्पत महातेजाः स्थितस्तपसि निर्मले ॥

gāyantyo vai hasantyaś ca lobhayantyaś ca taṁ dvijam । sa ca nāsmāsu kr̥tavān mano vīra kathaṁ cana । nākampata mahātejāḥ sthitas tapasi nirmale ॥

सोऽशपत्कुपितोऽस्मांस्तु ब्राह्मणः क्षत्रियर्षभ । ग्राहभूता जले यूयं चरिष्यध्वं शतं समाः ॥

so ’śapat kupito ’smāṁs tu brāhmaṇaḥ kṣatriyarṣabha । grāhabhūtā jale yūyaṁ cariṣyadhvaṁ śataṁ samāḥ ॥