Adhyāya 207

वैशंपायन उवाच । कथयित्वा तु तत्सर्वं ब्राह्मणेभ्यः स भारत । प्रययौ हिमवत्पार्श्वं ततो वज्रधरात्मजः ॥

vaiśaṁpāyana uvāca । kathayitvā tu tat sarvaṁ brāhmaṇebhyaḥ sa bhārata । prayayau himavatpārśvaṁ tato vajradharātmajaḥ ॥

अगस्त्यवटमासाद्य वसिष्ठस्य च पर्वतम् । भृगुतुङ्गे च कौन्तेयः कृतवाञ्शौचमात्मनः ॥

agastyavaṭam āsādya vasiṣṭhasya ca parvatam । bhr̥gutuṅge ca kaunteyaḥ kr̥tavāñ śaucam ātmanaḥ ॥

प्रददौ गोसहस्राणि तीर्थेष्वायतनेषु च । निवेशांश्च द्विजातिभ्यः सोऽददत्कुरुसत्तमः ॥

pradadau gosahasrāṇi tīrtheṣv āyataneṣu ca । niveśāṁś ca dvijātibhyaḥ so ’dadat kurusattamaḥ ॥

हिरण्यबिन्दोस्तीर्थे च स्नात्वा पुरुषसत्तमः । दृष्टवान्पर्वतश्रेष्ठं पुण्यान्यायतनानि च ॥

hiraṇyabindos tīrthe ca snātvā puruṣasattamaḥ । dr̥ṣṭavān parvataśreṣṭhaṁ puṇyāny āyatanāni ca ॥

अवतीर्य नरश्रेष्ठो ब्राह्मणैः सह भारत । प्राचीं दिशमभिप्रेप्सुर्जगाम भरतर्षभः ॥

avatīrya naraśreṣṭho brāhmaṇaiḥ saha bhārata । prācīṁ diśam abhiprepsur jagāma bharatarṣabhaḥ ॥

आनुपूर्व्येण तीर्थानि दृष्टवान्कुरुसत्तमः । नदीं चोत्पलिनीं रम्यामरण्यं नैमिषं प्रति ॥

ānupūrvyeṇa tīrthāni dr̥ṣṭavān kurusattamaḥ । nadīṁ cotpalinīṁ ramyām araṇyaṁ naimiṣaṁ prati ॥

नन्दामपरनन्दां च कौशिकीं च यशस्विनीम् । महानदीं गयां चैव गङ्गामपि च भारत ॥

nandām aparanandāṁ ca kauśikīṁ ca yaśasvinīm । mahānadīṁ gayāṁ caiva gaṅgām api ca bhārata ॥

एवं सर्वाणि तीर्थानि पश्यमानस्तथाश्रमान् । आत्मनः पावनं कुर्वन्ब्राह्मणेभ्यो ददौ वसु ॥

evaṁ sarvāṇi tīrthāni paśyamānas tathāśramān । ātmanaḥ pāvanaṁ kurvan brāhmaṇebhyo dadau vasu ॥

अङ्गवङ्गकलिङ्गेषु यानि पुण्यानि कानिचित् । जगाम तानि सर्वाणि तीर्थान्यायतनानि च । दृष्ट्वा च विधिवत्तानि धनं चापि ददौ ततः ॥

aṅgavaṅgakaliṅgeṣu yāni puṇyāni kāni cit । jagāma tāni sarvāṇi tīrthāny āyatanāni ca । dr̥ṣṭvā ca vidhivat tāni dhanaṁ cāpi dadau tataḥ ॥

कलिङ्गराष्ट्रद्वारेषु ब्राह्मणाः पाण्डवानुगाः । अभ्यनुज्ञाय कौन्तेयमुपावर्तन्त भारत ॥

kaliṅgarāṣṭradvāreṣu brāhmaṇāḥ pāṇḍavānugāḥ । abhyanujñāya kaunteyam upāvartanta bhārata ॥

स तु तैरभ्यनुज्ञातः कुन्तीपुत्रो धनंजयः । सहायैरल्पकैः शूरः प्रययौ येन सागरम् ॥

sa tu tair abhyanujñātaḥ kuntīputro dhanaṁjayaḥ । sahāyair alpakaiḥ śūraḥ prayayau yena sāgaram ॥

स कलिङ्गानतिक्रम्य देशानायतनानि च । धर्म्याणि रमणीयानि प्रेक्षमाणो ययौ प्रभुः ॥

sa kaliṅgān atikramya deśān āyatanāni ca । dharmyāṇi ramaṇīyāni prekṣamāṇo yayau prabhuḥ ॥

महेन्द्रपर्वतं दृष्ट्वा तापसैरुपशोभितम् । समुद्रतीरेण शनैर्मणलूरं जगाम ह ॥

mahendraparvataṁ dr̥ṣṭvā tāpasair upaśobhitam । samudratīreṇa śanair maṇalūraṁ jagāma ha ॥

तत्र सर्वाणि तीर्थानि पुण्यान्यायतनानि च । अभिगम्य महाबाहुरभ्यगच्छन्महीपतिम् । मणलूरेश्वरं राजन्धर्मज्ञं चित्रवाहनम् ॥

tatra sarvāṇi tīrthāni puṇyāny āyatanāni ca । abhigamya mahābāhur abhyagacchan mahīpatim । maṇalūreśvaraṁ rājan dharmajñaṁ citravāhanam ॥

तस्य चित्राङ्गदा नाम दुहिता चारुदर्शना । तां ददर्श पुरे तस्मिन्विचरन्तीं यदृच्छया ॥

tasya citrāṅgadā nāma duhitā cārudarśanā । tāṁ dadarśa pure tasmin vicarantīṁ yadr̥cchayā ॥

दृष्ट्वा च तां वरारोहां चकमे चैत्रवाहिनीम् । अभिगम्य च राजानं ज्ञापयत्स्वं प्रयोजनम् । तमुवाचाथ राजा स सान्त्वपूर्वमिदं वचः ॥

dr̥ṣṭvā ca tāṁ varārohāṁ cakame caitravāhinīm । abhigamya ca rājānaṁ jñāpayat svaṁ prayojanam । tam uvācātha rājā sa sāntvapūrvam idaṁ vacaḥ ॥

राजा प्रभंकरो नाम कुले अस्मिन्बभूव ह । अपुत्रः प्रसवेनार्थी तपस्तेपे स उत्तमम् ॥

rājā prabhaṁkaro nāma kule asmin babhūva ha । aputraḥ prasavenārthī tapas tepe sa uttamam ॥

उग्रेण तपसा तेन प्रणिपातेन शंकरः । ईश्वरस्तोषितस्तेन महादेव उमापतिः ॥

ugreṇa tapasā tena praṇipātena śaṁkaraḥ । īśvaras toṣitas tena mahādeva umāpatiḥ ॥

स तस्मै भगवान्प्रादादेकैकं प्रसवं कुले । एकैकः प्रसवस्तस्माद्भवत्यस्मिन्कुले सदा ॥

sa tasmai bhagavān prādād ekaikaṁ prasavaṁ kule । ekaikaḥ prasavas tasmād bhavaty asmin kule sadā ॥

तेषां कुमाराः सर्वेषां पूर्वेषां मम जज्ञिरे । कन्या तु मम जातेयं कुलस्योत्पादनी ध्रुवम् ॥

teṣāṁ kumārāḥ sarveṣāṁ pūrveṣāṁ mama jajñire । kanyā tu mama jāteyaṁ kulasyotpādanī dhruvam ॥

पुत्रो ममेयमिति मे भावना पुरुषोत्तम । पुत्रिका हेतुविधिना संज्ञिता भरतर्षभ ॥

putro mameyam iti me bhāvanā puruṣottama । putrikā hetuvidhinā saṁjñitā bharatarṣabha ॥

एतच्छुल्कं भवत्वस्याः कुलकृज्जायतामिह । एतेन समयेनेमां प्रतिगृह्णीष्व पाण्डव ॥

etac chulkaṁ bhavatv asyāḥ kulakr̥j jāyatām iha । etena samayenemāṁ pratigr̥hṇīṣva pāṇḍava ॥

स तथेति प्रतिज्ञाय कन्यां तां प्रतिगृह्य च । उवास नगरे तस्मिन्कौन्तेयस्त्रिहिमाः समाः ॥

sa tatheti pratijñāya kanyāṁ tāṁ pratigr̥hya ca । uvāsa nagare tasmin kaunteyas trihimāḥ samāḥ ॥