Adhyāya 141

वैशंपायन उवाच । भीमसेनस्तु तं दृष्ट्वा राक्षसं प्रहसन्निव । भगिनीं प्रति संक्रुद्धमिदं वचनमब्रवीत् ॥

vaiśaṁpāyana uvāca । bhīmasenas tu taṁ dr̥ṣṭvā rākṣasaṁ prahasann iva । bhaginīṁ prati saṁkruddham idaṁ vacanam abravīt ॥

किं ते हिडिम्ब एतैर्वा सुखसुप्तैः प्रबोधितैः । मामासादय दुर्बुद्धे तरसा त्वं नराशन ॥

kiṁ te hiḍimba etair vā sukhasuptaiḥ prabodhitaiḥ । mām āsādaya durbuddhe tarasā tvaṁ narāśana ॥

मय्येव प्रहरैहि त्वं न स्त्रियं हन्तुमर्हसि । विशेषतोऽनपकृते परेणापकृते सति ॥

mayy eva praharaihi tvaṁ na striyaṁ hantum arhasi । viśeṣato ’napakr̥te pareṇāpakr̥te sati ॥

न हीयं स्ववशा बाला कामयत्यद्य मामिह । चोदितैषा ह्यनङ्गेन शरीरान्तरचारिणा । भगिनी तव दुर्बुद्धे राक्षसानां यशोहर ॥

na hīyaṁ svavaśā bālā kāmayaty adya mām iha । coditaiṣā hy anaṅgena śarīrāntaracāriṇā । bhaginī tava durbuddhe rākṣasānāṁ yaśohara ॥

त्वन्नियोगेन चैवेयं रूपं मम समीक्ष्य च । कामयत्यद्य मां भीरुर्नैषा दूषयते कुलम् ॥

tvanniyogena caiveyaṁ rūpaṁ mama samīkṣya ca । kāmayaty adya māṁ bhīrur naiṣā dūṣayate kulam ॥

अनङ्गेन कृते दोषे नेमां त्वमिह राक्षस । मयि तिष्ठति दुष्टात्मन्न स्त्रियं हन्तुमर्हसि ॥

anaṅgena kr̥te doṣe nemāṁ tvam iha rākṣasa । mayi tiṣṭhati duṣṭātman na striyaṁ hantum arhasi ॥

समागच्छ मया सार्धमेकेनैको नराशन । अहमेव नयिष्यामि त्वामद्य यमसादनम् ॥

samāgaccha mayā sārdham ekenaiko narāśana । aham eva nayiṣyāmi tvām adya yamasādanam ॥

अद्य ते तलनिष्पिष्टं शिरो राक्षस दीर्यताम् । कुञ्जरस्येव पादेन विनिष्पिष्टं बलीयसः ॥

adya te talaniṣpiṣṭaṁ śiro rākṣasa dīryatām । kuñjarasyeva pādena viniṣpiṣṭaṁ balīyasaḥ ॥

अद्य गात्राणि क्रव्यादाः श्येना गोमायवश्च ते । कर्षन्तु भुवि संहृष्टा निहतस्य मया मृधे ॥

adya gātrāṇi kravyādāḥ śyenā gomāyavaś ca te । karṣantu bhuvi saṁhr̥ṣṭā nihatasya mayā mr̥dhe ॥

क्षणेनाद्य करिष्येऽहमिदं वनमकण्टकम् । पुरस्ताद्दूषितं नित्यं त्वया भक्षयता नरान् ॥

kṣaṇenādya kariṣye ’ham idaṁ vanam akaṇṭakam । purastād dūṣitaṁ nityaṁ tvayā bhakṣayatā narān ॥

अद्य त्वां भगिनी पाप कृष्यमाणं मया भुवि । द्रक्षत्यद्रिप्रतीकाशं सिंहेनेव महाद्विपम् ॥

adya tvāṁ bhaginī pāpa kr̥ṣyamāṇaṁ mayā bhuvi । drakṣaty adripratīkāśaṁ siṁheneva mahādvipam ॥

निराबाधास्त्वयि हते मया राक्षसपांसन । वनमेतच्चरिष्यन्ति पुरुषा वनचारिणः ॥

nirābādhās tvayi hate mayā rākṣasapāṁsana । vanam etac cariṣyanti puruṣā vanacāriṇaḥ ॥

हिडिम्ब उवाच । गर्जितेन वृथा किं ते कत्थितेन च मानुष । कृत्वैतत्कर्मणा सर्वं कत्थेथा मा चिरं कृथाः ॥

hiḍimba uvāca । garjitena vr̥thā kiṁ te katthitena ca mānuṣa । kr̥tvaitat karmaṇā sarvaṁ katthethā mā ciraṁ kr̥thāḥ ॥

बलिनं मन्यसे यच्च आत्मानमपराक्रमम् । ज्ञास्यस्यद्य समागम्य मयात्मानं बलाधिकम् ॥

balinaṁ manyase yac ca ātmānam aparākramam । jñāsyasy adya samāgamya mayātmānaṁ balādhikam ॥

न तावदेतान्हिंसिष्ये स्वपन्त्वेते यथासुखम् । एष त्वामेव दुर्बुद्धे निहन्म्यद्याप्रियंवदम् ॥

na tāvad etān hiṁsiṣye svapantv ete yathāsukham । eṣa tvām eva durbuddhe nihanmy adyāpriyaṁvadam ॥

पीत्वा तवासृग्गात्रेभ्यस्ततः पश्चादिमानपि । हनिष्यामि ततः पश्चादिमां विप्रियकारिणीम् ॥

pītvā tavāsr̥g gātrebhyas tataḥ paścād imān api । haniṣyāmi tataḥ paścād imāṁ vipriyakāriṇīm ॥

वैशंपायन उवाच । एवमुक्त्वा ततो बाहुं प्रगृह्य पुरुषादकः । अभ्यधावत संक्रुद्धो भीमसेनमरिंदमम् ॥

vaiśaṁpāyana uvāca । evam uktvā tato bāhuṁ pragr̥hya puruṣādakaḥ । abhyadhāvata saṁkruddho bhīmasenam ariṁdamam ॥

तस्याभिपततस्तूर्णं भीमो भीमपराक्रमः । वेगेन प्रहृतं बाहुं निजग्राह हसन्निव ॥

tasyābhipatatas tūrṇaṁ bhīmo bhīmaparākramaḥ । vegena prahr̥taṁ bāhuṁ nijagrāha hasann iva ॥

निगृह्य तं बलाद्भीमो विस्फुरन्तं चकर्ष ह । तस्माद्देशाद्धनूंष्यष्टौ सिंहः क्षुद्रमृगं यथा ॥

nigr̥hya taṁ balād bhīmo visphurantaṁ cakarṣa ha । tasmād deśād dhanūṁṣy aṣṭau siṁhaḥ kṣudramr̥gaṁ yathā ॥

ततः स राक्षसः क्रुद्धः पाण्डवेन बलाद्धृतः । भीमसेनं समालिङ्ग्य व्यनदद्भैरवं रवम् ॥

tataḥ sa rākṣasaḥ kruddhaḥ pāṇḍavena balād dhr̥taḥ । bhīmasenaṁ samāliṅgya vyanadad bhairavaṁ ravam ॥

पुनर्भीमो बलादेनं विचकर्ष महाबलः । मा शब्दः सुखसुप्तानां भ्रातॄणां मे भवेदिति ॥

punar bhīmo balād enaṁ vicakarṣa mahābalaḥ । mā śabdaḥ sukhasuptānāṁ bhrātr̥̄ṇāṁ me bhaved iti ॥

अन्योन्यं तौ समासाद्य विचकर्षतुरोजसा । राक्षसो भीमसेनश्च विक्रमं चक्रतुः परम् ॥

anyonyaṁ tau samāsādya vicakarṣatur ojasā । rākṣaso bhīmasenaś ca vikramaṁ cakratuḥ param ॥

बभञ्जतुर्महावृक्षाँल्लताश्चाकर्षतुस्ततः । मत्ताविव सुसंरब्धौ वारणौ षष्टिहायनौ ॥

babhañjatur mahāvr̥kṣām̐l latāś cākarṣatus tataḥ । mattāv iva susaṁrabdhau vāraṇau ṣaṣṭihāyanau ॥

तयोः शब्देन महता विबुद्धास्ते नरर्षभाः । सह मात्रा तु ददृशुर्हिडिम्बामग्रतः स्थिताम् ॥

tayoḥ śabdena mahatā vibuddhās te nararṣabhāḥ । saha mātrā tu dadr̥śur hiḍimbām agrataḥ sthitām ॥