Adhyāya 140

वैशंपायन उवाच । तां विदित्वा चिरगतां हिडिम्बो राक्षसेश्वरः । अवतीर्य द्रुमात्तस्मादाजगामाथ पाण्डवान् ॥

vaiśaṁpāyana uvāca । tāṁ viditvā ciragatāṁ hiḍimbo rākṣaseśvaraḥ । avatīrya drumāt tasmād ājagāmātha pāṇḍavān ॥

लोहिताक्षो महाबाहुरूर्ध्वकेशो महाबलः । मेघसंघातवर्ष्मा च तीक्ष्णदंष्ट्रोज्ज्वलाननः ॥

lohitākṣo mahābāhur ūrdhvakeśo mahābalaḥ । meghasaṁghātavarṣmā ca tīkṣṇadaṁṣṭrojjvalānanaḥ ॥

तमापतन्तं दृष्ट्वैव तथा विकृतदर्शनम् । हिडिम्बोवाच वित्रस्ता भीमसेनमिदं वचः ॥

tam āpatantaṁ dr̥ṣṭvaiva tathā vikr̥tadarśanam । hiḍimbovāca vitrastā bhīmasenam idaṁ vacaḥ ॥

आपतत्येष दुष्टात्मा संक्रुद्धः पुरुषादकः । त्वामहं भ्रातृभिः सार्धं यद्ब्रवीमि तथा कुरु ॥

āpataty eṣa duṣṭātmā saṁkruddhaḥ puruṣādakaḥ । tvām ahaṁ bhrātr̥bhiḥ sārdhaṁ yad bravīmi tathā kuru ॥

अहं कामगमा वीर रक्षोबलसमन्विता । आरुहेमां मम श्रोणीं नेष्यामि त्वां विहायसा ॥

ahaṁ kāmagamā vīra rakṣobalasamanvitā । āruhemāṁ mama śroṇīṁ neṣyāmi tvāṁ vihāyasā ॥

प्रबोधयैनान्संसुप्तान्मातरं च परंतप । सर्वानेव गमिष्यामि गृहीत्वा वो विहायसा ॥

prabodhayainān saṁsuptān mātaraṁ ca paraṁtapa । sarvān eva gamiṣyāmi gr̥hītvā vo vihāyasā ॥

भीम उवाच । मा भैस्त्वं विपुलश्रोणि नैष कश्चिन्मयि स्थिते । अहमेनं हनिष्यामि प्रेक्षन्त्यास्ते सुमध्यमे ॥

bhīma uvāca । mā bhais tvaṁ vipulaśroṇi naiṣa kaś cin mayi sthite । aham enaṁ haniṣyāmi prekṣantyās te sumadhyame ॥

नायं प्रतिबलो भीरु राक्षसापसदो मम । सोढुं युधि परिस्पन्दमथ वा सर्वराक्षसाः ॥

nāyaṁ pratibalo bhīru rākṣasāpasado mama । soḍhuṁ yudhi parispandam atha vā sarvarākṣasāḥ ॥

पश्य बाहू सुवृत्तौ मे हस्तिहस्तनिभाविमौ । ऊरू परिघसंकाशौ संहतं चाप्युरो मम ॥

paśya bāhū suvr̥ttau me hastihastanibhāv imau । ūrū parighasaṁkāśau saṁhataṁ cāpy uro mama ॥

विक्रमं मे यथेन्द्रस्य साद्य द्रक्ष्यसि शोभने । मावमंस्थाः पृथुश्रोणि मत्वा मामिह मानुषम् ॥

vikramaṁ me yathendrasya sādya drakṣyasi śobhane । māvamaṁsthāḥ pr̥thuśroṇi matvā mām iha mānuṣam ॥

हिडिम्बोवाच । नावमन्ये नरव्याघ्र त्वामहं देवरूपिणम् । दृष्टापदानस्तु मया मानुषेष्वेव राक्षसः ॥

hiḍimbovāca । nāvamanye naravyāghra tvām ahaṁ devarūpiṇam । dr̥ṣṭāpadānas tu mayā mānuṣeṣv eva rākṣasaḥ ॥

वैशंपायन उवाच । तथा संजल्पतस्तस्य भीमसेनस्य भारत । वाचः शुश्राव ताः क्रुद्धो राक्षसः पुरुषादकः ॥

vaiśaṁpāyana uvāca । tathā saṁjalpatas tasya bhīmasenasya bhārata । vācaḥ śuśrāva tāḥ kruddho rākṣasaḥ puruṣādakaḥ ॥

अवेक्षमाणस्तस्याश्च हिडिम्बो मानुषं वपुः । स्रग्दामपूरितशिखं समग्रेन्दुनिभाननम् ॥

avekṣamāṇas tasyāś ca hiḍimbo mānuṣaṁ vapuḥ । sragdāmapūritaśikhaṁ samagrendunibhānanam ॥

सुभ्रूनासाक्षिकेशान्तं सुकुमारनखत्वचम् । सर्वाभरणसंयुक्तं सुसूक्ष्माम्बरवाससम् ॥

subhrūnāsākṣikeśāntaṁ sukumāranakhatvacam । sarvābharaṇasaṁyuktaṁ susūkṣmāmbaravāsasam ॥

तां तथा मानुषं रूपं बिभ्रतीं सुमनोहरम् । पुंस्कामां शङ्कमानश्च चुक्रोध पुरुषादकः ॥

tāṁ tathā mānuṣaṁ rūpaṁ bibhratīṁ sumanoharam । puṁskāmāṁ śaṅkamānaś ca cukrodha puruṣādakaḥ ॥

संक्रुद्धो राक्षसस्तस्या भगिन्याः कुरुसत्तम । उत्फाल्य विपुले नेत्रे ततस्तामिदमब्रवीत् ॥

saṁkruddho rākṣasas tasyā bhaginyāḥ kurusattama । utphālya vipule netre tatas tām idam abravīt ॥

को हि मे भोक्तुकामस्य विघ्नं चरति दुर्मतिः । न बिभेषि हिडिम्बे किं मत्कोपाद्विप्रमोहिता ॥

ko hi me bhoktukāmasya vighnaṁ carati durmatiḥ । na bibheṣi hiḍimbe kiṁ matkopād vipramohitā ॥

धिक्त्वामसति पुंस्कामे मम विप्रियकारिणि । पूर्वेषां राक्षसेन्द्राणां सर्वेषामयशस्करि ॥

dhik tvām asati puṁskāme mama vipriyakāriṇi । pūrveṣāṁ rākṣasendrāṇāṁ sarveṣām ayaśaskari ॥

यानिमानाश्रिताकार्षीरप्रियं सुमहन्मम । एष तानद्य वै सर्वान्हनिष्यामि त्वया सह ॥

yān imān āśritākārṣīr apriyaṁ sumahan mama । eṣa tān adya vai sarvān haniṣyāmi tvayā saha ॥

एवमुक्त्वा हिडिम्बां स हिडिम्बो लोहितेक्षणः । वधायाभिपपातैनां दन्तैर्दन्तानुपस्पृशन् ॥

evam uktvā hiḍimbāṁ sa hiḍimbo lohitekṣaṇaḥ । vadhāyābhipapātaināṁ dantair dantān upaspr̥śan ॥

तमापतन्तं संप्रेक्ष्य भीमः प्रहरतां वरः । भर्त्सयामास तेजस्वी तिष्ठ तिष्ठेति चाब्रवीत् ॥

tam āpatantaṁ saṁprekṣya bhīmaḥ praharatāṁ varaḥ । bhartsayām āsa tejasvī tiṣṭha tiṣṭheti cābravīt ॥