Sarga 93

ततः पौलस्त्यसचिवाः श्रुत्वा चेन्द्रजितं हतम् । आचचक्षुरभिज्ञाय दशग्रीवाय सव्यथाः ।। ६.९३. ॥

tataḥ paulastyasacivāḥ śrutvā cendrajitaṃ hatam | ācacakṣurabhijñāya daśagrīvāya savyathāḥ || 6.93. ||

युद्धे हतो महाराज लक्ष्मणेन तवात्मजः । विभीषणसहायेन मिषतां नो महाद्युतिः ।। ६.९३. ॥

yuddhe hato mahārāja lakṣmaṇena tavātmajaḥ | vibhīṣaṇasahāyena miṣatāṃ no mahādyutiḥ || 6.93. ||

शूरः शूरेण सङ्गम्य संयुगेष्वपरजितः । लक्ष्मणेन हतः शूरः पुत्रस्तु विबुधेन्द्रजित्। गतः स परमान् लोकान् शरैः सन्ताप्य लक्ष्मणम् ।। ६.९३. ॥

śūraḥ śūreṇa saṅgamya saṃyugeṣvaparajitaḥ | lakṣmaṇena hataḥ śūraḥ putrastu vibudhendrajit| gataḥ sa paramān lokān śaraiḥ santāpya lakṣmaṇam || 6.93. ||

स तं प्रतिभयं श्रुत्वा वधं पुत्रस्य दारुणम् । घोरमिन्द्रजितः सङ्ख्ये कश्मलं चाविशन्महत् ।। ६.९३. ॥

sa taṃ pratibhayaṃ śrutvā vadhaṃ putrasya dāruṇam | ghoramindrajitaḥ saṅkhye kaśmalaṃ cāviśanmahat || 6.93. ||

उपलभ्य चिरात् सञ्ज्ञां राजा राक्षसपुङ्गवः । पुत्रशोकार्दितो दीनो विललापाकुलेन्द्रियः ।। ६.९३. ॥

upalabhya cirāt sañjñāṃ rājā rākṣasapuṅgavaḥ | putraśokārdito dīno vilalāpākulendriyaḥ || 6.93. ||

हा राक्षसचमूमुख्य मम वत्स महारथ । जित्वेन्द्रं कथमद्य त्वं लक्ष्मणस्य वशं गतः ।। ६.९३. ॥

hā rākṣasacamūmukhya mama vatsa mahāratha | jitvendraṃ kathamadya tvaṃ lakṣmaṇasya vaśaṃ gataḥ || 6.93. ||

ननु त्वमिषुभिः क्रुद्धो भिन्द्याः कालान्तकावपि । मन्दरस्यापि शृङ्गाणि किं पुनर्लक्ष्मणं युधि ।। ६.९३. ॥

nanu tvamiṣubhiḥ kruddho bhindyāḥ kālāntakāvapi | mandarasyāpi śṛṅgāṇi kiṃ punarlakṣmaṇaṃ yudhi || 6.93. ||

अद्य वैवस्वतो राजा भूयो बहुमतो मम । येनाद्य त्वं महाबाहो संयुक्तः कालधर्मणा ।। ६.९३. ॥

adya vaivasvato rājā bhūyo bahumato mama | yenādya tvaṃ mahābāho saṃyuktaḥ kāladharmaṇā || 6.93. ||

एष पन्थाः सुयोधानां सर्वामरगणेष्वपि । । ६.९३. ॥

eṣa panthāḥ suyodhānāṃ sarvāmaragaṇeṣvapi | | 6.93. ||

यः कृते हन्यते भर्तुः स पुमान् स्वर्गमृच्छति । अद्य देवगणाः सर्वे लोकपालास्तथर्षयः। हतमिन्द्रजितं श्रुत्वा सुखं स्वप्स्यन्ति निर्भयाः ।। ६.९३. ॥

yaḥ kṛte hanyate bhartuḥ sa pumān svargamṛcchati | adya devagaṇāḥ sarve lokapālāstatharṣayaḥ| hatamindrajitaṃ śrutvā sukhaṃ svapsyanti nirbhayāḥ || 6.93. ||

अद्य लोकास्त्रयः कृत्स्ना पृथिवी च सकानना । एकेनेन्द्रजिता हीना शून्येव प्रतिभाति मे ।। ६.९३. ॥

adya lokāstrayaḥ kṛtsnā pṛthivī ca sakānanā | ekenendrajitā hīnā śūnyeva pratibhāti me || 6.93. ||

अद्य नैर्ऋतकन्यानां श्रोष्याम्यन्तःपुरे रवम् । करेणुसङ्घस्य यथा निनादं गिरिगह्वरे ।। ६.९३. ॥

adya nairṛtakanyānāṃ śroṣyāmyantaḥpure ravam | kareṇusaṅghasya yathā ninādaṃ girigahvare || 6.93. ||

यौवराज्यं च लङ्कां च रक्षांसि च परन्तप । मातरं मां च भार्यां च क्व गतो ऽसि विहाय नः ।। ६.९३. ॥

yauvarājyaṃ ca laṅkāṃ ca rakṣāṃsi ca parantapa | mātaraṃ māṃ ca bhāryāṃ ca kva gato 'si vihāya naḥ || 6.93. ||

मम नाम त्वया वीर गतस्य यमसादनम् । प्रेतकार्याणि कार्याणि विपरीते हि वर्तसे ।। ६.९३. ॥

mama nāma tvayā vīra gatasya yamasādanam | pretakāryāṇi kāryāṇi viparīte hi vartase || 6.93. ||

स त्वं जीवति सुग्रीवे लक्ष्मणे च सराघवे । मम शल्यमनुद्धृत्य क्व गतो ऽसि विहाय नः ।। ६.९३. ॥

sa tvaṃ jīvati sugrīve lakṣmaṇe ca sarāghave | mama śalyamanuddhṛtya kva gato 'si vihāya naḥ || 6.93. ||

एवमादिविलापार्तं रावणं राक्षसाधिपम् । आविवेश महान् कोपः पुत्रव्यसनसम्भवः ।। ६.९३. ॥

evamādivilāpārtaṃ rāvaṇaṃ rākṣasādhipam | āviveśa mahān kopaḥ putravyasanasambhavaḥ || 6.93. ||

प्रकृत्या कोपनं ह्येनं पुत्रस्य पुनराधयः । दीप्तं सन्दीपयामासुर्घर्मे ऽर्कमिव रश्मयः ।। ६.९३. ॥

prakṛtyā kopanaṃ hyenaṃ putrasya punarādhayaḥ | dīptaṃ sandīpayāmāsurgharme 'rkamiva raśmayaḥ || 6.93. ||

ललाटे भ्रुकुटीभिश्च सङ्गताभिर्व्यारोचत । युगान्ते सह नक्रैस्तु महोर्मिभिरिवोदधिः ।। ६.९३. ॥

lalāṭe bhrukuṭībhiśca saṅgatābhirvyārocata | yugānte saha nakraistu mahormibhirivodadhiḥ || 6.93. ||

कोपाद्विजृम्भमाणस्य वक्त्राद् व्यक्तमभिज्वलन् । उत्पपात स भूयो ऽग्निर्वृत्रस्य वदनादिव ।। ६.९३. ॥

kopādvijṛmbhamāṇasya vaktrād vyaktamabhijvalan | utpapāta sa bhūyo 'gnirvṛtrasya vadanādiva || 6.93. ||

स पुत्रवधसन्तप्तः शूरः क्रोधवशं गतः । समीक्ष्य रावणो बुद्ध्या वैदेह्या रोचयद्वधम् ।। ६.९३. ॥

sa putravadhasantaptaḥ śūraḥ krodhavaśaṃ gataḥ | samīkṣya rāvaṇo buddhyā vaidehyā rocayadvadham || 6.93. ||

तस्य प्रकृत्या रक्ते च रक्ते क्रोधाग्निना ऽपि च । रावणस्य महाघोरे दीप्ते नेत्रे बभूवतुः ।। ६.९३. ॥

tasya prakṛtyā rakte ca rakte krodhāgninā 'pi ca | rāvaṇasya mahāghore dīpte netre babhūvatuḥ || 6.93. ||

घोरं प्रकृत्या रूपं तत्तस्य क्रोधाग्निमूर्च्छितम् । बभूव रूपं क्रुद्धस्य रुद्धस्येव दुरासदम् ।। ६.९३. ॥

ghoraṃ prakṛtyā rūpaṃ tattasya krodhāgnimūrcchitam | babhūva rūpaṃ kruddhasya ruddhasyeva durāsadam || 6.93. ||

तस्य क्रुद्धस्य नेत्राभ्यां प्राप्ततन्नस्रबिन्दवः । दीप्ताभ्यामिव दीपाभ्यां सार्चिषः स्नेहबिन्दवः ।। ६.९३. ॥

tasya kruddhasya netrābhyāṃ prāptatannasrabindavaḥ | dīptābhyāmiva dīpābhyāṃ sārciṣaḥ snehabindavaḥ || 6.93. ||

दन्तान् विदशतस्तस्य श्रूयते दशनस्वनः । यन्त्रस्यावेष्ट्यमानस्य महतो दानवैरिव ।। ६.९३. ॥

dantān vidaśatastasya śrūyate daśanasvanaḥ | yantrasyāveṣṭyamānasya mahato dānavairiva || 6.93. ||

कालाग्निरिव सङ्क्रुद्धो यां यां दिशमवैक्षत । तस्यां तस्यां भयत्रस्ता राक्षसाः संविलिल्यिरे ।। ६.९३. ॥

kālāgniriva saṅkruddho yāṃ yāṃ diśamavaikṣata | tasyāṃ tasyāṃ bhayatrastā rākṣasāḥ saṃvililyire || 6.93. ||

तमन्तकमिव क्रुद्धं चराचरचिखादिषुम् । वीक्षमाणं दिशः सर्वा राक्षसा नोपचक्रमुः ।। ६.९३. ॥

tamantakamiva kruddhaṃ carācaracikhādiṣum | vīkṣamāṇaṃ diśaḥ sarvā rākṣasā nopacakramuḥ || 6.93. ||

ततः परमसङ्क्रुद्धो रावणो राक्षसाधिपः । अब्रवीद्रक्षसां मध्ये संस्तम्भयिषुराहवे ।। ६.९३. ॥

tataḥ paramasaṅkruddho rāvaṇo rākṣasādhipaḥ | abravīdrakṣasāṃ madhye saṃstambhayiṣurāhave || 6.93. ||

मया वर्षसहस्राणि चरित्वा दुश्चरं तपः । तेषु तेष्ववकाशेषु स्वयम्भूः परितोषितः ।। ६.९३. ॥

mayā varṣasahasrāṇi caritvā duścaraṃ tapaḥ | teṣu teṣvavakāśeṣu svayambhūḥ paritoṣitaḥ || 6.93. ||

तस्यैव तपसो व्युष्ट्या प्रसादाच्च स्वयम्भुवः । नासुरेभ्यो न देवेभ्यो भयं मम कदाचन ।। ६.९३. ॥

tasyaiva tapaso vyuṣṭyā prasādācca svayambhuvaḥ | nāsurebhyo na devebhyo bhayaṃ mama kadācana || 6.93. ||

कवचं ब्रह्मदत्तं मे यदादित्यसमप्रभम् । देवासुरविमर्देषु न भिन्नं वज्रशक्तिभिः ।। ६.९३. ॥

kavacaṃ brahmadattaṃ me yadādityasamaprabham | devāsuravimardeṣu na bhinnaṃ vajraśaktibhiḥ || 6.93. ||

तेन मामद्य संयुक्तं रथस्थमिह संयुगे । प्रतीयात् को ऽद्य मामाजौ साक्षादपि पुरन्दरः ।। ६.९३. ॥

tena māmadya saṃyuktaṃ rathasthamiha saṃyuge | pratīyāt ko 'dya māmājau sākṣādapi purandaraḥ || 6.93. ||

यत्तदा ऽभिप्रसन्नेन सशरं कार्मुकं महत् । देवासुरविमर्देषु मम दत्तं स्वयम्भुवा ।। ६.९३. ॥

yattadā 'bhiprasannena saśaraṃ kārmukaṃ mahat | devāsuravimardeṣu mama dattaṃ svayambhuvā || 6.93. ||

अद्य तूर्यशतैर्भीमं धनुरुत्थाप्यतां मम । रामलक्ष्मणयोरेव वधाय परमाहवे ।। ६.९३. ॥

adya tūryaśatairbhīmaṃ dhanurutthāpyatāṃ mama | rāmalakṣmaṇayoreva vadhāya paramāhave || 6.93. ||

स पुत्रवधसन्तप्तः शूरः क्रोधवशं गतः । समीक्ष्य रावणो बुद्ध्या सीतां हन्तुं व्यवस्यत ।। ६.९३. ॥

sa putravadhasantaptaḥ śūraḥ krodhavaśaṃ gataḥ | samīkṣya rāvaṇo buddhyā sītāṃ hantuṃ vyavasyata || 6.93. ||

प्रत्यवेक्ष्य तु ताम्राक्षः सुघोरो घोरदर्शनः । दीनो दीनस्वरान् सर्वांस्तानुवाच निशाचरान् ।। ६.९३. ॥

pratyavekṣya tu tāmrākṣaḥ sughoro ghoradarśanaḥ | dīno dīnasvarān sarvāṃstānuvāca niśācarān || 6.93. ||

मायया मम वत्सेन वञ्चनार्थं वनौकसाम् । किञ्चिदेव हतं तत्र सीतेयमिति दर्शितम् ।। ६.९३. ॥

māyayā mama vatsena vañcanārthaṃ vanaukasām | kiñcideva hataṃ tatra sīteyamiti darśitam || 6.93. ||

तदिदं तथ्यमेवाहं करिष्ये प्रियमात्मनः । वैदेहीं नाशयिष्यामि क्षत्रबन्धुमनुव्रताम् ।। ६.९३. ॥

tadidaṃ tathyamevāhaṃ kariṣye priyamātmanaḥ | vaidehīṃ nāśayiṣyāmi kṣatrabandhumanuvratām || 6.93. ||

इत्येवमुक्त्वा सचिवान् खड्गमाशु परामृशत् । । ६.९३. ॥

ityevamuktvā sacivān khaḍgamāśu parāmṛśat | | 6.93. ||

उद्धृत्य गुणसम्पन्नं विमलाम्बरवर्चसम् । निष्पपात स वेगेन सभार्यः सचिवैर्वृतः ।। ६.९३. ॥

uddhṛtya guṇasampannaṃ vimalāmbaravarcasam | niṣpapāta sa vegena sabhāryaḥ sacivairvṛtaḥ || 6.93. ||

रावणः पुत्रशोकेन भृशमाकुलचेतनः । सङ्क्रुद्धः खड्गमादाय सहसा यत्र मैथिली ।। ६.९३. ॥

rāvaṇaḥ putraśokena bhṛśamākulacetanaḥ | saṅkruddhaḥ khaḍgamādāya sahasā yatra maithilī || 6.93. ||

व्रजन्तं राक्षसं प्रेक्ष्य सिंहनादं प्रचुक्रुशुः । ऊचुश्चान्योन्यमाश्लिष्य सङ्क्रुद्धं प्रेक्ष्य राक्षसाः ।। ६.९३. ॥

vrajantaṃ rākṣasaṃ prekṣya siṃhanādaṃ pracukruśuḥ | ūcuścānyonyamāśliṣya saṅkruddhaṃ prekṣya rākṣasāḥ || 6.93. ||

अद्यैनं तावुभौ दृष्ट्वा भ्रातरौ प्रव्यथिष्यतः । लोकपाला हि चत्वारः क्रुद्धेनानेन निर्जिताः ।। ६.९३. ॥

adyainaṃ tāvubhau dṛṣṭvā bhrātarau pravyathiṣyataḥ | lokapālā hi catvāraḥ kruddhenānena nirjitāḥ || 6.93. ||

बहवः शत्रवश्चापि संयुगेषु निपातिताः । त्रिषु लोकेषु रत्नानि भुङ्क्ते चाहृत्य रावणः ।। ६.९३. ॥

bahavaḥ śatravaścāpi saṃyugeṣu nipātitāḥ | triṣu lokeṣu ratnāni bhuṅkte cāhṛtya rāvaṇaḥ || 6.93. ||

विक्रमे च बले चैव नास्त्यस्य सदृशो भुवि । । ६.९३. ॥

vikrame ca bale caiva nāstyasya sadṛśo bhuvi | | 6.93. ||

तेषां सञ्जल्पमानानामशोकवनिकां गताम् । अभिदुद्राव वैदेहीं रावणः क्रोधमूर्च्छितः ।। ६.९३. ॥

teṣāṃ sañjalpamānānāmaśokavanikāṃ gatām | abhidudrāva vaidehīṃ rāvaṇaḥ krodhamūrcchitaḥ || 6.93. ||

वार्यमाणः सुसङ्क्रुद्धः सुहृद्भिर्हितबुद्धिभिः । अभ्यधावत सङ्क्रुद्धः खे ग्रहो रोहिणीमिव ।। ६.९३. ॥

vāryamāṇaḥ susaṅkruddhaḥ suhṛdbhirhitabuddhibhiḥ | abhyadhāvata saṅkruddhaḥ khe graho rohiṇīmiva || 6.93. ||

मैथिली रक्ष्यमाणा तु राक्षसीभिरनिन्दिता । ददर्श राक्षसं क्रुद्धं निस्त्रिंशवरधारिणम् ।। ६.९३. ॥

maithilī rakṣyamāṇā tu rākṣasībhiraninditā | dadarśa rākṣasaṃ kruddhaṃ nistriṃśavaradhāriṇam || 6.93. ||

तं निशाम्य सनिस्त्रिंशं व्यथिता जनकात्मजा । निवार्यमाणं बहुशः सुहृद्भिरनुवर्तिनम्। सीता दुःखसमाविष्टा विलपन्तीदमब्रवीत् ।। ६.९३. ॥

taṃ niśāmya sanistriṃśaṃ vyathitā janakātmajā | nivāryamāṇaṃ bahuśaḥ suhṛdbhiranuvartinam| sītā duḥkhasamāviṣṭā vilapantīdamabravīt || 6.93. ||

यथा ऽयं मामभिक्रुद्धः समभिद्रवति स्वयम् । वधिष्यति सनाथां मामनाथामिव दुर्मतिः ।। ६.९३. ॥

yathā 'yaṃ māmabhikruddhaḥ samabhidravati svayam | vadhiṣyati sanāthāṃ māmanāthāmiva durmatiḥ || 6.93. ||

बहुशश्चोदयामास भर्तारं मामनुव्रताम् । भार्या भव रमस्वेति प्रत्याख्यातो ध्रुवं मया ।। ६.९३. ॥

bahuśaścodayāmāsa bhartāraṃ māmanuvratām | bhāryā bhava ramasveti pratyākhyāto dhruvaṃ mayā || 6.93. ||

सो ऽयं ममानुपस्थाने व्यक्तं नैराश्यमागतः । क्रोधमोहसमाविष्टो निहन्तुं मां समुद्यतः ।। ६.९३. ॥

so 'yaṃ mamānupasthāne vyaktaṃ nairāśyamāgataḥ | krodhamohasamāviṣṭo nihantuṃ māṃ samudyataḥ || 6.93. ||

अथवा तौ नरव्याघ्रौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ । मन्निमित्तमनार्येण समरे ऽद्य निपातितौ। अहो धिङ्मन्निमित्तो ऽयं विनाशो राजपुत्रयोः ।। ६.९३. ॥

athavā tau naravyāghrau bhrātarau rāmalakṣmaṇau | mannimittamanāryeṇa samare 'dya nipātitau| aho dhiṅmannimitto 'yaṃ vināśo rājaputrayoḥ || 6.93. ||

अथवा पुत्रशोकेन अहत्वा रामलक्ष्मणौ । विधमिष्यति मां रौद्रो राक्षसः पापनिश्चयः ।। ६.९३. ॥

athavā putraśokena ahatvā rāmalakṣmaṇau | vidhamiṣyati māṃ raudro rākṣasaḥ pāpaniścayaḥ || 6.93. ||

हनूमतो ऽपि यद्वाक्यं न कृतं क्षुद्रया मया । । ६.९३. ॥

hanūmato 'pi yadvākyaṃ na kṛtaṃ kṣudrayā mayā | | 6.93. ||

यद्यहं तस्य पृष्ठेन तदा यायामनिन्दिता । नाद्यैवमनुशोचेयं भर्तुरङ्कगता सती ।। ६.९३. ॥

yadyahaṃ tasya pṛṣṭhena tadā yāyāmaninditā | nādyaivamanuśoceyaṃ bharturaṅkagatā satī || 6.93. ||

मन्ये तु हृदयं तस्याः कौसल्यायाः फलिष्यति । एकपुत्रा यदा पुत्रं विनष्टं श्रोष्यते युधि ।। ६.९३. ॥

manye tu hṛdayaṃ tasyāḥ kausalyāyāḥ phaliṣyati | ekaputrā yadā putraṃ vinaṣṭaṃ śroṣyate yudhi || 6.93. ||

सा हि जन्म च बाल्यं च यौवनं च महात्मनः । धर्मकार्यानुरूपं च रुदन्ती संस्मरिष्यति ।। ६.९३. ॥

sā hi janma ca bālyaṃ ca yauvanaṃ ca mahātmanaḥ | dharmakāryānurūpaṃ ca rudantī saṃsmariṣyati || 6.93. ||

निराशा निहते पुत्रे दत्त्वा श्राद्धमचेतना । अग्निमारोक्ष्यते नूनमपो वा ऽपि प्रवेक्ष्यति ।। ६.९३. ॥

nirāśā nihate putre dattvā śrāddhamacetanā | agnimārokṣyate nūnamapo vā 'pi pravekṣyati || 6.93. ||

धिगस्तु कुब्जामसतीं मन्थरां पापनिश्चयाम् । यन्निमित्तमिदं दुःखं कौसल्या प्रतिपत्स्यते ।। ६.९३. ॥

dhigastu kubjāmasatīṃ mantharāṃ pāpaniścayām | yannimittamidaṃ duḥkhaṃ kausalyā pratipatsyate || 6.93. ||

इत्येवं मैथिलीं दृष्ट्वा विलपन्तीं तपस्विनीम् । रोहिणीमिव चन्द्रेण विना ग्रहवशं गताम् ।। ६.९३. ॥

ityevaṃ maithilīṃ dṛṣṭvā vilapantīṃ tapasvinīm | rohiṇīmiva candreṇa vinā grahavaśaṃ gatām || 6.93. ||

एतस्मिन्नन्तरे तस्य अमात्यो बुद्धिमान् शुचिः । सुपार्श्वो नाम मेधावी राक्षसो राक्षसेश्वरम्। निवार्यमाणं सचिवैरिदं वचनमब्रवीत् ।। ६.९३. ॥

etasminnantare tasya amātyo buddhimān śuciḥ | supārśvo nāma medhāvī rākṣaso rākṣaseśvaram| nivāryamāṇaṃ sacivairidaṃ vacanamabravīt || 6.93. ||

कथं नाम दशग्रीव साक्षाद्वैश्रवणानुज । हन्तुमिच्छसि वैदेहीं क्रोधाद्धर्ममपास्य हि ।। ६.९३. ॥

kathaṃ nāma daśagrīva sākṣādvaiśravaṇānuja | hantumicchasi vaidehīṃ krodhāddharmamapāsya hi || 6.93. ||

वेदविद्याव्रतस्नातः स्वकर्मनिरतः सदा । स्त्रियाः कस्माद्वधं वीर मन्यसे राक्षसेश्वर ।। ६.९३. ॥

vedavidyāvratasnātaḥ svakarmanirataḥ sadā | striyāḥ kasmādvadhaṃ vīra manyase rākṣaseśvara || 6.93. ||

मैथिलीं रूपसम्पन्नां प्रत्यवेक्षस्व पार्थिव । त्वमेव तु सहास्माभी राघवे क्रोधमुत्सृज ।। ६.९३. ॥

maithilīṃ rūpasampannāṃ pratyavekṣasva pārthiva | tvameva tu sahāsmābhī rāghave krodhamutsṛja || 6.93. ||

अभ्युत्थानं त्वमद्यैव कृष्णपक्षचतुर्दशीम् । कृत्वा निर्याह्यमावास्यां विजयाय बलैर्वृतः ।। ६.९३. ॥

abhyutthānaṃ tvamadyaiva kṛṣṇapakṣacaturdaśīm | kṛtvā niryāhyamāvāsyāṃ vijayāya balairvṛtaḥ || 6.93. ||

शूरो धीमान् रथी खड्गी रथप्रवरमास्थितः । हत्वा दशरथिं रामं भवान् प्राप्स्यति मैथिलीम् ।। ६.९३. ॥

śūro dhīmān rathī khaḍgī rathapravaramāsthitaḥ | hatvā daśarathiṃ rāmaṃ bhavān prāpsyati maithilīm || 6.93. ||

स तद्दुरात्मा सुहृदा निवेदितं वचः सुधर्म्यं प्रतिगृह्य रावणः । गृहं जगामाथ ततश्च वीर्यवान् पुनः सभां च प्रययौ सुहृद्वृतः ।। ६.९३. ॥

sa taddurātmā suhṛdā niveditaṃ vacaḥ sudharmyaṃ pratigṛhya rāvaṇaḥ | gṛhaṃ jagāmātha tataśca vīryavān punaḥ sabhāṃ ca prayayau suhṛdvṛtaḥ || 6.93. ||

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये श्रीमद्युद्धकाण्डे त्रिनवतितमः सर्गः ॥

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīye ādikāvye śrīmadyuddhakāṇḍe trinavatitamaḥ sargaḥ ||