Ramayana · Sarga 6.77

Sarga 77

सर्गः 77

Hanuman kills Nikumbha

Text
In this chapterSanskrit allTransliteration allEnglish 24 / 26Hindi 24 / 26Word meanings 23 / 26Hinglish none yetMissing layers are left empty, never guessed.
77.1VR-6-77-1

निकुम्भो भ्रातरं दृष्ट्वा सुग्रीवेण निपातितम् । प्रदहन्निव कोपेन वानरेन्द्रमवैक्षत ।। ६.७७. ॥

nikumbho bhrātaraṃ dṛṣṭvā sugrīveṇa nipātitam | pradahanniva kopena vānarendramavaikṣata || 6.77. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
निकुम्भःNikumbhaभ्रातरम्brotherसुग्रीवेणby Sugrivaनिपातितम्struck downदृष्टवाseeingकोपेनin wrathप्रदहन्निवas if burningवानरेन्द्रम्Vanara kingअवैक्षतgazed
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetSeeing his brother struck down by Sugriva, Nikumbha gazed at him as if to burn him in wrath.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)अपने भाई कुम्भ को सुग्रीव के हाथों गिरा हुआ देखकर निकुम्भ क्रोध से मानो जलाने वाली दृष्टि से वानरराज सुग्रीव की ओर देखने लगा

Hinglish
77.2VR-6-77-2

ततः स्रग्दामसन्नद्धं दत्तपञ्चाङ्गुलं शुभम् । आददे परिघं वीरो नगेन्द्रशिखरोपमम् ।। ६.७७. ॥

tataḥ sragdāmasannaddhaṃ dattapañcāṅgulaṃ śubham | ādade parighaṃ vīro nagendraśikharopamam || 6.77. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
ततःthenवीरःheroदत्तपञ्चाङ्गुलम्measuring five digits in breadthशुभम्auspiciousमहेन्द्रशिखरोपमम्like the peak of Mahendra mountainपरिघम्clubआददेtook
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetThen the hero Nikumbha, girded with flowers measuring five digits in breadth, took an auspicious club like the peak of Mahendra mountain.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)तत्पश्चात् उस वीर ने माला से बँधा हुआ, पाँच अंगुल मोटा, महेन्द्र पर्वत के शिखर-सा विशाल एक शुभ परिघ (लौह-गदा) उठा लिया

Hinglish
77.3VR-6-77-3

हेमपट्टपरिक्षिप्तं वज्रविद्रुमभूषितम् । यमदण्डोपमं भीमं रक्षसां भयनाशनम् ।। ६.७७. ॥

hemapaṭṭaparikṣiptaṃ vajravidrumabhūṣitam | yamadaṇḍopamaṃ bhīmaṃ rakṣasāṃ bhayanāśanam || 6.77. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
हेमपट्टपरिक्षिप्तम्decked with golden bandवज्रविद्रुमभूषितम्encrusted with diamonds and coralsभीमम्fierce रक्षसाम् Rakshasaभयनाशनम्dispelled fear
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetIt was decked with a gold band, encrusted with diamonds and corals, in the form of Yama's rod, a fierce one which dispelled fear.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)वह परिघ सुवर्ण-पट्टिकाओं से मढ़ा हुआ, हीरे और मूँगों से सुशोभित, यमराज के दण्ड के समान भयंकर तथा राक्षसों के लिये भय का नाश करने वाला था

Hinglish
77.4VR-6-77-4

तमाविध्य महातेजाः शक्रध्वजसमं तदा । विननाद विवृत्तास्यो निकुम्भो भीम विक्रमः ।। ६.७७. ॥

tamāvidhya mahātejāḥ śakradhvajasamaṃ tadā | vinanāda vivṛttāsyo nikumbho bhīma vikramaḥ || 6.77. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
महातेजाःvery splendrousभीमविक्रमःof terrific strengthशक्रध्वजसमंतदाwith the banner of Indraतम्to himआविध्यpierced with forceनिननादroared
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetThe club was highly splendorous and of terrific strength with the banner of Indra and Nikumbha took that club roared opening his mouth wide and pierced it with force.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)इन्द्रध्वज के समान उस परिघ को घुमाते हुए, वह महातेजस्वी और भीमपराक्रमी निकुम्भ मुँह फैलाकर दहाड़ उठा

Hinglish
77.5VR-6-77-5

उरोगतेन निष्केण भुजस्थैरङ्गदैरपि । कुण्डलाभ्यां च चित्राभ्यां मालया च विचित्रया ।। ६.७७. ॥

urogatena niṣkeṇa bhujasthairaṅgadairapi | kuṇḍalābhyāṃ ca citrābhyāṃ mālayā ca vicitrayā || 6.77. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
सःनिकुम्भःthat Nikumbhaउरोगतेनon the chestनिष्केणby the goldenभुजस्थैःarmsअङ्गदैःअपिarmletsकुण्डलाभ्याम्earringsमालया चgarland s alsoपरिघेण चand with clubsसविद्युत्स्तनयित्नुमान्lightnings and thunderइन्द्रधनुषाIndra's bowमेघःयथाlike cloudsभातिस्मshone
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetNikumbha was shining with ornaments on his chest, golden armlets on arms, wonderful earrings and wonderful garland s holding clubs in hand, with bow like Indra's and roaring like lightning and thunder in the clouds.

This translation covers verses 77.5–77.6 together.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)छाती पर पड़े हार, भुजाओं के आभूषण, चित्र-विचित्र कुण्डलों तथा सुन्दर माला के साथ-साथ उस परिघ से सुशोभित निकुम्भ ऐसे दमक रहा था, मानो इन्द्रधनुष, बिजली और गर्जना से युक्त कोई मेघ हो

This Hindi translation covers verses 77.5–77.6 together.

Hinglish
77.6VR-6-77-6

निकुम्भो भूषणैर्भाति तेन स्म परिघेण च । यथेन्द्रधनुषा मेघः सविद्युत् स्तनयित्नुमान् ।। ६.७७. ॥

nikumbho bhūṣaṇairbhāti tena sma parigheṇa ca | yathendradhanuṣā meghaḥ savidyut stanayitnumān || 6.77. ||

HinglishWord meanings are shown with verse 77.5English is translated together with verse 77.5Hindi is translated together with verse 77.5
77.7VR-6-77-7

परिघाग्रेण पुस्फोट वातग्रन्थिर्महात्मनः । प्रजज्वाल सघोषश्च विधूम इव पावकः ।। ६.७७. ॥

parighāgreṇa pusphoṭa vātagranthirmahātmanaḥ | prajajvāla saghoṣaśca vidhūma iva pāvakaḥ || 6.77. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
महात्मनःgreat selfपरिघाग्रेणcircling clubवातग्रथनिःseven windsपुस्फोटburstसघोषःby the crashपावकःइवlike fireप्रजज्वालglowed
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetBy Nikumbha whirling around the club and the conjunction of the seven winds coming in contact with the club in his hand crashed in space and glowed like a smokeless fire burst forth.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)उस महात्मा के परिघ के अग्रभाग से वेगमय वायु के घर्षण से मानो अग्नि प्रज्वलित हो उठी, और वह गर्जना करता हुआ धुआँरहित अग्नि के समान धधक उठा

Hinglish
77.8VR-6-77-8

नगर्या विटपावत्या गन्धर्वभवनोत्तमैः । सह चैवामरावत्या सर्वैश्च भवनैः सह ।। ६.७७. ॥

nagaryā viṭapāvatyā gandharvabhavanottamaiḥ | saha caivāmarāvatyā sarvaiśca bhavanaiḥ saha || 6.77. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
विटपावत्याVitapavati (Alaka)नगर्याcityगन्धर्वभवनोत्तमैःexcellent abodes of Gandharvasसताराग्रहनक्षत्रम्hosts of stars and mansionsसचन्द्रम्lunar abodesसमहाग्रहम्along with other planet abodesनभःस्थलम्the heavenनिकुम्भपरिघाघूर्णम्by the spinning of Nikumbha's clubभ्रमतीवrevolved round
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetThe heaven with the city of Vitapavati, including the excellent abodes of Gandharvas, the hosts of stars and mansions, the lunar abodes along with other planet abodes revolved round as though it was caused by the spinning of Nikumbha's club.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)गन्धर्वों की उत्तम नगरी विटपावती सहित, तारों, ग्रहों, नक्षत्रों, चन्द्रमा तथा महाग्रहों-सहित सम्पूर्ण आकाश ऐसा प्रतीत होने लगा मानो निकुम्भ के उस परिघ के वेग से घूम रहा हो

Hinglish
77.9VR-6-77-9

सतारग्रहनक्षत्रं सचन्द्रं समहाग्रहम् । निकुम्भपरिघाघूर्णं भ्रमतीव नभस्स्थलम् ।। ६.७७. ॥

satāragrahanakṣatraṃ sacandraṃ samahāgraham | nikumbhaparighāghūrṇaṃ bhramatīva nabhassthalam || 6.77. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
परिघाभरणप्रभःglowing by the cluband ornamentsकपीनांसfor the Vanarasनिकुम्भाग्निःfire of Nikumbhaउत्थितःburstयुगान्ताग्निःइवas though it is fire at the time of dissolution of the universeसञ्जज्ञेto reflect
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetThe glow of the club, the ornaments, and the fire of Nikumbha that burst forth was like the fire at the time of dissolution of the universe. It was formidable for the Vanaras to reflect on.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)परिघ और आभूषणों की उस चमक से युक्त निकुम्भ का वह तेज प्रलयकाल की अग्नि के समान भड़क उठा, जो वानरों के लिये असह्य हो गया

Hinglish
77.10VR-6-77-10

दुरासदश्च सञ्जज्ञे परिघाभरणप्रभः । कपीनां स निकुम्भाग्निर्युगान्ताग्निरिवोत्थितः ।। ६.७७. ॥

durāsadaśca sañjajñe parighābharaṇaprabhaḥ | kapīnāṃ sa nikumbhāgniryugāntāgnirivotthitaḥ || 6.77. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
राक्षसाःRakshasasवानराश्चापिeven Vanarasभयात्out of fearस्पन्दितुम्to moveबलीmightyहनूमान् तुHanuman onlyविवृत्यshowingतस्थौstood
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetThe Rakshasas and even Vanaras were not able to move out of fear. Only mighty Hanuman stood there showing his chest.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)भय के मारे राक्षस और वानर दोनों ही हिल तक नहीं पा रहे थे; किन्तु बलवान् हनुमान् अपनी छाती ताने हुए उसके सामने डटकर खड़े हो गये

Hinglish
77.11VR-6-77-11

राक्षसा वानराश्चापि न शेकुः स्पन्दितुं भयात् । हनुमांस्तु विवृत्योरस्तस्थौ प्रमुखतो बली ।। ६.७७. ॥

rākṣasā vānarāścāpi na śekuḥ spandituṃ bhayāt | hanumāṃstu vivṛtyorastasthau pramukhato balī || 6.77. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
परिघोपमबाहःarms like iron barsबलीmightyभास्करप्रभाम्shining like Sunपरिघम्iron clubबलवतःmightyतस्यhisवक्षसिon the breast
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetThe Rakshasa, whose arms were like iron bars and shining like the Sun brought it down on the breast of mighty Hanuman.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)लौह-परिघ जैसी भुजाओं वाले उस बलवान् निकुम्भ ने सूर्य के समान चमकते उस परिघ को उस बलशाली हनुमान् की छाती पर दे मारा

Hinglish
77.12VR-6-77-12

परिघोपमबाहुस्तु परिघं भास्करप्रभम् । बली बलवतस्तस्य पातयामास वक्षसि ।। ६.७७. ॥

parighopamabāhustu parighaṃ bhāskaraprabham | balī balavatastasya pātayāmāsa vakṣasi || 6.77. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
स्थिरेtouchedतस्यउरसिon his chestशतधाhundred splintersकृतःsplitसहसाas soon asअम्बरेin the skyउल्काशतमिवlike hundred meteors
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetAs soon as the iron club touched the broad chest (of Hanuman), it split into a hundred splinters, in the sky and crumbled.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)उनकी सुदृढ़ और विशाल छाती से टकराकर वह परिघ सौ टुकड़ों में टूट गया, और अचानक आकाश में सैकड़ों उल्काओं की भाँति बिखर गया

Hinglish
77.13VR-6-77-13

स्थिरे तस्योरसि व्यूढे परिघः शतधा कृतः । विशीर्यमाणः सहसा उल्काशतमिवाम्बरे ।। ६.७७. ॥

sthire tasyorasi vyūḍhe parighaḥ śatadhā kṛtaḥ | viśīryamāṇaḥ sahasā ulkāśatamivāmbare || 6.77. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
परिघेणby the iron clubसमाधूतःwithसःमहाकपिःthat great Vanaraतेनby thatप्रहारेणblowभूमिचलेmountain in earthquakeअचलःयथाnot shakeविचचालsteady
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetThe great Vanara did not move and remained steady like a mountain in an earthquake with the iron club touching him.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)स तु तेन प्रहारेण विचचाल महाकपिः । परिघेण समाधूतो यथा भूमिः चले अचलः

Hinglish
77.14VR-6-77-14

स तु तेन प्रहारेण विचचाल महाकपिः । परिघेण समाधूतो यथाभूमिचले ऽचलः ।। ६.७७. ॥

sa tu tena prahāreṇa vicacāla mahākapiḥ | parigheṇa samādhūto yathābhūmicale 'calaḥ || 6.77. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
तेनby thatतथाlike thatअभिहतःstruckप्लवगोत्तमःforemost of monkeysहनुमान्Hanumanबलेनby his strengthमुष्टिम्fistसम्वर्तयामासclenched violently
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetStruck by the Rakshasa, Hanuman, the foremost of the monkeys of extraordinary strength clenched his fist violently.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)इस प्रकार आहत होकर अत्यन्त बलशाली वानरश्रेष्ठ हनुमान् ने अपनी मुट्ठी को बलपूर्वक भींच लिया

Hinglish
77.15VR-6-77-15

स तदा ऽभिहतस्तेन हनुमान् प्लवगोत्तमः । मुष्टिं संवर्तयामास बलेनातिमहाबलः ।। ६.७७. ॥

sa tadā 'bhihatastena hanumān plavagottamaḥ | muṣṭiṃ saṃvartayāmāsa balenātimahābalaḥ || 6.77. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
महातेजाःhighly energeticवीर्यवान्championवेगवान्endowed with speedवायुविक्रमःclose to wind god in valourतम्thoseउद्यम्यraisingवेगेनspeedilyनिकुम्भोरसिchest of Nikumbhaअभिचिक्षेपcrushed
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetHighly energetic champion endowed with speed, close to wind god in valour raising his fist instantly crushed Nikumbha on the chest.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)फिर वायु के समान वेगवान् और पराक्रमी उस महातेजस्वी हनुमान् ने उस मुट्ठी को उठाकर वेगपूर्वक निकुम्भ की छाती पर दे मारा

Hinglish
77.16VR-6-77-16

तमुद्यम्य महातेजा निकुम्भोरसि वीर्यवान् । अभिचिक्षेप वेगेन वेगवान् वायुविक्रमः ।। ६.७७. ॥

tamudyamya mahātejā nikumbhorasi vīryavān | abhicikṣepa vegena vegavān vāyuvikramaḥ || 6.77. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
मुष्टिनाby the fistतत:thenअस्यhisचर्मपुस्फोटskin splitशोणितं चeven bloodप्रसुस्रावstarted flowingमेघेcloudविद्युत्lightningउत्थिताइवrisen likeसञ्जज्ञेappeared
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetThen Nikumbha's skin split, and blood started flowing, which appeared as though lightning had risen in the cloud.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)इससे निकुम्भ की त्वचा फट गयी और रक्त बहने लगा; उस मुक्के की चोट से ऐसी चमक उठी, मानो बादल में बिजली कौंध गयी हो

Hinglish
77.17VR-6-77-17

ततः पुस्फोट चर्मास्य प्रसुस्राव च शोणितम् । मुष्टिना तेन सञ्जज्ञे ज्वाला विद्युदिवोत्थिता ।। ६.७७. ॥

tataḥ pusphoṭa carmāsya prasusrāva ca śoṇitam | muṣṭinā tena sañjajñe jvālā vidyudivotthitā || 6.77. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
तेनby thatप्रहारेणblowसःheविचचाल हnot movedस्वस्थश्चापिrecoveringमहाबलम्extraordinary strengthहनुमन्तम्Hanumanनिजग्राहcaught hold of
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetBy that blow, Nikumbha was not moved. Recovering from that he caught hold of Hanuman of extraordinary strength.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)उस प्रहार से निकुम्भ डगमगा गया; किन्तु सँभलते ही उसने महाबली हनुमान् को जकड़ लिया

Hinglish
77.18VR-6-77-18

स तु तेन प्रहारेण निकुम्भो विचचाल ह । स्वस्थश्चापि निजग्राह हनुमन्तं महाबलम् ।। ६.७७. ॥

sa tu tena prahāreṇa nikumbho vicacāla ha | svasthaścāpi nijagrāha hanumantaṃ mahābalam || 6.77. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
तदाthenसङ्ख्येin combatउद्यतम्lifting upमहाबलम्endowed with mightहनूमन्तम्Hanumanthaदृष्टवाseeingलङ्कानिवासिनःresidents of Lankaभीमम्terriblyविचुक्रुशुःroared
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetThen seeing Hanuman endowed with might, lifted by Nikumbha in the battlefield the residents of Lanka roared terribly.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)निकुम्भ द्वारा महाबली हनुमान् को इस प्रकार उठा लिया गया देखकर उस युद्धभूमि में लंकावासी भयंकर स्वर में गरज उठे

Hinglish
77.19VR-6-77-19

विचुक्रुशुस्तदा सङ्ख्ये भीमं लङ्कानिवासिनः । निकुम्भेनोद्यतं दृष्ट्वा हनुमन्तं महाबलम् ।। ६.७७. ॥

vicukruśustadā saṅkhye bhīmaṃ laṅkānivāsinaḥ | nikumbhenodyataṃ dṛṣṭvā hanumantaṃ mahābalam || 6.77. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
तेनby thatतदाthenह्रियमाणःअपिbeing carried alsoअनिलसुतःson of windgodकुम्भकर्णात्मजेनson of Kumbhakarnaवज्रकल्पेनwith his hard adamantमुष्टिनाfistआजघानhit him.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetEven while being carried by Rakshasa also, the son of the wind god hit Kumbhakarna's son with his hard adamant fist.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)कुम्भकर्णपुत्र निकुम्भ द्वारा इस प्रकार उठाये जाने पर भी, पवनपुत्र हनुमान् ने वज्र-सम मुक्के से उस पर प्रहार कर दिया

Hinglish
77.20VR-6-77-20

स तदा ह्रियमाणो ऽपि कुम्भकर्णात्मजेन ह । आजघानानिलसुतो वज्रकल्पेन मुष्टिना ।। ६.७७. ॥

sa tadā hriyamāṇo 'pi kumbhakarṇātmajena ha | ājaghānānilasuto vajrakalpena muṣṭinā || 6.77. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
मारुतात्मजःson of windgodहनूमान्Hanumanआत्मानम्himselfमोक्षयित्वाgetting releasedअथnowक्षितौon groundअभ्यपद्यतspringing upआशुstandingनिकुम्भम्Nikumbhaउन्ममाथtormented
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetHanuman, the son of wind god getting himself released from Nikumbha, springing up standing on the ground tormented Nikumbha.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)स्वयं को मुक्त कर लेने के बाद वे भूमि पर आ खड़े हुए; और पवनपुत्र हनुमान् ने शीघ्र ही निकुम्भ को धराशायी कर दिया

Hinglish
77.21VR-6-77-21

आत्मानं मोचयित्वा ऽथ क्षितावभ्यवपद्यत । हनुमानुन्ममाथाशु निकुम्भं मारुतात्मजः ।। ६.७७. ॥

ātmānaṃ mocayitvā 'tha kṣitāvabhyavapadyata | hanumānunmamāthāśu nikumbhaṃ mārutātmajaḥ || 6.77. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
परमायत्तःwith great effortनिकुम्भम्Nikumbhaनिक्षिप्यcrushed downनिष्पिपेष हthrowing downवीरेनheroउत्पत्यspringing upवेगवान्endowed with speedअस्यhisउरसिchestपपातfell
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetThrowing down Nikumbha with great effort, Hanuman endowed with speed sprang up and fell on his chest.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)अपने पूरे बल से निकुम्भ को पटककर उन्होंने उसे कुचल डाला, और उछलकर वेगपूर्वक उसकी छाती पर जा गिरे

Hinglish
77.22VR-6-77-22

निक्षिप्य परमायत्तो निकुम्भं निष्पिपेष ह । उत्पत्य चास्य वेगेन पपातोरसि वीर्यवान् ।। ६.७७. ॥

nikṣipya paramāyatto nikumbhaṃ niṣpipeṣa ha | utpatya cāsya vegena papātorasi vīryavān || 6.77. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
बाहुभ्याम्both armsशिरोधराम्holding his neckपरिगृह्यtakingपरिवृत्यtwisting roundभैरवम्terriblyनदतःcryingमहत्great
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetTaking hold of the neck with both arms and twisting it round Hanuman broke off the neck of Nikumbha while he was crying terribly.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)फिर दोनों भुजाओं से उसकी गर्दन पकड़कर और उसे मोड़कर, भयंकर स्वर में दहाड़ते हुए निकुम्भ का सिर उन्होंने धड़ से उखाड़ डाला

Hinglish
77.23VR-6-77-23

परिगृह्य च बाहुभ्यां परिवृत्य शिरोधराम् । उत्पाटयामास शिरो भैरवं नदतो महत् ।। ६.७७. ॥

parigṛhya ca bāhubhyāṃ parivṛtya śirodharām | utpāṭayāmāsa śiro bhairavaṃ nadato mahat || 6.77. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
अथand thenनिनदतिcrying aloudरणेin the battlefieldपवनसुतेनby wind god's sonसादितेdestroyedभृशतम्violentसुभीमम्fierceयुद्धम्warबभूवhappened
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetAnd thereafter as Nikumbha killed by windgod's son was crying aloud in the battlefield, a violent and fierce war took place between the highly disturbed son of Dasharatha and Rakshasa Makara.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)इस प्रकार पवनपुत्र हनुमान् के हाथों गिराये गये निकुम्भ के अभी चीत्कार करते रहने के बीच ही, युद्धभूमि में दशरथनन्दन श्रीराम और राक्षसराज के एक अन्य पुत्र के बीच अत्यन्त क्रोध से भरा हुआ एक भीषण संग्राम आरम्भ हो गया

Hinglish
77.24VR-6-77-24

अथ विनदति सादिते निकुम्भे पवनसुतेन रणे बभूव युद्धम् । दशरथसुतराक्षसेन्द्रसून्वोर्भृशतरमागतरोषयोः सुभीमम् ।। ६.७७. ॥

atha vinadati sādite nikumbhe pavanasutena raṇe babhūva yuddham | daśarathasutarākṣasendrasūnvorbhṛśataramāgataroṣayoḥ subhīmam || 6.77. ||

Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetWhen the life departed from Nikumbha, the rejoicing monkeys roared and the quarters resounded with their cry; the earth seemed to shake, the very sky seemed to fall, and fear seized the army of the rakshasas.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)निकुम्भ के प्राण निकल जाने पर हर्षित वानर गरज उठे, और उनकी उस गर्जना से सभी दिशाएँ गूँज उठीं; मानो पृथ्वी काँप उठी और आकाश ही गिर पड़ा हो; और राक्षससेना के मन में भय गहरे उतर गया

Word meaningsHinglish
77.25VR-6-77-25

व्यपेते तु जीवे निकुम्भस्य हृष्टा विनेदुः प्लवङ्गा दिशः सस्वनुश्च । चचालेव चोर्वी पफालेव च द्यौर्भयं राक्षसानां बलं चाविवेश ।। ६.७७. ॥

vyapete tu jīve nikumbhasya hṛṣṭā vineduḥ plavaṅgā diśaḥ sasvanuśca | cacāleva corvī paphāleva ca dyaurbhayaṃ rākṣasānāṃ balaṃ cāviveśa || 6.77. ||

Word meaningsEnglishHindiHinglish
77.26VR-6-77-26

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये श्रीमद्युद्धकाण्डे सप्तसप्ततितमः सर्गः ॥

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīye ādikāvye śrīmadyuddhakāṇḍe saptasaptatitamaḥ sargaḥ ||

Word meaningsEnglishHindiHinglish