Sarga 105

स तेन तु तथा क्रोधात् काकुत्स्थेनार्दितो रणे । रावणः समरश्लाघी महाक्रोधमुपागमत् ।। ६.१०५. ॥

sa tena tu tathā krodhāt kākutsthenārdito raṇe | rāvaṇaḥ samaraślāghī mahākrodhamupāgamat || 6.105. ||

स दीप्तनयनो रोषाच्चापमायम्य वीर्यवान् । अभ्यर्दयत् सुसङ्क्रुद्धो राघवं परमाहवे ।। ६.१०५. ॥

sa dīptanayano roṣāccāpamāyamya vīryavān | abhyardayat susaṅkruddho rāghavaṃ paramāhave || 6.105. ||

बाणधारासहस्रैस्तैः स तोयद इवाम्बरात् । राघवं रावणो बाणैस्तटाकमिव पूरयत् ।। ६.१०५. ॥

bāṇadhārāsahasraistaiḥ sa toyada ivāmbarāt | rāghavaṃ rāvaṇo bāṇaistaṭākamiva pūrayat || 6.105. ||

पूरितः शरजालेन धनुर्मुक्तेन संयुगे । महागिरिरिवाकम्प्यः काकुत्स्थो न प्रकम्पते ।। ६.१०५. ॥

pūritaḥ śarajālena dhanurmuktena saṃyuge | mahāgiririvākampyaḥ kākutstho na prakampate || 6.105. ||

स शरैः शरजालानि वारयन् समरे स्थितः । गभस्तीनिव सूर्यस्य प्रतिजग्राह वीर्यवान् ।। ६.१०५. ॥

sa śaraiḥ śarajālāni vārayan samare sthitaḥ | gabhastīniva sūryasya pratijagrāha vīryavān || 6.105. ||

ततः शरसहस्राणि क्षिप्रहस्तो निशाचरः । निजघानोरसि क्रुद्धो राघवस्य महात्मनः ।। ६.१०५. ॥

tataḥ śarasahasrāṇi kṣiprahasto niśācaraḥ | nijaghānorasi kruddho rāghavasya mahātmanaḥ || 6.105. ||

स शोणित समादिग्धः समरे लक्ष्मणाग्रजः । दृष्टः फुल्ल इवारण्ये सुमहान् किंशुकद्रुमः ।। ६.१०५. ॥

sa śoṇita samādigdhaḥ samare lakṣmaṇāgrajaḥ | dṛṣṭaḥ phulla ivāraṇye sumahān kiṃśukadrumaḥ || 6.105. ||

शराभिघातसंरब्धः सो ऽपि जग्राह सायकान् । काकुत्स्थः सुमहातेजा युगान्तादित्यतेजसः ।। ६.१०५. ॥

śarābhighātasaṃrabdhaḥ so 'pi jagrāha sāyakān | kākutsthaḥ sumahātejā yugāntādityatejasaḥ || 6.105. ||

ततो ऽयोन्यं सुसंरब्धावुभौ तौ रामरावणौ । शरान्धकारे समरे नोपालक्षयतां तदा ।। ६.१०५. ॥

tato 'yonyaṃ susaṃrabdhāvubhau tau rāmarāvaṇau | śarāndhakāre samare nopālakṣayatāṃ tadā || 6.105. ||

ततः क्रोधसमाविष्टो रामो दशरथात्मजः । उवाच रावणं वीरः प्रहस्य परुषं वचः ।। ६.१०५. ॥

tataḥ krodhasamāviṣṭo rāmo daśarathātmajaḥ | uvāca rāvaṇaṃ vīraḥ prahasya paruṣaṃ vacaḥ || 6.105. ||

मम भार्या जनस्थानादज्ञानाद्राक्षसाधम । हृता ते विवशा यस्मात्तस्मात्त्वं नासि वीर्यवान् ।। ६.१०५. ॥

mama bhāryā janasthānādajñānādrākṣasādhama | hṛtā te vivaśā yasmāttasmāttvaṃ nāsi vīryavān || 6.105. ||

मया विरहितां दीनां वर्तमानां महावने । वैदेहीं प्रसभं हृत्वा शूरो ऽहमिति मन्यसे ।। ६.१०५. ॥

mayā virahitāṃ dīnāṃ vartamānāṃ mahāvane | vaidehīṃ prasabhaṃ hṛtvā śūro 'hamiti manyase || 6.105. ||

स्त्रीषु शूर विनाथासु परदाराभिमर्शक । कृत्वा कापुरुषं कर्म शूरो ऽहमिति मन्यसे ।। ६.१०५. ॥

strīṣu śūra vināthāsu paradārābhimarśaka | kṛtvā kāpuruṣaṃ karma śūro 'hamiti manyase || 6.105. ||

भिन्नमर्याद निर्लज्ज चारित्रेष्वनवस्थित । दर्पान्मृत्युमुपादाय शूरो ऽहमिति मन्यसे ।। ६.१०५. ॥

bhinnamaryāda nirlajja cāritreṣvanavasthita | darpānmṛtyumupādāya śūro 'hamiti manyase || 6.105. ||

शूरेण धनदभ्रात्रा बलैः समुदितेन च । श्लाघनीयं यशस्यं च कृतं कर्म महत्त्वया ।। ६.१०५. ॥

śūreṇa dhanadabhrātrā balaiḥ samuditena ca | ślāghanīyaṃ yaśasyaṃ ca kṛtaṃ karma mahattvayā || 6.105. ||

उत्सेकेनाभिपन्नस्य गर्हितस्याहितस्य च । कर्मणः प्राप्नुहीदानीं तस्याद्य सुमहत् फलम् ।। ६.१०५. ॥

utsekenābhipannasya garhitasyāhitasya ca | karmaṇaḥ prāpnuhīdānīṃ tasyādya sumahat phalam || 6.105. ||

शूरो ऽहमिति चात्मानमवगच्छसि दुर्मते । नैव लज्जा ऽस्ति ते सीतां चोरवद् व्यपकर्षतः ।। ६.१०५. ॥

śūro 'hamiti cātmānamavagacchasi durmate | naiva lajjā 'sti te sītāṃ coravad vyapakarṣataḥ || 6.105. ||

यदि मत्सन्निधौ सीता धर्षिता स्यात्त्वया बलात् । भ्रातरं तु खरं पश्येस्तदा मत्सायकैर्हतः ।। ६.१०५. ॥

yadi matsannidhau sītā dharṣitā syāttvayā balāt | bhrātaraṃ tu kharaṃ paśyestadā matsāyakairhataḥ || 6.105. ||

दिष्ट्या ऽसि मम दुष्टात्मंश्चक्षुर्विषयमागतः । अद्य त्वां सायकैस्तीक्ष्णैर्नयामि यमसादनम् ।। ६.१०५. ॥

diṣṭyā 'si mama duṣṭātmaṃścakṣurviṣayamāgataḥ | adya tvāṃ sāyakaistīkṣṇairnayāmi yamasādanam || 6.105. ||

अद्य ते मच्छरैश्छिन्नं शिरो ज्वलितकुण्डलम् । क्रव्यादा व्यपकर्षन्तु विकीर्णं रणपांसुषु ।। ६.१०५. ॥

adya te maccharaiśchinnaṃ śiro jvalitakuṇḍalam | kravyādā vyapakarṣantu vikīrṇaṃ raṇapāṃsuṣu || 6.105. ||

निपत्योरसि गृध्रास्ते क्षितौ क्षिप्तस्य रावण । पिबन्तु रुधिरं तर्षाच्छरशल्यान्तरोत्थितम् ।। ६.१०५. ॥

nipatyorasi gṛdhrāste kṣitau kṣiptasya rāvaṇa | pibantu rudhiraṃ tarṣāccharaśalyāntarotthitam || 6.105. ||

अद्य मद्बाणभिन्नस्य गतासोः पतितस्य ते । कर्षन्त्वन्त्राणि पतगा गरुत्मन्त इवोरगान् ।। ६.१०५. ॥

adya madbāṇabhinnasya gatāsoḥ patitasya te | karṣantvantrāṇi patagā garutmanta ivoragān || 6.105. ||

इत्येवं संवदन् वीरो रामः शत्रुनिबर्हणः । राक्षसेन्द्रं समीपस्थं शरवर्षैरवाकिरत् ।। ६.१०५. ॥

ityevaṃ saṃvadan vīro rāmaḥ śatrunibarhaṇaḥ | rākṣasendraṃ samīpasthaṃ śaravarṣairavākirat || 6.105. ||

बभूव द्विगुणं वीर्यं बलं हर्षश्च संयुगे । रामस्यास्त्रबलं चैव शत्रोर्निधनकाङ्क्षिणः ।। ६.१०५. ॥

babhūva dviguṇaṃ vīryaṃ balaṃ harṣaśca saṃyuge | rāmasyāstrabalaṃ caiva śatrornidhanakāṅkṣiṇaḥ || 6.105. ||

प्रादुर्बभूवुरस्त्राणि सर्वाणि विदितात्मनः । प्रहर्षाच्च महातेजाः शीघ्रहस्ततरो ऽभवत् ।। ६.१०५. ॥

prādurbabhūvurastrāṇi sarvāṇi viditātmanaḥ | praharṣācca mahātejāḥ śīghrahastataro 'bhavat || 6.105. ||

शुभान्येतानि चिह्नानि विज्ञायात्मगतानि सः । भूय एवार्दयद्रामो रावणं राक्षसान्तकृत् ।। ६.१०५. ॥

śubhānyetāni cihnāni vijñāyātmagatāni saḥ | bhūya evārdayadrāmo rāvaṇaṃ rākṣasāntakṛt || 6.105. ||

हरीणां चाश्मनिकरैः शरवर्षैश्च राघवात् । हन्यमानो दशग्रीवो विघूर्णहृदयो ऽभवत् ।। ६.१०५. ॥

harīṇāṃ cāśmanikaraiḥ śaravarṣaiśca rāghavāt | hanyamāno daśagrīvo vighūrṇahṛdayo 'bhavat || 6.105. ||

यदा च शस्त्रं नारेभे न व्यकर्षच्छरासनम् । नास्य प्रत्यकरोद्वीर्यं विक्लेवेनान्तरात्मना ।। ६.१०५. ॥

yadā ca śastraṃ nārebhe na vyakarṣaccharāsanam | nāsya pratyakarodvīryaṃ viklevenāntarātmanā || 6.105. ||

क्षिप्ताश्चापि शरास्तेन शस्त्राणि विविधानि च । न रणार्थाय वर्तन्ते मृत्युकाले ऽभिवर्ततः ।। ६.१०५. ॥

kṣiptāścāpi śarāstena śastrāṇi vividhāni ca | na raṇārthāya vartante mṛtyukāle 'bhivartataḥ || 6.105. ||

सूतस्तु रथनेता ऽस्य तदवस्थं समीक्ष्य तम् । शनैर्युद्धादसम्भ्रान्तो रथं तस्यापवाहयत् ।। ६.१०५. ॥

sūtastu rathanetā 'sya tadavasthaṃ samīkṣya tam | śanairyuddhādasambhrānto rathaṃ tasyāpavāhayat || 6.105. ||

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये श्रीमद्युद्धकाण्डे पञ्चोत्तरशततमः सर्गः ॥

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīye ādikāvye śrīmadyuddhakāṇḍe pañcottaraśatatamaḥ sargaḥ ||