Ramayana · Sarga 7.80

Sarga 80

सर्गः 80

At Bhrigu's hermitage King Danda lusts for the sage's daughter Araja

Full sarga summary

At Bhrigu's hermitage King Danda lusts for the sage's daughter Araja -- though she bids him seek her lawfully from her father, his own preceptor, the maddened king forces her and flees to his city -- and the terrified Araja waits weeping for her father's return.

Summary: IIT Kanpur, Valmiki Ramayanam, via the Valmiki Ramayan Dataset (MIT).

Text
In this chapterSanskrit allTransliteration allEnglish allHindi allWord meanings allHinglish none yetMissing layers are left empty, never guessed.
80.1VR-7-80-1

एतदाख्याय रामाय महर्षिः कुम्भसम्भवः । अस्यामेवापरं वाक्यं कथायामुपचक्रमे ।। ७.८०. ॥

etadākhyāya rāmāya maharṣiḥ kumbhasambhavaḥ | asyāmevāparaṃ vākyaṃ kathāyāmupacakrame || 7.80. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
एतत्thisआख्यायhaving narratedरामायto Ramaमहर्षिःthe great sageकुम्भसम्भवःAgastyaअस्याम्in thisएवindeedअपरम्anotherवाक्यम्statementकथायाम्in the storyउपचक्रमेbegan.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetHaving narrated this to Rama, the great sage Agastya then began another part of the same story.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)श्रीराम से यह कथा कहकर कुम्भज महर्षि अगस्त्य ने उसी प्रसंग में आगे की बात कहनी आरम्भ की

Hinglish
80.2VR-7-80-2

ततः स दण्डः काकुत्स्थ बहुवर्षगणायुतम् । अकरोत्तत्र दान्तात्मा राज्यं निहतकण्टकम् ।। ७.८०. ॥

tataḥ sa daṇḍaḥ kākutstha bahuvarṣagaṇāyutam | akarottatra dāntātmā rājyaṃ nihatakaṇṭakam || 7.80. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
ततःthenसःheदण्डःDandaकाकुत्स्थO Kakutsthaबहुवर्षगणायुतम्for many thousands of yearsअकरोत्ruledतत्रthereदान्तात्माwith a controlled selfराज्यम्the kingdomनिहतकण्टकम्free from enemies.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetO Kakutstha, then King Danda, with a controlled mind, ruled his kingdom there, free from enemies, for many thousands of years.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)काकुत्स्थ! तदनन्तर वे जितेन्द्रिय दण्ड बहुत वर्षोंतक वहाँ निष्कण्टक राज्य करते रहे

Hinglish
80.3VR-7-80-3

अथ काले तु कस्मिंश्चिद्राजा भार्गवमाश्रमम् । रमणीयमुपाक्रामच्चैत्रे मासि मनोरमे ।। ७.८०. ॥

atha kāle tu kasmiṃścidrājā bhārgavamāśramam | ramaṇīyamupākrāmaccaitre māsi manorame || 7.80. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
अथthenकालेat a timeतुindeedकस्मिंश्चित्someराजाthe kingभार्गवम्of Bhriguआश्रमम्the hermitageरमणीयम्delightfulउपाक्रामत्approachedचैत्रेin Chaitraमासिin the monthमनोरमेcharming.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetThen, at some point, the king approached the delightful hermitage of Bhrigu in the charming month of Chaitra.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)फिर किसी समय चैत्र के मनोरम मास में वे राजा भार्गव के रमणीय आश्रम की ओर गये

Hinglish
80.4VR-7-80-4

तत्र भार्गवकन्यां स रूपेणाप्रतिमां भुवि । विचरन्तीं वनोद्देशे दण्डो ऽपश्यदनुत्तमाम् ।। ७.८०. ॥

tatra bhārgavakanyāṃ sa rūpeṇāpratimāṃ bhuvi | vicarantīṃ vanoddeśe daṇḍo 'paśyadanuttamām || 7.80. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
तत्रthereभार्गवकन्याम्the daughter of Bhriguसःheरूपेणin beautyअप्रतिमाम्unequalledभुविon earthविचरन्तीम्wanderingवनोद्देशेin the forest regionदण्डःDandaअपश्यत्sawअनुत्तमाम्unsurpassed.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetThere, King Danda saw the unsurpassed daughter of Bhrigu, unequalled in beauty on earth, wandering in the forest region.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)वहाँ वन के एक भाग में विचरती हुई भार्गव की उस कन्या को दण्ड ने देखा, जो रूप में पृथ्वीपर अनुपम और सर्वश्रेष्ठ थी

Hinglish
80.5VR-7-80-5

स दृष्ट्वा तां सुदुर्मेधा अनङ्गशरपीडितः । अभिगम्य सुसंविग्नां कन्यां वचनमब्रवीत् ।। ७.८०. ॥

sa dṛṣṭvā tāṃ sudurmedhā anaṅgaśarapīḍitaḥ | abhigamya susaṃvignāṃ kanyāṃ vacanamabravīt || 7.80. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
सःheदृष्ट्वाhaving seenताम्herसुदुर्मेधाःvery foolishअनङ्गशरपीडितःafflicted by the arrows of Kamaअभिगम्यhaving approachedसुसंविग्नाम्very agitatedकन्याम्the maidenवचनम्wordsअब्रवीत्spoke.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetHaving seen her, the very foolish king, afflicted by the arrows of Kama, approached the very agitated maiden and spoke words to her.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)उसे देखते ही वह अत्यन्त दुर्बुद्धि कामबाण से पीड़ित हो उठा और पास जाकर उस अत्यन्त विचलित कन्या से बोला—

Hinglish
80.6VR-7-80-6

कुतस्त्वमसि सुश्रोणि कस्य वा ऽसि सुता शुभे । पीडितो ऽहमनङ्गेन गच्छामि त्वां शुभानने ।। ७.८०. ॥

kutastvamasi suśroṇi kasya vā 'si sutā śubhe | pīḍito 'hamanaṅgena gacchāmi tvāṃ śubhānane || 7.80. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
कुतःwhenceत्वम्youअसिareसुश्रोणिO beautiful-hipped oneकस्यwhoseवाorअसिareसुताdaughterशुभेO auspicious oneपीडितःafflictedअहम्Iअनङ्गेनby Anangaगच्छामिI approachत्वाम्youशुभाननेO beautiful-faced one.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetO beautiful-hipped one, from where are you, or whose daughter are you, O auspicious one; I am tormented by Cupid, and so I approach you, O beautiful-faced one.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)सुश्रोणि! तुम कहाँ से हो और शुभे! किसकी पुत्री हो? मैं कामदेव से पीड़ित हूँ; शुभानने! मैं तुम्हें प्राप्त करना चाहता हूँ

Hinglish
80.7VR-7-80-7

तस्य त्वेवं ब्रुवाणस्य मोहोन्मत्तस्य कामिनः । भार्गवी प्रत्युवाचेदं वचः सानुनयं नृपम् ।। ७.८०. ॥

tasya tvevaṃ bruvāṇasya mohonmattasya kāminaḥ | bhārgavī pratyuvācedaṃ vacaḥ sānunayaṃ nṛpam || 7.80. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
तस्यto himतुindeedएवम्thusब्रुवाणस्यspeakingमोहोन्मत्तस्यmaddened by delusionकामिनःlustfulभार्गवीthe daughter of Bhriguप्रत्युवाचrepliedइदम्thisवचःwordसानुनयम्with humilityनृपम्to the king.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetTo that lustful king, who was speaking thus, maddened by infatuation, the daughter of Bhrigu replied with these humble words.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)मोह से उन्मत्त उस कामी के इस प्रकार कहनेपर भार्गव-कन्या ने उन राजा से विनयपूर्वक यह वचन कहा—

Hinglish
80.8VR-7-80-8

भार्गवस्य सुतां विद्धि देवस्याक्लिष्टकर्मणः । अरजां नाम राजेन्द्र ज्येष्ठामाश्रमवासिनीम् ।। ७.८०. ॥

bhārgavasya sutāṃ viddhi devasyākliṣṭakarmaṇaḥ | arajāṃ nāma rājendra jyeṣṭhāmāśramavāsinīm || 7.80. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
भार्गवस्यof Bhriguसुताम्daughterविद्धिknowदेवस्यof the divine oneअक्लिष्टकर्मणःof unwearied deedsअरजाम्Arajaनामnamedराजेन्द्रO king of kingsज्येष्ठाम्the eldestआश्रमवासिनीम्dwelling in the hermitage.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetO king of kings, know me to be Araja by name, the eldest daughter of the divine sage Bhrigu, whose deeds are pure, and who dwells in the hermitage.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)राजेन्द्र! मुझे अक्लिष्टकर्मा भगवान् भार्गव की पुत्री जानिये; मेरा नाम अरजा है और मैं इस आश्रम में रहनेवाली उनकी ज्येष्ठा पुत्री हूँ

Hinglish
80.9VR-7-80-9

मा मां स्पृश बलाद्राजन्कन्या पितृवशा ह्यहम् । गुरुः पिता मे राजेन्द्र त्वं च शिष्यो महात्मनः । व्यसनं सुमहत्क्रुद्धः स ते दद्यान्महातपाः ।। ७.८०. ॥

mā māṃ spṛśa balādrājankanyā pitṛvaśā hyaham | guruḥ pitā me rājendra tvaṃ ca śiṣyo mahātmanaḥ | vyasanaṃ sumahatkruddhaḥ sa te dadyānmahātapāḥ || 7.80. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
माdo notमाम्meस्पृशtouchबलात्by forceराजन्O kingकन्याa maidenपितृवशाdependent on her fatherहिindeedअहम्Iगुरुःteacherपिताfatherमेmyराजेन्द्रO king of kingsत्वम्youचandशिष्यःdiscipleमहात्मनःof the great-souled oneव्यसनम्calamityसुमहत्very greatक्रुद्धःenragedसःheतेto youदद्यात्would giveमहातपाःof great penance.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetO king, do not touch me by force, for I am a maiden dependent on my father; O king of kings, my father is your preceptor, and you are the disciple of that great-souled one, and if enraged, that sage of great penance would inflict a very great calamity upon you.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)राजन्! मुझे बलपूर्वक मत छुओ; मैं कन्या हूँ और पिता के अधीन हूँ। राजेन्द्र! मेरे पिता गुरु हैं और तुम उन महात्मा के शिष्य हो

Hinglish
80.10VR-7-80-10

यदि वान्यन्मया कार्यं धर्मदृष्टेन सत्पथा । वरयस्व नरश्रेष्ठ पितरं मे महाद्युतिम् ।। ७.८०. ॥

yadi vānyanmayā kāryaṃ dharmadṛṣṭena satpathā | varayasva naraśreṣṭha pitaraṃ me mahādyutim || 7.80. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
यदिifवाorअन्यत्anything elseमयाby meकार्यम्to be doneधर्मदृष्टेनaccording to dharmaसत्पथाby the righteous pathवरयस्वask forनरश्रेष्ठO best among menपितरम्fatherमेmyमहाद्युतिम्highly effulgent.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetO best among men, if anything else is to be done by me according to the righteous path of dharma, then ask for me from my glorious father.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)क्रुद्ध होनेपर वे महातपस्वी तुम्हें बहुत बड़ी विपत्ति दे सकते हैं। अथवा यदि धर्मदृष्टि और सन्मार्ग से मुझसे कोई सम्बन्ध बनाना हो—

Hinglish
80.11VR-7-80-11

अन्यथा तु फलं तुभ्यं भवेद्घोराभिसंहितम् । क्रोधेन हि पिता मे ऽसौ त्रैलोक्यमपि निर्दहेत् ।। ७.८०. ॥

anyathā tu phalaṃ tubhyaṃ bhavedghorābhisaṃhitam | krodhena hi pitā me 'sau trailokyamapi nirdahet || 7.80. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
अन्यथाotherwiseतुindeedफलम्consequenceतुभ्यम्for youभवेत्would beघोराभिसंहितम्terribleक्रोधेनby angerहिindeedपिताfatherमेmyअसौheत्रैलोक्यम्the three worldsअपिevenनिर्दहेत्would burn completely.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetOtherwise, the consequence for you would be terrible, for my father, in his anger, could indeed burn down even the three worlds.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)तो नरश्रेष्ठ! मेरे महातेजस्वी पिता से मुझे माँग लो। अन्यथा तुम्हें घोर अभिप्रायवाला फल भोगना पड़ेगा

Hinglish
80.12VR-7-80-12

दास्यते चानवद्याङ्ग तव मा याचितः पिता । । ७.८०. ॥

dāsyate cānavadyāṅga tava mā yācitaḥ pitā | | 7.80. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
दास्यतेwill giveचandअनवद्याङ्गO one with faultless limbsतवto youमाmeयाचितःwhen requestedपिताfather.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetAnd O one with faultless limbs, my father will give me to you when he is requested.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)क्रोध में आकर मेरे पिता तीनों लोकों को भी जला सकते हैं। अनवद्याङ्ग! माँगनेपर पिता तुम्हें दे भी देंगे

Hinglish
80.13VR-7-80-13

एवं ब्रुवाणामरजां दण्डः कामवशं गतः । प्रत्युवाच मदोन्मत्तः शिरस्याधाय चाञ्जलिम् ।। ७.८०. ॥

evaṃ bruvāṇāmarajāṃ daṇḍaḥ kāmavaśaṃ gataḥ | pratyuvāca madonmattaḥ śirasyādhāya cāñjalim || 7.80. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
एवम्thusब्रुवाणाम्to the speakingअरजाम्to Arajaदण्डःDandaकामवशम्under the sway of desireगतःhaving goneप्रत्युवाचrepliedमदोन्मत्तःintoxicated with passionशिरसिon the headआधायhaving placedचandअञ्जलिम्folded hands.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetHaving thus gone under the sway of desire, Danda, intoxicated with passion, replied to Araja, placing his folded hands on his head.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)इस प्रकार कहती हुई अरजा से काम के वश हुआ मदोन्मत्त दण्ड सिरपर हाथ जोड़कर बोला—

Hinglish
80.14VR-7-80-14

प्रसादं कुरु सुश्रोणि न कालं क्षेप्तुमर्हसि । त्वत्कृते हि मम प्राणा विदीर्यन्ते वरानने ।। ७.८०. ॥

prasādaṃ kuru suśroṇi na kālaṃ kṣeptumarhasi | tvatkṛte hi mama prāṇā vidīryante varānane || 7.80. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
प्रसादम्favorकुरुdoसुश्रोणिO one with beautiful hipsनnotकालम्timeक्षेप्तुम्to wasteअर्हसिyou oughtत्वत्कृतेfor your sakeहिindeedममmyप्राणाःlife breathsविदीर्यन्तेare being torn apartवराननेO one with a beautiful face.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetO one with beautiful hips and a beautiful face, please grant me your favor; you should not waste time, for indeed, my life breaths are being torn apart for your sake.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)सुश्रोणि! प्रसन्न हो जाओ; समय गँवाना उचित नहीं। वरानने! तुम्हारे कारण मेरे प्राण फटे जा रहे हैं

Hinglish
80.15VR-7-80-15

त्वां प्राप्य मे वधो वा स्याच्छापो वा यदि दारुणः । भक्तं भजस्व मां भीरु भजमानं सुविह्वलम् ।। ७.८०. ॥

tvāṃ prāpya me vadho vā syācchāpo vā yadi dāruṇaḥ | bhaktaṃ bhajasva māṃ bhīru bhajamānaṃ suvihvalam || 7.80. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
त्वाम्youप्राप्यhaving obtainedमेmyवधःdeathवाorस्यात्may beशापःcurseवाorयदिifदारुणःterribleभक्तम्devotedभजस्वacceptमाम्meभीरुO timid oneभजमानम्servingसुविह्वलम्greatly agitated.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetO timid one, even if I obtain you and face death or a terrible curse, please accept me, your devoted servant who is greatly agitated.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)तुम्हें पाकर मेरा वध हो जाय अथवा दारुण शाप मिले—कुछ भी हो। भीरु! मैं तुम्हारा भक्त हूँ और अत्यन्त विह्वल होकर तुम्हारा भजन कर रहा हूँ; तुम भी मुझे भजो

Hinglish
80.16VR-7-80-16

एवमुक्त्वा तु तां कन्यां दोर्भ्यां गृह्य बलाद्बली । विस्फुरन्तीं यथाकामं मैथुनायोपचक्रमे ।। ७.८०. ॥

evamuktvā tu tāṃ kanyāṃ dorbhyāṃ gṛhya balādbalī | visphurantīṃ yathākāmaṃ maithunāyopacakrame || 7.80. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
एवम्thusउक्त्वाhaving saidतुindeedताम्herकन्याम्maidenदोर्भ्याम्with two armsगृह्यhaving seizedबलात्by forceबलीthe strong oneविस्फुरन्तीम्strugglingयथाकामम्as he desiredमैथुनायfor sexual intercourseउपचक्रमेhe began.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetHaving spoken thus, the powerful Daṇḍa seized the struggling maiden with his arms by force and proceeded to have sexual intercourse with her as he desired.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)ऐसा कहकर उस बलवान् ने छटपटाती हुई उस कन्या को दोनों भुजाओं से बलपूर्वक पकड़ लिया और अपनी इच्छा से उसका शील भंग किया

Hinglish
80.17VR-7-80-17

एतमर्थं महाघोरं दण्डः कृत्वा सुदारुणम् । नगरं प्रययावाशु मधुमन्तमनुत्तमम् ।। ७.८०. ॥

etamarthaṃ mahāghoraṃ daṇḍaḥ kṛtvā sudāruṇam | nagaraṃ prayayāvāśu madhumantamanuttamam || 7.80. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
एतम्thisअर्थम्deedमहाघोरम्very terribleदण्डःDaṇḍaकृत्वाhaving committedसुदारुणम्very cruelनगरम्to the cityप्रययावhe wentआशुquicklyमधुमन्तम्Madhumantaअनुत्तमम्unequalled.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetHaving committed this extremely dreadful and very cruel act, Daṇḍa quickly departed to his unequalled city of Madhumanta.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)यह अत्यन्त घोर और दारुण कार्य करके दण्ड शीघ्र ही अपने उस श्रेष्ठ नगर मधुमन्त को लौट गया

Hinglish
80.18VR-7-80-18

अरजा ऽपि रुदन्ती सा आश्रमस्याविदूरतः । प्रतीक्षन्ति सुसंत्रस्ता पितरं देवसन्निभम् ।। ७.८०. ॥

arajā 'pi rudantī sā āśramasyāvidūrataḥ | pratīkṣanti susaṃtrastā pitaraṃ devasannibham || 7.80. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
अरजाArajāअपिalsoरुदन्तीweepingसाsheआश्रमस्यof the hermitageअविदूरतःnot far fromप्रतीक्षन्तिshe waited forसुसंत्रस्ताgreatly terrifiedपितरम्fatherदेवसन्निभम्god-like.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetArajā, greatly terrified and weeping, waited for her god-like father not far from the hermitage. इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये श्रीमदुत्तरकाण्डे ऽशीतितमः सर्गः ।। 80 ।। Thus ends the eightieth sarga of Uttara Kanda of the holy Ramayana the first epic composed by sage Valmiki.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)उधर अरजा रोती हुई आश्रम के निकट ही अत्यन्त भयभीत होकर देवतुल्य अपने पिता की प्रतीक्षा करने लगी

Hinglish