Ramayana · Sarga 7.100

Sarga 100

सर्गः 100

King Yudhajit of Kekaya sends his preceptor Gargya with rich gifts, proposing that Rama conquer the beautiful…

Full sarga summary

King Yudhajit of Kekaya sends his preceptor Gargya with rich gifts, proposing that Rama conquer the beautiful Gandharva land on the banks of the Sindhu, held by three crore Gandharvas, sons of Shailusha -- Rama agrees and sends Bharata with his sons Taksha and Pushkala and an army to subdue them and found two cities, and the host, followed by flesh-eating creatures, marches to Kekaya.

Summary: IIT Kanpur, Valmiki Ramayanam, via the Valmiki Ramayan Dataset (MIT).

Text
In this chapterSanskrit allTransliteration allEnglish allHindi allWord meanings allHinglish none yetMissing layers are left empty, never guessed.
100.1VR-7-100-1

कस्यचित्त्वथ कालस्य युधाजित्केकयो नृपः । स्वगुरुं प्रेषयामास राघवाय महात्मने । गार्ग्यमङ्गिरसः पुत्रं ब्रह्मर्षिममितप्रभम् ।। ७.१००. ॥

kasyacittvatha kālasya yudhājitkekayo nṛpaḥ | svaguruṃ preṣayāmāsa rāghavāya mahātmane | gārgyamaṅgirasaḥ putraṃ brahmarṣimamitaprabham || 7.100. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
कस्यचित्someत्वथthenकालस्यof timeयुधाजित्YudhājitकेकयोKekayaनृपःkingस्वगुरुम्his own preceptorप्रेषयामासsentराघवायto Ramaमहात्मनेto the great-souled oneगार्ग्यम्Gārgyaअङ्गिरसःof Angirasपुत्रम्sonब्रह्मर्षिम्a Brahmarshiअमितप्रभम्of immeasurable splendor.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetThen, after some time, King Yudhājit of Kekaya sent his own preceptor, Gārgya, the son of Angiras, a Brahmarshi of immeasurable splendor, to the great-souled Rama.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)कुछ समय बीतनेपर केकयराज युधाजित् ने महात्मा राघव के पास अपने गुरु को भेजा—

Hinglish
100.2VR-7-100-2

दश चाश्वसहस्राणि प्रीतिदानमनुत्तमम् । । ७.१००. ॥

daśa cāśvasahasrāṇi prītidānamanuttamam | | 7.100. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
दशtenचandअश्वसहस्राणिthousands of horsesप्रीतिदानम्a gift of affectionअनुत्तमम्unsurpassed.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetAnd ten thousand horses, an unsurpassed gift of affection, were also sent.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)अङ्गिरा के पुत्र अमित प्रभावाले ब्रह्मर्षि गार्ग्य को; और उन राजा ने प्रीति के अनुपम उपहार के रूप में दस हजार घोड़े—

Hinglish
100.3VR-7-100-3

कम्बलानि च रत्नानि चित्रवस्त्रमथोत्तमम् । रामाय प्रददौ राजा शुभान्याभरणानि च ।। ७.१००. ॥

kambalāni ca ratnāni citravastramathottamam | rāmāya pradadau rājā śubhānyābharaṇāni ca || 7.100. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
कम्बलानिblanketsचandरत्नानिjewelsचित्रवस्त्रम्colorful garmentsअथthenउत्तमम्excellentरामायto Ramaप्रददौgaveराजाthe kingशुभानिauspiciousआभरणानिornamentsचand.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetThe king also gave blankets, jewels, excellent colorful garments, and auspicious ornaments to Rama.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)कम्बल, रत्न, उत्तम चित्रित वस्त्र तथा शुभ आभूषण श्रीराम को भेजे

Hinglish
100.4VR-7-100-4

श्रुत्वा तु राघवो धीमान्महर्षिं गार्ग्यमागतम् । मातुलस्याश्वपतिनः प्रहितं तन्महाधनम् ।। ७.१००. ॥

śrutvā tu rāghavo dhīmānmaharṣiṃ gārgyamāgatam | mātulasyāśvapatinaḥ prahitaṃ tanmahādhanam || 7.100. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
श्रुत्वाhaving heardतुandराघवःRamaधीमान्the intelligentमहर्षिम्the great sageगार्ग्यम्Gargyaआगतम्who had arrivedमातुलस्यof the maternal uncleअश्वपतिनःAshvapatiप्रहितम्sentतत्thatमहाधनम्great wealth.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetThe intelligent Rama, having heard that the great sage Gargya, sent by his maternal uncle Ashvapati with great wealth, had arrived.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)महर्षि गार्ग्य को आया हुआ सुनकर तथा मामा अश्वपति के भेजे हुए उस महान् धन को जानकर बुद्धिमान् राघव—

Hinglish
100.5VR-7-100-5

प्रत्युद्गम्य च काकुत्स्थः क्रोशमात्रं सहानुजः । गार्ग्यं सम्पूजयामास यथा शक्रो बृहस्पतिम् ।। ७.१००. ॥

pratyudgamya ca kākutsthaḥ krośamātraṃ sahānujaḥ | gārgyaṃ sampūjayāmāsa yathā śakro bṛhaspatim || 7.100. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
प्रत्युद्गम्यhaving gone forth to meetचandकाकुत्स्थःRamaक्रोशमात्रम्for a distance of a krosaसहानुजःwith his younger brothersगार्ग्यम्Gargyaसम्पूजयामासhonored greatlyयथाjust asशक्रःIndraबृहस्पतिम्Brihaspati.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetAnd Rama, along with his younger brothers, went forth for a krosa to meet Gargya and honored him greatly, just as Indra honors Brihaspati.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)भाइयों सहित एक कोसतक आगे बढ़कर अगवानी करने गये और काकुत्स्थ ने गार्ग्य का उसी प्रकार पूजन किया, जैसे इन्द्र बृहस्पति का करते हैं

Hinglish
100.6VR-7-100-6

तथा सम्पूज्य तमृषिं तद्धनं प्रतिगृह्य च । पृष्ट्वा प्रतिपदं सर्वं कुशलं मातुलस्य च । उपविष्टं महाभागं रामः प्रष्टुं प्रचक्रमे ।। ७.१००. ॥

tathā sampūjya tamṛṣiṃ taddhanaṃ pratigṛhya ca | pṛṣṭvā pratipadaṃ sarvaṃ kuśalaṃ mātulasya ca | upaviṣṭaṃ mahābhāgaṃ rāmaḥ praṣṭuṃ pracakrame || 7.100. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
तथाthusसम्पूज्यhaving honored greatlyतम्thatऋषिम्sageतत्thatधनम्wealthप्रतिगृह्यhaving receivedचandपृष्ट्वाhaving askedप्रतिपदम्every detailसर्वम्allकुशलम्welfareमातुलस्यof the maternal uncleचandउपविष्टम्seatedमहाभागम्the highly fortunate oneरामःRamaप्रष्टुम्to askप्रचक्रमेbegan.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetHaving thus greatly honored that sage, received the wealth, and inquired about every detail of his maternal uncle's welfare, Rama then began to question the highly fortunate sage who was now seated.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)इस प्रकार उन ऋषि का पूजन करके और वह धन ग्रहण करके तथा मामा का सब कुशल-समाचार क्रमशः पूछकर—

Hinglish
100.7VR-7-100-7

किमाह मातुलो वाक्यं यदर्थं भगवानिह । प्राप्तो वाक्यविदां श्रेष्ठः साक्षादिव बृहस्पतिः ।। ७.१००. ॥

kimāha mātulo vākyaṃ yadarthaṃ bhagavāniha | prāpto vākyavidāṃ śreṣṭhaḥ sākṣādiva bṛhaspatiḥ || 7.100. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
किम्whatआहsaidमातुलःthe maternal uncleवाक्यम्messageयदर्थम्for which purposeभगवान्the revered oneइहhereप्राप्तःarrivedवाक्यविदाम्among those skilled in speechश्रेष्ठःthe bestसाक्षात्directlyइवas ifबृहस्पतिःBrihaspati.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetRama asked what message his maternal uncle had sent, for which purpose the revered sage, who is the best among those skilled in speech, had arrived here, as if Brihaspati himself.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)बैठे हुए उन महाभाग से श्रीराम ने पूछना आरम्भ किया—"मामा ने क्या संदेश कहा है, जिसके लिये भगवन् आप यहाँ पधारे हैं?

Hinglish
100.8VR-7-100-8

रामस्य भाषितं श्रुत्वा महर्षिः कार्यविस्तरम् । वक्तुमद्भुतसङ्काशं राघवायोपचक्रमे ।। ७.१००. ॥

rāmasya bhāṣitaṃ śrutvā maharṣiḥ kāryavistaram | vaktumadbhutasaṅkāśaṃ rāghavāyopacakrame || 7.100. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
रामस्यRama'sभाषितम्wordsश्रुत्वाhaving heardमहर्षिःthe great sageकार्यविस्तरम्the detailed matterवक्तुम्to tellअद्भुतसङ्काशम्wonderfulराघवायto Ramaउपचक्रमेbegan.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetHaving heard Rama's words, the great sage began to narrate the detailed and wonderful matter to Rama.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)वाक्यविशारदों में श्रेष्ठ, साक्षात् बृहस्पति के समान आप आये हैं।" श्रीराम का यह कथन सुनकर महर्षि ने—

Hinglish
100.9VR-7-100-9

मातुलस्ते महाबाहो वाक्यमाह नरर्षभः । युधाजित्प्रीतिसंयुक्तं श्रूयतां यदि रोचते ।। ७.१००. ॥

mātulaste mahābāho vākyamāha nararṣabhaḥ | yudhājitprītisaṃyuktaṃ śrūyatāṃ yadi rocate || 7.100. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
मातुलःmaternal uncleतेyourमहाबाहोO mighty-armed oneवाक्यम्wordsआहsaidनरर्षभःO best among menयुधाजित्Yudhājitप्रीतिसंयुक्तम्filled with affectionश्रूयताम्let it be heardयदिifरोचतेit pleases.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetYudhājit, your maternal uncle, O mighty-armed Rama, has spoken words filled with affection, which you should hear if they please you.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)अद्भुत जान पड़नेवाले उस कार्य को विस्तार से राघव को बताना आरम्भ किया—"महाबाहो! आपके मामा नरश्रेष्ठ—

Hinglish
100.10VR-7-100-10

अयं गन्धर्वविषयः फलमूलोपशोभितः । सिन्धोरुभयतः पार्श्वे देशः परमशोभनः ।। ७.१००. ॥

ayaṃ gandharvaviṣayaḥ phalamūlopaśobhitaḥ | sindhorubhayataḥ pārśve deśaḥ paramaśobhanaḥ || 7.100. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
अयम्thisगन्धर्वविषयःregion of Gandharvasफलमूलोपशोभितःadorned with fruits and rootsसिन्धोःof the Sindhu (river)उभयतःon both sidesपार्श्वेon the banksदेशःregionपरमशोभनःexceedingly beautiful.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetThis region of the Gandharvas, adorned with fruits and roots, lies on both banks of the Sindhu river and is exceedingly beautiful.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)युधाजित् ने प्रीतिपूर्वक यह संदेश कहा है; यदि रुचे तो सुनिये। यह गन्धर्वों का देश है, जो फल-मूल से सुशोभित है

Hinglish
100.11VR-7-100-11

तं च रक्षन्ति गन्धर्वाः सायुधा युद्धकोविदाः । शैलूषस्य सुता वीर त्रिकोट्यो वै महाबलाः ।। ७.१००. ॥

taṃ ca rakṣanti gandharvāḥ sāyudhā yuddhakovidāḥ | śailūṣasya sutā vīra trikoṭyo vai mahābalāḥ || 7.100. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
तम्thatचandरक्षन्तिprotectगन्धर्वाःGandharvasसायुधाःarmedयुद्धकोविदाःskilled in warfareशैलूषस्यof ShailūṣaसुताःsonsवीरO heroत्रिकोट्यःthree croresवैindeedमहाबलाःvery powerful.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetO hero, that region is protected by three crores of very powerful Gandharvas, the sons of Shailūṣa, who are armed and skilled in warfare.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)सिन्धु के दोनों ओर वह प्रदेश अत्यन्त सुन्दर है। उसकी रक्षा युद्ध में कुशल और शस्त्रधारी गन्धर्व करते हैं

Hinglish
100.12VR-7-100-12

तान्विनिर्जित्य काकुत्स्थ गन्धर्वनगरं शुभम् । निवेशय महाबोहो स्वे पुरे सुसमाहिते ।। ७.१००. ॥

tānvinirjitya kākutstha gandharvanagaraṃ śubham | niveśaya mahāboho sve pure susamāhite || 7.100. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
तान्themविनिर्जित्यhaving conqueredकाकुत्स्थO descendant of Kakutsthaगन्धर्वनगरम्city of Gandharvasशुभम्auspiciousनिवेशयestablishमहाबाहोO mighty-armed oneस्वेyour ownपुरेcityसुसमाहितेwell-established.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetO mighty-armed Rama, descendant of Kakutstha, having conquered those Gandharvas, establish your own well-governed and auspicious city in that Gandharva region.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)वीर! शैलूष के पुत्र तीन करोड़ महाबली हैं। काकुत्स्थ! उन्हें जीतकर उस शुभ गन्धर्वनगर को—

Hinglish
100.13VR-7-100-13

अन्यस्य न गतिस्तत्र देशः परमशोभनः । रोचतां ते महाबाहो नाहं त्वामहितं वदे ।। ७.१००. ॥

anyasya na gatistatra deśaḥ paramaśobhanaḥ | rocatāṃ te mahābāho nāhaṃ tvāmahitaṃ vade || 7.100. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
अन्यस्यfor anyone elseनnotगतिःaccessतत्रthereदेशःregionपरमशोभनःexceedingly beautifulरोचताम्let it pleaseतेyouमहाबाहोO mighty-armed oneनnotअहम्Iत्वाम्youअहितम्harmfulवदेspeak.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetNo one else has access to that exceedingly beautiful region; O mighty-armed one, may this proposal please you, for I would never speak anything harmful to you.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)महाबाहो! अपने भलीभाँति व्यवस्थित नगर के रूप में बसाइये। वहाँ और किसी की पहुँच नहीं है और वह प्रदेश अत्यन्त सुन्दर है। महाबाहो! यह आपको रुचे; मैं आपसे अहितकर बात नहीं कहता

Hinglish
100.14VR-7-100-14

तच्छ्रुत्वा राघवः प्रीतो महर्षेर्मातुलस्य च । उवाच बाढमित्येव भरतं चान्ववैक्षत ।। ७.१००. ॥

tacchrutvā rāghavaḥ prīto maharṣermātulasya ca | uvāca bāḍhamityeva bharataṃ cānvavaikṣata || 7.100. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
तत्that (proposal)श्रुत्वाhaving heardराघवःRamaप्रीतःpleasedमहर्षेःof the great sage (Valmiki)मातुलस्यof the maternal uncle (Yudhajit)चandउवाचsaidबाढम्certainlyइति एवthusभरतम्Bharataचandअन्ववैक्षतlooked at.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetHearing the proposal from the great sage and his maternal uncle, Rama, pleased, agreed and then looked at Bharata.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)वह सुनकर राघव महर्षि से तथा मामा से प्रसन्न हुए और "बहुत अच्छा" कहकर भरत की ओर देखा

Hinglish
100.15VR-7-100-15

सो ऽब्रवीद्राघवः प्रीतः साञ्जलिप्रग्रहो द्विजम् । इमौ कुमारौ तं देशं ब्रह्मर्षे विचरिष्यतः ।। ७.१००. ॥

so 'bravīdrāghavaḥ prītaḥ sāñjalipragraho dvijam | imau kumārau taṃ deśaṃ brahmarṣe vicariṣyataḥ || 7.100. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
सःheअब्रवीत्saidराघवःRamaप्रीतःpleasedस-अञ्जलि-प्रग्रहःwith folded handsद्विजम्to the Brahmin (Valmiki)इमौthese twoकुमारौprincesतम्thatदेशम्regionब्रह्मर्षेO Brahmarshi (Valmiki)विचरिष्यतःwill go forth/will rule.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetPleased, Rama, with folded hands, said to the Brahmarshi Valmiki, "O Brahmarshi, these two princes will go forth to that region."

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)प्रसन्न हुए राघव ने हाथ जोड़कर उन द्विज से कहा—"ब्रह्मर्षे! ये दोनों कुमार उस देश में विचरेंगे

Hinglish
100.16VR-7-100-16

भरतस्यात्मजौ वीरौ तक्षः पुष्कल एव च । मातुलेन सुगुप्तौ तु धर्मेण सुसमाहितौ ।। ७.१००. ॥

bharatasyātmajau vīrau takṣaḥ puṣkala eva ca | mātulena suguptau tu dharmeṇa susamāhitau || 7.100. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
भरतस्यof Bharataआत्मजौsonsवीरौvaliantतक्षःTakshaपुष्कलःPushkalaएवindeedचandमातुलेनby the maternal uncle (Yudhajit)सुगुप्तौwell-protectedतुindeedधर्मेणwith righteousnessसुसमाहितौwell-established/well-trained.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetThese are Bharata's valiant sons, Taksha and Pushkala, who are well-protected by their maternal uncle and well-trained in righteousness.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)ये भरत के पुत्र वीर तक्ष और पुष्कल हैं; मामा द्वारा भलीभाँति संरक्षित होकर ये धर्मपूर्वक एकाग्र रहेंगे

Hinglish
100.17VR-7-100-17

भरतं चाग्रतः कृत्वा कुमारौ सबलानुगौ । निहत्य गन्धर्वसुतान्द्वे पुरे विभजिष्यतः ।। ७.१००. ॥

bharataṃ cāgrataḥ kṛtvā kumārau sabalānugau | nihatya gandharvasutāndve pure vibhajiṣyataḥ || 7.100. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
भरतम्Bharataचandअग्रतःin frontकृत्वाhaving placed/makingकुमारौthe two princesस-बल-अनुगौaccompanied by an armyनिहत्यhaving killedगन्धर्व-सुतान्the sons of Gandharvasद्वेtwoपुरेcitiesविभजिष्यतःwill divide.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetWith Bharata leading, the two princes, accompanied by an army, will kill the sons of the Gandharvas and then establish two cities.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)भरत को आगे करके ये दोनों कुमार सेना और अनुचरों सहित गन्धर्वपुत्रों का वध करके दो नगर आपस में बाँट लेंगे

Hinglish
100.18VR-7-100-18

निवेश्य ते पुरवरे आत्मजौ सन्निवेश्य च । आगमिष्यति मे भूयः सकाशमतिधार्मिकः ।। ७.१००. ॥

niveśya te puravare ātmajau sanniveśya ca | āgamiṣyati me bhūyaḥ sakāśamatidhārmikaḥ || 7.100. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
निवेश्यhaving establishedतेthoseपुरवरेexcellent citiesआत्मजौhis sonsसन्निवेश्यhaving settledचandआगमिष्यतिwill returnमेto meभूयःagainसकाशम्to the presenceअतिधार्मिकःthe very righteous one (Bharata).
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetHaving established those excellent cities and settled his sons there, the very righteous Bharata will return to my presence again.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)उन श्रेष्ठ नगरों में अपने दोनों पुत्रों को बसाकर वे अत्यन्त धर्मात्मा भरत फिर मेरे पास लौट आयेंगे

Hinglish
100.19VR-7-100-19

ब्रह्मर्षिमेवमुक्त्वा तु भरतं सबलानुगम् । आज्ञापयामास तदा कुमारौ चाभ्यषेचयत् ।। ७.१००. ॥

brahmarṣimevamuktvā tu bharataṃ sabalānugam | ājñāpayāmāsa tadā kumārau cābhyaṣecayat || 7.100. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
ब्रह्मर्षिम्the Brahmarshiएवम्thusउक्त्वाhaving spoken toतुindeedभरतम्Bharataसबलानुगम्with his army and followersआज्ञापयामासcommandedतदाthenकुमारौthe two princesचandअभ्यषेचयत्consecrated.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetHaving thus spoken to the Brahmarshi Vashistha, Rama then commanded Bharata, who was accompanied by his army and followers, and consecrated the two princes.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)ब्रह्मर्षि से ऐसा कहकर उन्होंने सेना और अनुचरों सहित भरत को आज्ञा दी और उस समय दोनों कुमारों का अभिषेक किया

Hinglish
100.20VR-7-100-20

नक्षत्रेण च सौम्येन पुरस्कृत्याङ्गिरस्सुतम् । भरतः सह सैन्येन कुमाराभ्यां विनिर्ययौ ।। ७.१००. ॥

nakṣatreṇa ca saumyena puraskṛtyāṅgirassutam | bharataḥ saha sainyena kumārābhyāṃ viniryayau || 7.100. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
नक्षत्रेणby the constellationचandसौम्येनauspiciousपुरस्कृत्यhaving placed in front (honoring)अङ्गिरस्सुतम्the son of Angiras (Vashistha)भरतःBharataसहwithसैन्येनthe armyकुमाराभ्याम्with the two princesविनिर्ययौset out.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetBharata, honoring Vashistha (the son of Angiras) and choosing an auspicious constellation, set out with his army and the two princes.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)सौम्य नक्षत्र में अङ्गिरा के पुत्र को आगे करके भरत सेना तथा दोनों कुमारों के साथ प्रस्थान कर गये

Hinglish
100.21VR-7-100-21

सा सेना शक्रयुक्तेव नगरान्निर्ययावथ । राघवानुगता दूरं दुराधर्षा सुरैरपि ।। ७.१००. ॥

sā senā śakrayukteva nagarānniryayāvatha | rāghavānugatā dūraṃ durādharṣā surairapi || 7.100. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
साthatसेनाarmyशक्रयुक्ताaccompanied by Indraइवas ifनगरान्from the cityनिर्ययावdepartedअथthenराघवानुगताfollowing the Raghava (Bharata)दूरम्farदुराधर्षाunconquerableसुरैःby godsअपिeven.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetThat army, as if accompanied by Indra, then departed far from the city, following Bharata, and was unconquerable even by the gods.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)वह सेना इन्द्र से युक्त सेना के समान नगर से निकली; राघव ने दूरतक उसका अनुगमन किया। वह देवताओं के लिये भी दुर्जय थी

Hinglish
100.22VR-7-100-22

मांसादानि च सत्त्वानि रक्षांसि सुमहान्ति च । अनुजग्मुर्हि भरतं रुधिरस्य पिपासया ।। ७.१००. ॥

māṃsādāni ca sattvāni rakṣāṃsi sumahānti ca | anujagmurhi bharataṃ rudhirasya pipāsayā || 7.100. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
मांसादानिflesh-eatingचandसत्त्वानिbeingsरक्षांसिRakshasasसुमहान्तिvery greatचandअनुजग्मुःfollowedहिindeedभरतम्Bharataरुधिरस्यof bloodपिपासयाwith a thirst.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetIndeed, flesh-eating creatures and very great Rakshasas followed Bharata, driven by a thirst for blood.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)मांसभक्षी प्राणी तथा बहुत बड़े राक्षस भी रक्त की प्यास से भरत के पीछे-पीछे चले

Hinglish
100.23VR-7-100-23

भूतग्रामाश्च बहवो मांसभक्षाः सुदारुणाः । गन्धर्वपुत्रमांसानि भोक्तुकामाः सहस्रशः ।। ७.१००. ॥

bhūtagrāmāśca bahavo māṃsabhakṣāḥ sudāruṇāḥ | gandharvaputramāṃsāni bhoktukāmāḥ sahasraśaḥ || 7.100. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
भूतग्रामाःhosts of beingsचandबहवःmanyमांसभक्षाःflesh-eatersसुदारुणाःvery terribleगन्धर्वपुत्रमांसानिthe flesh of the Gandharva princesभोक्तुकामाःdesirous of eatingसहस्रशःby thousands.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetAnd many thousands of very terrible flesh-eating spirits, desirous of consuming the flesh of the Gandharva princes, also followed.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)मांस खानेवाले बहुत-से अत्यन्त दारुण भूतगण भी हजारों की संख्या में गन्धर्वपुत्रों का मांस खाने की इच्छा से साथ हो लिये

Hinglish
100.24VR-7-100-24

सिंहव्याघ्रवराहाणां खेचराणां च पक्षिणाम् । बहूनि वै सहस्राणि सेनाया ययुरग्रतः ।। ७.१००. ॥

siṃhavyāghravarāhāṇāṃ khecarāṇāṃ ca pakṣiṇām | bahūni vai sahasrāṇi senāyā yayuragrataḥ || 7.100. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
सिंहव्याघ्रवराहाणांof lions, tigers, and boarsखेचराणांof sky-dwellersचandपक्षिणाम्of birdsबहूनिmanyवैindeedसहस्राणिthousandsसेनायाःof the armyययुःwentअग्रतःin front.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetMany thousands of lions, tigers, boars, and various birds marched in front of the army.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)सिंह, व्याघ्र, वराह तथा आकाशचारी पक्षियों के भी बहुत हजार सेना के आगे-आगे चले

Hinglish
100.25VR-7-100-25

अध्यर्धमासमुषिता पथि सेना निरामया । हृष्टपुष्टजनाकीर्णा केकयं समुपागमत् ।। ७.१००. ॥

adhyardhamāsamuṣitā pathi senā nirāmayā | hṛṣṭapuṣṭajanākīrṇā kekayaṃ samupāgamat || 7.100. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
अध्यर्धमासमुषिताhaving stayed for one and a half monthsपथिon the pathसेनाthe armyनिरामयाhealthyहृष्टपुष्टजनाकीर्णाfilled with joyful and well-nourished peopleकेकयंto Kekayaसमुपागमत्arrived.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetAfter staying on the road for one and a half months, the army, healthy and filled with joyful and well-nourished people, arrived in Kekaya. इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये श्रीमदुत्तरकाण्डे शततमः सर्गः ।। 100 ।। Thus ends the hundredth sarga of Uttara Kanda of the holy Ramayana the first epic composed by sage Valmiki.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)डेढ़ मास मार्ग में बिताकर वह निरामय सेना, जो हृष्ट-पुष्ट जनों से भरी थी, केकय देश में जा पहुँची

Hinglish