इतिहासःItihasa
Ramayana · Sarga 4.64

Sarga 64

सर्गः 64

Angada discusses with the monkeys the strategies to cross the ocean

Text
In this chapterSanskrit allTransliteration allEnglish allHindi allWord meanings allHinglish none yetMissing layers are left empty, never guessed.
64.1VR-4-64-1

आख्याता गृध्र राजेन समुत्प्लुत्य प्लवंगमाः । संगताः प्रीति संयुक्ता विनेदुः सिंह विक्रमाः ॥

ākhyātā gṛdhra rājena samutplutya plavaṃgamāḥ | saṃgatāḥ prīti saṃyuktā vineduḥ siṃha vikramāḥ ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
गृध्रराजेनby the king of vulturesआख्याताःdirectedभीमविक्रमाterribly courageousप्लवङ्गमाःmonkeysसंगताःassembledप्रीतिसंयुक्ताःthey were pleasedसमुत्प्लुत्यleapedविनेदुःscreaming in joy.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetHearing the words spoken by the king of vultures, the highly courageous monkeys assembled together and leaped with joyscreaming.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)गृध्रराज सम्पाति के इस प्रकार कहने पर सिंह के समान पराक्रमी सभी वानर बड़े प्रसन्न हुए और परस्पर मिलकर उछल-उछलकर गर्जने लगे

Hinglish
64.2VR-4-64-2

संपातेः वचनम् श्रुत्वा हरयो रावण क्षयम् । हृष्टाः सागरम् आजग्मुः सीता दर्शन कान्क्षिणः ॥

saṃpāteḥ vacanam śrutvā harayo rāvaṇa kṣayam | hṛṣṭāḥ sāgaram ājagmuḥ sītā darśana kānkṣiṇaḥ ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
हरयःmonkeysसम्पातेःSampati'sवचनम्wordsश्रुत्वाon hearingहृष्टाःgladसीतादर्शनकाङ्क्षिणःdesiring to see Sitaरावणक्षयम्the abode of Ravanaसागरम्oceanआजग्मुःreached.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetOn hearing the words of Sampati, the monkeys felt glad and, eager to see Sita, reached the ocean, the passage to the abode of Ravana.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)सम्पाति की बातों से रावण के निवास स्थान तथा उसके भावी विनाश की सूचना मिली थी। उन्हें सुनकर हर्ष से भरे हुए वे सभी वानर सीताजी के दर्शन की इच्छा मन में लिये समुद्र के तटपर आये

Hinglish
64.3VR-4-64-3

अभिक्रम्य तु तम् देशम् ददृशुर् भीम विक्रमाः । कृत्स्नम् लोकस्य महतः प्रतिबिंबम् इव स्थितम् ॥

abhikramya tu tam deśam dadṛśur bhīma vikramāḥ | kṛtsnam lokasya mahataḥ pratibiṃbam iva sthitam ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
भीमविक्रमाःthose with frigtening courageतम्thatदेशम्placeअभिक्रम्यhaving reachedमहतःof a greatलोकस्यof the worldकृत्स्नम्vastप्रतिबिम्बमिवlike an imageस्थितम्placedददृशुःsaw.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetHaving reached the ocean, the monkeys, endowed with frightening courage, stood looking at the vast ocean which appeared like an image of the whole world.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)उन भयंकर पराक्रमी वानरों ने उस देश में पहुंचकर समुद्र को देखा, जो इस विराट् विश्व के सम्पूर्ण प्रतिबिम्ब की भाँति स्थित था

Hinglish
64.4VR-4-64-4

दक्षिणस्य समुद्रस्य समासाद्य उत्तराम् दिशम् । संनिवेशम् ततः चक्रुः सहिता वानर उत्तमाः ॥

dakṣiṇasya samudrasya samāsādya uttarām diśam | saṃniveśam tataḥ cakruḥ sahitā vānara uttamāḥ ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
महाबलाःpowerfulहरिवीराःheroic monkeysसमुद्रस्यocean'sउत्तरां दिशम्northernsideसमासाद्यhaving reachedततःthenसन्निवेशम्collected at thatचक्रुःheld.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetPowerful and heroic monkeys assembled at the northern end of the southern ocean.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)दक्षिण समुद्र के उत्तर तट पर जाकर उन महाबली वानर वीरों ने डेरा डाला

Hinglish
64.5VR-4-64-5

प्रसुप्तम् इव च अन्यत्र क्रीडन्तम् इव च अन्यतः । क्वचित् पर्वत मात्रैः च जल राशिभिः आवृतम् ॥

prasuptam iva ca anyatra krīḍantam iva ca anyataḥ | kvacit parvata mātraiḥ ca jala rāśibhiḥ āvṛtam ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
जलेin waterक्रीडद्भिःsporting in waterमहद्भि:great oceanविकृतैःof terrifying formविविधैःseveralसत्त्वै:speciesव्यात्तास्यैःby grotesque creaturesसुमहाकायैःof massive bodyऊर्मिभिश्चwith wavesसमाकुलम्filled withयत्रthereप्रसुप्तमिवas if sleepingअन्यतःat other placesक्रीडन्तमिवlike sportingक्वचित्and at some placesपर्वतमात्रैःas high as mountainजलराशिभिःvolumes of waterआवृतम्coveredपातालतलवासिभिःwho dwell in the underworldदानवेन्द्रैश्चalso by lords of demonsसङ्कुलम्filledरोमहर्षकरम्causing horripilationदृष्ट्वाseeingकपिकुञ्जराःelephants among monkeysविषेदुःbecame worried.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetThe ocean was of terrifying form filled with various violent species of grotesque creatures of huge bodies playing in the water. Full of violent tides, it appeared asleep at one place and apparently sporting in another. In some places it was rising as high as a mountain with huge volumes of water. It was as if roaring with the demon chiefs residing in the underworld. The great monkeys were worried seeing the huge ocean which created horripilation in them.

This translation covers verses 64.5–64.7 together.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)वह समुद्र कहीं तो तरङ्गहीन एवं शान्त होने के कारण सोया हुआ-सा जान पड़ता था। अन्यत्र जहाँ थोड़ी-थोड़ी लहरें उठ रही थीं, वहाँ वह क्रीडा करता-सा प्रतीत होता था और दूसरे स्थलों में जहाँ उत्ताल तरङ्ग उठती थीं, वहाँ पर्वत के बराबर जलराशियों से आवृत दिखायी देता था

Hinglish
64.6VR-4-64-6

संकुलम् दानव इन्द्रैः च पाताल तल वासिभिः । रोम हर्ष करम् दृष्ट्वा विषेदुः कपिकुंजराः ॥

saṃkulam dānava indraiḥ ca pātāla tala vāsibhiḥ | roma harṣa karam dṛṣṭvā viṣeduḥ kapikuṃjarāḥ ||

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)वह सारा समुद्र पातालनिवासी दानवराजों से व्याप्त था। उस रोमाञ्चकारी महासागर को देखकर वे समस्त श्रेष्ठ वानर बड़े विषाद में पड़ गये

HinglishWord meanings are shown with verse 64.5English is translated together with verse 64.5
64.7VR-4-64-7

आकाशम् इव दुष्पारम् सागरम् प्रेक्ष्य वानराः । विषेदुः सहिता सर्वे कथम् कार्यम् इति ब्रुवन् ॥

ākāśam iva duṣpāram sāgaram prekṣya vānarāḥ | viṣeduḥ sahitā sarve katham kāryam iti bruvan ||

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)आकाश के समान दुर्लङ्घय समुद्र पर दृष्टिपात करके वे सब वानर ‘अब कैसे करना चाहिये’ ऐसा कहते हुए एक साथ बैठकर चिन्ता करने लगे

HinglishWord meanings are shown with verse 64.5English is translated together with verse 64.5
64.8VR-4-64-8

विषण्णाम् वाहिनीम् दृष्ट्वा सागरस्य निरीक्षणात् । आश्वासयामास हरीन् भय आर्तान् हरि सत्तमः ॥

viṣaṇṇām vāhinīm dṛṣṭvā sāgarasya nirīkṣaṇāt | āśvāsayāmāsa harīn bhaya ārtān hari sattamaḥ ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
सहसाat onceसर्वेallवानराःmonkeysआकाशमिवlooking like the skyदुष्पारम्impossible to crossसागरम्oceanप्रेक्षयseeingविषेदुःworriedकथम्howकार्यम्the task can be performedइतिthusब्रुवन्while saying
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetAll the monkeys were worried when they suddenly saw the ocean which looked impassable like the sky. They wondered if they can at all accomplish the task (of finding Sita)

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)उस महासागर का दर्शन करके सारी वानर-सेना को विषाद में डूबी हुई देख कपिश्रेष्ठ अङ्गद उन भयातुर वानरों को आश्वासन देते हुए बोले-

Hinglish
64.9VR-4-64-9

न विषादे मनः कार्यम् विषादो दोषवत्तरः । विषादो हन्ति पुरुषम् बालम् क्रुद्ध इव उरगः ॥

na viṣāde manaḥ kāryam viṣādo doṣavattaraḥ | viṣādo hanti puruṣam bālam kruddha iva uragaḥ ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
हरिसत्तमःAngada, the best of the monkeysसागरस्यocean'sनिरीक्षणात्gazing atविषण्णाम्despondentवाहिनीम्armyदृष्ट्वाseeingभयार्तान्frightenedहरीन्monkeysआश्वासयामासcomforted.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetAngada, the best among the monkeys saw the worried army despondent gazing at the ocean, and comforted the frightened troops.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)‘वीरो! तुम्हें अपने मन को विषाद में नहीं डालना चाहिये; क्योंकि विषाद में बहुत बड़ा दोष है। जैसे क्रोध में भरा हुआ साँप अपने पास आये हुए बालक को काट खाता है, उसी प्रकार विषाद पुरुष का नाश कर डालता है

Hinglish
64.10VR-4-64-10

यो विषादो प्रसहते विक्रमे समुपस्थिते । तेजसा तस्य हीनस्य पुरुष अर्थो न सिद्ध्यति ॥

yo viṣādo prasahate vikrame samupasthite | tejasā tasya hīnasya puruṣa artho na siddhyati ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
मतिमान्wiseमहाबलःstrongवालिसूनुःson of Valiमहताgreatविषादेनsorrowविषण्णान्worriedतान् वानरर्षभान्those bulls among monkeysकालेin timeउवाचsaid.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetAngada,the strong and wise son of Vali, spoke thus to the tensed vanaras in the right time:

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)‘जो पराक्रमका अवसर आने पर विषादग्रस्त हो जाता है, उसके तेज का नाश होता है। उस तेजोहीन पुरुष का पुरुषार्थ नहीं सिद्ध होता है’

Hinglish
64.11VR-4-64-11

तस्याम् रात्र्याम् व्यतीतायाम् अंगदो वानरैः सह । हरि वृद्धैः समागम्य पुनर् मंत्रम् अमंत्रयत् ॥

tasyām rātryām vyatītāyām aṃgado vānaraiḥ saha | hari vṛddhaiḥ samāgamya punar maṃtram amaṃtrayat ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
वषादेin despondencyमनःmindन कार्यम्does not workविषादःdespairदोषवत्तमाःbiggest flawक्रुद्धःangryउरगःserpentबालम् इवlike a childपुरुषम्manविषादःdespondencyहन्तिdestroys.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan Dataset'Do not be despondent. It is the biggest flaw. It destroys a person like an angry serpent killing a young child.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)उस रात्रि के बीत जाने पर बड़े-बड़े वानरों के साथ मिलकर अङ्गद ने पुनः विचार आरम्भ किया

Hinglish
64.12VR-4-64-12

सा वानराणाम् ध्वजिनी परिवार्य अंगदम् बभौ । वासवम् परिवार्य इव मरुताम् वाहिनी स्थिता ॥

sā vānarāṇām dhvajinī parivārya aṃgadam babhau | vāsavam parivārya iva marutām vāhinī sthitā ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
विक्रमेwhen valianceसमुपस्थितेneeds to be exhibitedयःwhoeverविषादम्despondencyप्रसहतेwill succumbतेजसाwith brilliantहीनस्यof a deprived oneतस्यhisपुरुषार्थःmanly pursuitन सिध्यतिwill not achieve.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan Dataset'If one succumbs to despondency while he has to exhibit his valour, his brilliance gets diminished and he does not succeed in his manly pursuits'.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)उस समय अङ्गद को घेरकर बैठी हुई वानरों की वह सेना इन्द्र को घेरकर स्थित हुई देवताओं की विशाल वाहिनी के समान शोभा पाती थी

Hinglish
64.13VR-4-64-13

को अन्यः ताम् वानरीम् सेनाम् शक्तः स्तंभयितुम् भवेत् । अन्यत्र वालि तनयात् अन्यत्र च हनूमतः ॥

ko anyaḥ tām vānarīm senām śaktaḥ staṃbhayitum bhavet | anyatra vāli tanayāt anyatra ca hanūmataḥ ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
तस्याम्when thatरात्रौnightव्यतीतायाम्having endedअङ्गदःAngadaहरिवृद्धैःwith old monkeysवानरैस्सहalong with fellowmonkeysसमागम्यjoined togetherपुनःagainमन्त्रम्counselअमन्त्रयत्sought.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetWith the night over, Angada joined the older monkeys again and sought their counsel.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)वालिपुत्र अङ्गद तथा पवनकुमार हनुमान जी को छोड़कर दूसरा कौन वीर उस वानरसेनाको सुस्थिर रख सकता था

Hinglish
64.14VR-4-64-14

ततः तान् हरि वृद्धान् च तत् च सैन्यम् अरिन्दमः । अनुमान्य अंगदः श्रीमान् वाक्यम् अर्थवत् अब्रवीत् ॥

tataḥ tān hari vṛddhān ca tat ca sainyam arindamaḥ | anumānya aṃgadaḥ śrīmān vākyam arthavat abravīt ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
वानराणाम्of the monkeysसाthatध्वजिनीarmyअङ्गदम्Angadaपरिवार्यsurroundingस्थिताstoodवासवम्Indraपरिवार्यsurroundingमरुताम्of Marutsवाहिनी इवlike the armyबभौappeared.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetThe army of monkeys encircled Angada like the army of Maruts surrounding Indra.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)शत्रुवीरों का दमन करने वाले श्रीमान् अङ्गद ने उन बड़े-बूढ़े वानरों का सम्मान करके उनसे यह अर्थयुक्त बात कही—

Hinglish
64.15VR-4-64-15

क इदानीम् महातेजा लंघयिष्यति सागरम् । कः करिष्यति सुग्रीवम् सत्य सन्धम् अरिन्दमम् ॥

ka idānīm mahātejā laṃghayiṣyati sāgaram | kaḥ kariṣyati sugrīvam satya sandham arindamam ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
वालितनयात् अन्यत्रother than Vali's sonहनूमतःHanumatअन्यत्रother thanअन्यःanother personकःwhoताम्thatवानरीम्monkey सेनाम् armyस्तम्भयितुम्to suspendशक्तःcan doभवेत्will be.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetWho else other than the son of Vali and Hanuman can resist and pacify the monkeyarmy?

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)‘सज्जनो! तुमलोगोंमें कौन ऐसा महातेजस्वी वीर है जो इस समय समुद्रको लाँघ जायगा और शत्रुदमन सुग्रीवको सत्यप्रतिज्ञ बनायेगा

Hinglish
64.16VR-4-64-16

को वीरो योजन शतम् लंघयेत प्लवंगमाः । इमान् च यूथपान् सर्वान् मोचयेत् को महाभयात् ॥

ko vīro yojana śatam laṃghayeta plavaṃgamāḥ | imān ca yūthapān sarvān mocayet ko mahābhayāt ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
ततःthenअरिन्दमःsubduer of foesश्रीमान्illustriousअङ्गदःAngadaतान्thoseहरिवृद्धान्elderly monkeysतत्thatसैन्यं चand the army alsoअनुमान्यtaking them into confidenceअर्थवत्meaningfulवाक्यम्wordsअब्रवीत्expressed.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetThen the illustrious Angada, subduer of foes took the counsel of elderly monkeys and the army into confidence and thus addressed them all in meaningful words:

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)को वीरो योजनशतं लङ्घयेत प्लवङ्गमः। इमांश्च यूथपान् सर्वान् मोचयेत् को महाभयात्

Hinglish
64.17VR-4-64-17

कस्य प्रसादात् दारान् च पुत्रान् चैव गृहाणि च । इतो निवृत्ताः पश्येम सिद्ध अर्थाः सुखिनो वयम् ॥

kasya prasādāt dārān ca putrān caiva gṛhāṇi ca | ito nivṛttāḥ paśyema siddha arthāḥ sukhino vayam ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
इदानीम्nowमहातेजाःbrilliantकःwhoसागरम्oceanलङ्घयिष्यतिwill crossकःwhoअरिंदमम्subduer of foesसुग्रीवम्Sugrivaसत्यसन्धम्true to his promiseकरिष्यतिwill render.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan Dataset'Now which mighty monkey will cross the ocean? Who will prove Sugriva, subduer of enemies, true to his promise?

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)किसके प्रसाद से हमलोग सफल मनोरथ एवं सुखी होकर यहाँ से लौटेंगे और घर-द्वार तथा स्त्री पुत्रों का मुँह देख सकेंगे

Hinglish
64.18VR-4-64-18

कस्य प्रसादात् रामम् च लक्ष्मणम् च महाबलम् । अभिगच्छेम संहृष्टाः सुग्रीवम् च महाबलम् ॥

kasya prasādāt rāmam ca lakṣmaṇam ca mahābalam | abhigacchema saṃhṛṣṭāḥ sugrīvam ca mahābalam ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
वीरःheroकःwhoप्लवङ्गमा:O monkeysयोजनशतम्a hundred yojanasलङ्घयेतcan leapइमान्theseयूथपान्leadersसर्वान्allमहाभयात्from great fearमोक्षयेतliberate them.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan Dataset'O monkeys which one can leap a hundred yojanas and liberate the monkey leaders from the great fear of Sugriva?

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)‘किसके प्रसाद से हमलोग हर्षोत्फुल्ल होकर श्रीराम, महाबली लक्ष्मण तथा वानरवीर सुग्रीव के पास चल सकेंगे

Hinglish
64.19VR-4-64-19

यदि कश्चित् समर्थो वः सागर प्लवने हरिः । स ददातु इह नः शीघ्रम् पुण्याम् अभय दक्षिणाम् ॥

yadi kaścit samartho vaḥ sāgara plavane hariḥ | sa dadātu iha naḥ śīghram puṇyām abhaya dakṣiṇām ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
वयम्we,कस्य whoseप्रभावात्effort,सिद्धार्थाः emerge successful,सुखिनः happy,इतः from hereनिवृत्ताःreturn,दारांश्च wives,पुत्रांश्चैव and sonsगृहाणि चand homes,पश्येम we will see.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan Dataset'By whose effort can we be successful and return home happily from here to meet wives and sons?

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)‘यदि तुमलोगों में से कोई वानरवीर समुद्र को लाँघ जाने में समर्थ हो तो वह शीघ्र ही हमें यहाँ परम पवित्र अभय दान दे’

Hinglish
64.20VR-4-64-20

अंगदस्य वचः श्रुत्वा न कश्चित् किंचित् अब्रवीत् । स्तिमिता इव अभवत् सर्वा सा तत्र हरि वाहिनी ॥

aṃgadasya vacaḥ śrutvā na kaścit kiṃcit abravīt | stimitā iva abhavat sarvā sā tatra hari vāhinī ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
कस्यwhoseप्रसादात्graceसंहृष्टा:happilyरामं चRama andमहाबलम्mightyलक्ष्मणं चLakshmana alsoवनौकसम्foresterसुग्रीवं चeven Sugrivaअभिगच्छेमcan we approach.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan Dataset'By whose grace shall we approach Rama and Lakshmana and even the monkey king Sugriva happily?

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)अङ्गद की यह बात सुनकर कोई कुछ नहीं बोला। वह सारी वानर-सेना वहाँ जडवत् स्थिर रही

Hinglish
64.21VR-4-64-21

पुनर् एव अंगदः प्राह तान् हरीन् हरि सत्तमः । सर्वे बलवताम् श्रेष्ठा भवन्तो दृढ विक्रमाः । व्यपदेश्य कुले जाताः पूजिताः च अपि अभीक्ष्णशः ॥

punar eva aṃgadaḥ prāha tān harīn hari sattamaḥ | sarve balavatām śreṣṭhā bhavanto dṛḍha vikramāḥ | vyapadeśya kule jātāḥ pūjitāḥ ca api abhīkṣṇaśaḥ ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
वःamong youकश्चित्any oneहरिःvanaraसागरप्लवनेin leaping the oceanसमर्थः यदिif he is capableसःheइहhereनःto usशीघ्रम्quicklyपुण्याम्sacredअभयदक्षिणाम्a gift of assuranceददातुcan he give?
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan Dataset'If there is any one among you who is capable of leaping across the ocean he will be giving all of us the sacred gift of life quickly?'

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)तब वानरश्रेष्ठ अङ्गद ने पुनः उन सबसे कहा’बलवानों में श्रेष्ठ वानरो! तुम सब लोग दृढ़तापूर्वक पराक्रम प्रकट करने वाले हो। तुम्हारा जन्म कलङ्करहित उत्तम कुल में हुआ है। इसके लिये तुम्हारी बारम्बार प्रशंसा हो चुकी है

Hinglish
64.22VR-4-64-22

न हि वो गमने संगः कदाचित् अपि कस्यचित् भवेत् । ब्रुवध्वम् यस्य या शक्तिः प्लवने प्लवगर्षभाः ॥

na hi vo gamane saṃgaḥ kadācit api kasyacit bhavet | bruvadhvam yasya yā śaktiḥ plavane plavagarṣabhāḥ ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
अङ्गदस्यAngada'sवचःwordsश्रुत्वाhearingकश्चित्any oneकिञ्चित्even a littleन अब्रवीत्did not speakतत्रthereसर्वाthe entireसाthatहरिवाहिनीarmy of monkeys स्तिमिते motionlessअभवत्became.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetAfter hearing Angada, no one spoke a word. The entire army of monkeys became still and motionless.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)‘श्रेष्ठ वानरो! तुमलोगों में कभी किसी की भी गति कहीं नहीं रुकती। इसलिये समुद्र को लाँघने में जिसकी जितनी शक्ति हो, वह उसे बतावे’

Hinglish