Sarga 57

शोकात् भ्रष्ट स्वरम् अपि श्रुत्वा ते हरि यूथपाः । श्रद्दधुः न एव तत् वाक्यम् कर्मणा तस्य शन्किताः ॥

śokāt bhraṣṭa svaram api śrutvā te hari yūthapāḥ | śraddadhuḥ na eva tat vākyam karmaṇā tasya śankitāḥ ||

ते प्रायम् उपविष्टाः तु दृष्ट्वा गृध्रम् प्लवंगमाः । चक्रुः बुद्धिम् तदा रौद्राम् सर्वान् नः भक्षयिष्यति ॥

te prāyam upaviṣṭāḥ tu dṛṣṭvā gṛdhram plavaṃgamāḥ | cakruḥ buddhim tadā raudrām sarvān naḥ bhakṣayiṣyati ||

सर्वथा प्रायम् आसीनान् यदि नः भक्षयिष्यति । कृत कृत्या भविष्यामः क्षिप्रम् सिद्धिम् इतो गताः ॥

sarvathā prāyam āsīnān yadi naḥ bhakṣayiṣyati | kṛta kṛtyā bhaviṣyāmaḥ kṣipram siddhim ito gatāḥ ||

एताम् बुद्धिम् ततः चक्रुः सर्वे ते हरि यूथपाः । अवतार्य गिरेः शृंगात् गृध्रम् आह अंगदः तदा ॥

etām buddhim tataḥ cakruḥ sarve te hari yūthapāḥ | avatārya gireḥ śṛṃgāt gṛdhram āha aṃgadaḥ tadā ||

बभूवुः ऋक्षरजो नाम वानरेन्द्रः प्रतापवान् । मम आर्यः पार्थिवः पक्षिन् धार्मिकौ तस्य च आत्मजौ ॥

babhūvuḥ ṛkṣarajo nāma vānarendraḥ pratāpavān | mama āryaḥ pārthivaḥ pakṣin dhārmikau tasya ca ātmajau ||

सुग्रीवः चैव वली च पुत्रौ घन बलौ उभौ । लोके विश्रुत कर्मा अभूत् राजा वाली पिता मम ॥

sugrīvaḥ caiva valī ca putrau ghana balau ubhau | loke viśruta karmā abhūt rājā vālī pitā mama ||

राजा कृत्स्नस्य जगतः इक्ष्वाकूणाम् महारथः । रामो दाशरथिः श्रीमान् प्रविष्टो दण्डका वनम् ॥

rājā kṛtsnasya jagataḥ ikṣvākūṇām mahārathaḥ | rāmo dāśarathiḥ śrīmān praviṣṭo daṇḍakā vanam ||

लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा वैदेह्या च अपि भार्यया । पितुः निदेश निरतो धर्मम् पन्थानम् आश्रितः ॥

lakṣmaṇena saha bhrātrā vaidehyā ca api bhāryayā | pituḥ nideśa nirato dharmam panthānam āśritaḥ ||

तस्य भार्या जनस्थानात् रावणेन हृता बलात् । रामस्य च पितुः मित्रम् जटायुः नाम गृध्र राट् ॥

tasya bhāryā janasthānāt rāvaṇena hṛtā balāt | rāmasya ca pituḥ mitram jaṭāyuḥ nāma gṛdhra rāṭ ||

ददर्श सीताम् वैदेहीम् ह्रियमाणाम् विहायसा । रावणम् विरथम् कृत्वा स्थापयित्वा च मैथिलीम् । परिश्रान्तः च वृद्धः च रावणेन हतो रणे ॥

dadarśa sītām vaidehīm hriyamāṇām vihāyasā | rāvaṇam viratham kṛtvā sthāpayitvā ca maithilīm | pariśrāntaḥ ca vṛddhaḥ ca rāvaṇena hato raṇe ||

एवम् गृध्रो हतः तेन रावणेन बलीयसा । संस्कृतः च अपि रामेण गतः च गतिम् उत्तमाम् ॥

evam gṛdhro hataḥ tena rāvaṇena balīyasā | saṃskṛtaḥ ca api rāmeṇa gataḥ ca gatim uttamām ||

ततो मम पितृव्येण सुग्रीवेण महात्मना । चकार राघवः सख्यम् सः अवधीत् पितरम् मम ॥

tato mama pitṛvyeṇa sugrīveṇa mahātmanā | cakāra rāghavaḥ sakhyam saḥ avadhīt pitaram mama ||

मम पित्रा विरुद्धो हि सुग्रीवः सचिवैः सह । निहत्य वालिनम् रामः ततः तम् अभिषेचयत् ॥

mama pitrā viruddho hi sugrīvaḥ sacivaiḥ saha | nihatya vālinam rāmaḥ tataḥ tam abhiṣecayat ||

स राज्ये स्थापितः तेन सुग्रीवो वानरेश्वरः । राजा वानर मुख्यानाम् तेन प्रस्थापिता वयम् ॥

sa rājye sthāpitaḥ tena sugrīvo vānareśvaraḥ | rājā vānara mukhyānām tena prasthāpitā vayam ||

एवम् राम प्रयुक्ताः तु मार्गमाणाः ततः ततः । वैदेहीम् न अधिगच्छामो रात्रौ सूर्य प्रभाम् इव ॥

evam rāma prayuktāḥ tu mārgamāṇāḥ tataḥ tataḥ | vaidehīm na adhigacchāmo rātrau sūrya prabhām iva ||

ते वयम् दण्दकारण्यम् विचित्य सुसमाहिताः । अज्ञानात् तु प्रविष्टाः स्म धरण्या विवृतम् बिलम् ॥

te vayam daṇdakāraṇyam vicitya susamāhitāḥ | ajñānāt tu praviṣṭāḥ sma dharaṇyā vivṛtam bilam ||

मयस्य माया विहितम् तत् बिलम् च विचिन्वताम् । व्यतीतः तत्र नः मासः यः राज्ञा समयः कृतः ॥

mayasya māyā vihitam tat bilam ca vicinvatām | vyatītaḥ tatra naḥ māsaḥ yaḥ rājñā samayaḥ kṛtaḥ ||

ते वयम् कपि राजस्य सर्वे वचन कारिणः । कृताम् संस्थाम् अतिक्रान्ता भयात् प्रायम् उपासिताः ॥

te vayam kapi rājasya sarve vacana kāriṇaḥ | kṛtām saṃsthām atikrāntā bhayāt prāyam upāsitāḥ ||

क्रुद्धे तस्मिन् तु काकुत्स्थे सुग्रीवे च स लक्ष्मणे । गतानाम् अपि सर्वेषाम् तत्र नः न अस्ति जीवितम् ॥

kruddhe tasmin tu kākutsthe sugrīve ca sa lakṣmaṇe | gatānām api sarveṣām tatra naḥ na asti jīvitam ||