Sarga 34

ततः शूर्पणखाम् दृष्ट्वा ब्रुवन्तीम् परुषम् वचः । अमात्य मध्ये संकृउद्धः परिपप्रच्छ रावणः ॥

tataḥ śūrpaṇakhām dṛṣṭvā bruvantīm paruṣam vacaḥ | amātya madhye saṃkṛuddhaḥ paripapraccha rāvaṇaḥ ||

कः च रामः कथम् वीर्यः किम् रूपः किम् पराक्रमः । किम् अर्थम् दण्डकारण्यम् प्रविष्टः च सुदुस्तरम् ॥

kaḥ ca rāmaḥ katham vīryaḥ kim rūpaḥ kim parākramaḥ | kim artham daṇḍakāraṇyam praviṣṭaḥ ca sudustaram ||

आयुधम् किम् च रामस्य येन ते राक्षसाः हता । खरः च निहतः संख्ये दूषणः त्रिशिराः तथा ॥

āyudham kim ca rāmasya yena te rākṣasāḥ hatā | kharaḥ ca nihataḥ saṃkhye dūṣaṇaḥ triśirāḥ tathā ||

तत् त्वम् ब्रूहि मनोज्ञान्गी केन त्वम् च विरूपिता । इति उक्ता राक्षस इन्द्रेण राक्षसी क्रोध मूर्च्छिता ॥

tat tvam brūhi manojñāngī kena tvam ca virūpitā | iti uktā rākṣasa indreṇa rākṣasī krodha mūrcchitā ||

ततो रामम् यथा न्यायम् आख्यातुम् उपचक्रमे । दीर्घबाहुः विशालाक्षः चीर कृष्ण अजिन अम्बरः ॥

tato rāmam yathā nyāyam ākhyātum upacakrame | dīrghabāhuḥ viśālākṣaḥ cīra kṛṣṇa ajina ambaraḥ ||

कन्दर्प सम रूपः च रामो दशरथ आत्मजः । शक्र चाप निभम् चापम् विकृष्य कनकांगदम् ॥

kandarpa sama rūpaḥ ca rāmo daśaratha ātmajaḥ | śakra cāpa nibham cāpam vikṛṣya kanakāṃgadam ||

दीप्तान् क्षिपति नाराचान् सर्पान् इव महा विषान् । न आददानम् शरान् घोरान् न मुंचंतम् महाबलम् ॥

dīptān kṣipati nārācān sarpān iva mahā viṣān | na ādadānam śarān ghorān na muṃcaṃtam mahābalam ||

न कार्मुकम् विकर्षन्तम् रामम् पश्यामि संयुगे । हन्यमानम् तु तत् सैन्यम् पश्यामि शर वृष्टिभिः ॥

na kārmukam vikarṣantam rāmam paśyāmi saṃyuge | hanyamānam tu tat sainyam paśyāmi śara vṛṣṭibhiḥ ||

इन्द्रेण इव उत्तमम् सस्यम् आहतम् तु अश्म वृष्टिभिः । रक्षसाम् भीम वीर्याणाम् सहस्राणि चतुर्दश ॥

indreṇa iva uttamam sasyam āhatam tu aśma vṛṣṭibhiḥ | rakṣasām bhīma vīryāṇām sahasrāṇi caturdaśa ||

निहतानि शरैः तीक्ष्णैः तेन एकेन पदातिना । अर्धाधिक मुहूर्तेन खरः च सह दूषणः ॥

nihatāni śaraiḥ tīkṣṇaiḥ tena ekena padātinā | ardhādhika muhūrtena kharaḥ ca saha dūṣaṇaḥ ||

ऋषीणाम् अभयम् दत्तम् कृत क्षेमाः च दण्डकाः ॥

ṛṣīṇām abhayam dattam kṛta kṣemāḥ ca daṇḍakāḥ ||

एका कथंचित् मुक्ता अहम् परिभूय महात्मना । स्त्री वधम् शंकमानेन रामेण विदितात्मना ॥

ekā kathaṃcit muktā aham paribhūya mahātmanā | strī vadham śaṃkamānena rāmeṇa viditātmanā ||

भ्राता च अस्य महातेजा गुणतः तुल्य विक्रमः । अनुरक्तः च भक्तः च लक्ष्मणो नाम वीर्यवान् ॥

bhrātā ca asya mahātejā guṇataḥ tulya vikramaḥ | anuraktaḥ ca bhaktaḥ ca lakṣmaṇo nāma vīryavān ||

अमर्षी दुर्जयो जेता विक्रान्तो बुद्धिमान् बली । रामस्य दक्षिणे बाहुः नित्यम् प्राणो बहिः चरः ॥

amarṣī durjayo jetā vikrānto buddhimān balī | rāmasya dakṣiṇe bāhuḥ nityam prāṇo bahiḥ caraḥ ||

रामस्य तु विशालाक्षी पूर्णेन्दु सदृश आनना । धर्म पत्नी प्रिया नित्यम् भर्तृः प्रिय हिते रता ॥

rāmasya tu viśālākṣī pūrṇendu sadṛśa ānanā | dharma patnī priyā nityam bhartṛḥ priya hite ratā ||

सा सुकेशी सुनासोरुः सुरूपा च यशस्विनी । देवत इव वनस्थ अस्यराजते श्रीर् इव अपरा ॥

sā sukeśī sunāsoruḥ surūpā ca yaśasvinī | devata iva vanastha asyarājate śrīr iva aparā ||

तप्त कांचन वर्ण आभा रक्त तुंग नखी शुभा । सीता नाम वरारोहा वैदेही तनु मध्यमा ॥

tapta kāṃcana varṇa ābhā rakta tuṃga nakhī śubhā | sītā nāma varārohā vaidehī tanu madhyamā ||

न एव देवी न गंधर्वा न यक्षी न च किंनरी । तथा रूपा मया नारी दृष्ट पूर्वा महीतले ॥

na eva devī na gaṃdharvā na yakṣī na ca kiṃnarī | tathā rūpā mayā nārī dṛṣṭa pūrvā mahītale ||

यस्य सीता भवेत् भार्या यम् च हृष्टा परिष्वजेत् । अति जीवेत् स सर्वेषु लोकेषु अपि पुरंदरात् ॥

yasya sītā bhavet bhāryā yam ca hṛṣṭā pariṣvajet | ati jīvet sa sarveṣu lokeṣu api puraṃdarāt ||

सा सुशीला वपुः श्लाघ्या रूपेण अप्रतिमा भुवि । तव अनुरूपा भार्या सा त्वम् च तस्याः पतिः वरः ॥

sā suśīlā vapuḥ ślāghyā rūpeṇa apratimā bhuvi | tava anurūpā bhāryā sā tvam ca tasyāḥ patiḥ varaḥ ||

ताम् तु विस्तीर्ण जघनाम् पीन उत्तुंग पयो धराम् । भार्या अर्थे तु तव आनेतुम् उद्यता अहम् वर आननाम् ॥

tām tu vistīrṇa jaghanām pīna uttuṃga payo dharām | bhāryā arthe tu tava ānetum udyatā aham vara ānanām ||

ताम् तु दृष्ट्वा अद्य वैदेहीम् पूर्ण चन्द्र निभ आननाम् ॥

tām tu dṛṣṭvā adya vaidehīm pūrṇa candra nibha ānanām ||

मन्मथस्य शराणाम् च त्वम् विधेयो भविष्यसि । यदि तस्याम् अभिप्रायो भार्या अर्थे तव जायते । शीघ्रम् उद् ध्रियताम् पादो जयार्थम् इह दक्षिणः ॥

manmathasya śarāṇām ca tvam vidheyo bhaviṣyasi | yadi tasyām abhiprāyo bhāryā arthe tava jāyate | śīghram ud dhriyatām pādo jayārtham iha dakṣiṇaḥ ||

रोचते यदि ते वाक्यम् मम एतत् राक्षसेश्वर । क्रियताम् निर्विशंकेन वचनम् मम रावण ॥

rocate yadi te vākyam mama etat rākṣaseśvara | kriyatām nirviśaṃkena vacanam mama rāvaṇa ||

विज्ञाय इह आत्म शक्तिम् च क्रियताम् च महाबल । सीता तव अनवद्यांगी भार्यत्वे राक्षसेश्वर ॥

vijñāya iha ātma śaktim ca kriyatām ca mahābala | sītā tava anavadyāṃgī bhāryatve rākṣaseśvara ||

निशम्य रामेण शरैः अजिह्मगैःहतान् जनस्थान गतान् निशाचरान् । खरम् च दृष्ट्वा निहतम् च दूषणम्त्वम् अद्य कृत्यम् प्रतिपत्तुम् अर्हसि ॥

niśamya rāmeṇa śaraiḥ ajihmagaiḥhatān janasthāna gatān niśācarān | kharam ca dṛṣṭvā nihatam ca dūṣaṇamtvam adya kṛtyam pratipattum arhasi ||