Adhyāya 39

उत्तर उवाच । सुवर्णविकृतानीमान्यायुधानि महात्मनाम् । रुचिराणि प्रकाशन्ते पार्थानामाशुकारिणाम् ॥

uttara uvāca । suvarṇavikr̥tānīmāny āyudhāni mahātmanām । rucirāṇi prakāśante pārthānām āśukāriṇām ॥

क्व नु स्विदर्जुनः पार्थः कौरव्यो वा युधिष्ठिरः । नकुलः सहदेवश्च भीमसेनश्च पाण्डवः ॥

kva nu svid arjunaḥ pārthaḥ kauravyo vā yudhiṣṭhiraḥ । nakulaḥ sahadevaś ca bhīmasenaś ca pāṇḍavaḥ ॥

सर्व एव महात्मानः सर्वामित्रविनाशनाः । राज्यमक्षैः पराकीर्य न श्रूयन्ते कदाचन ॥

sarva eva mahātmānaḥ sarvāmitravināśanāḥ । rājyam akṣaiḥ parākīrya na śrūyante kadā cana ॥

द्रौपदी क्व च पाञ्चाली स्त्रीरत्नमिति विश्रुता । जितानक्षैस्तदा कृष्णा तानेवान्वगमद्वनम् ॥

draupadī kva ca pāñcālī strīratnam iti viśrutā । jitān akṣais tadā kr̥ṣṇā tān evānvagamad vanam ॥

अर्जुन उवाच । अहमस्म्यर्जुनः पार्थः सभास्तारो युधिष्ठिरः । बल्लवो भीमसेनस्तु पितुस्ते रसपाचकः ॥

arjuna uvāca । aham asmy arjunaḥ pārthaḥ sabhāstāro yudhiṣṭhiraḥ । ballavo bhīmasenas tu pitus te rasapācakaḥ ॥

अश्वबन्धोऽथ नकुलः सहदेवस्तु गोकुले । सैरन्ध्रीं द्रौपदीं विद्धि यत्कृते कीचका हताः ॥

aśvabandho ’tha nakulaḥ sahadevas tu gokule । sairandhrīṁ draupadīṁ viddhi yatkr̥te kīcakā hatāḥ ॥

उत्तर उवाच । दश पार्थस्य नामानि यानि पूर्वं श्रुतानि मे । प्रब्रूयास्तानि यदि मे श्रद्दध्यां सर्वमेव ते ॥

uttara uvāca । daśa pārthasya nāmāni yāni pūrvaṁ śrutāni me । prabrūyās tāni yadi me śraddadhyāṁ sarvam eva te ॥

अर्जुन उवाच । हन्त तेऽहं समाचक्षे दश नामानि यानि मे । अर्जुनः फल्गुनो जिष्णुः किरीटी श्वेतवाहनः । बीभत्सुर्विजयः कृष्णः सव्यसाची धनंजयः ॥

arjuna uvāca । hanta te ’haṁ samācakṣe daśa nāmāni yāni me । arjunaḥ phalguno jiṣṇuḥ kirīṭī śvetavāhanaḥ । bībhatsur vijayaḥ kr̥ṣṇaḥ savyasācī dhanaṁjayaḥ ॥

उत्तर उवाच । केनासि विजयो नाम केनासि श्वेतवाहनः । किरीटी नाम केनासि सव्यसाची कथं भवान् ॥

uttara uvāca । kenāsi vijayo nāma kenāsi śvetavāhanaḥ । kirīṭī nāma kenāsi savyasācī kathaṁ bhavān ॥

अर्जुनः फल्गुनो जिष्णुः कृष्णो बीभत्सुरेव च । धनंजयश्च केनासि प्रब्रूहि मम तत्त्वतः । श्रुता मे तस्य वीरस्य केवला नामहेतवः ॥

arjunaḥ phalguno jiṣṇuḥ kr̥ṣṇo bībhatsur eva ca । dhanaṁjayaś ca kenāsi prabrūhi mama tattvataḥ । śrutā me tasya vīrasya kevalā nāmahetavaḥ ॥

अर्जुन उवाच । सर्वाञ्जनपदाञ्जित्वा वित्तमाच्छिद्य केवलम् । मध्ये धनस्य तिष्ठामि तेनाहुर्मां धनंजयम् ॥

arjuna uvāca । sarvāñ janapadāñ jitvā vittam ācchidya kevalam । madhye dhanasya tiṣṭhāmi tenāhur māṁ dhanaṁjayam ॥

अभिप्रयामि संग्रामे यदहं युद्धदुर्मदान् । नाजित्वा विनिवर्तामि तेन मां विजयं विदुः ॥

abhiprayāmi saṁgrāme yad ahaṁ yuddhadurmadān । nājitvā vinivartāmi tena māṁ vijayaṁ viduḥ ॥

श्वेताः काञ्चनसंनाहा रथे युज्यन्ति मे हयाः । संग्रामे युध्यमानस्य तेनाहं श्वेतवाहनः ॥

śvetāḥ kāñcanasaṁnāhā rathe yujyanti me hayāḥ । saṁgrāme yudhyamānasya tenāhaṁ śvetavāhanaḥ ॥

उत्तराभ्यां च पूर्वाभ्यां फल्गुनीभ्यामहं दिवा । जातो हिमवतः पृष्ठे तेन मां फल्गुनं विदुः ॥

uttarābhyāṁ ca pūrvābhyāṁ phalgunībhyām ahaṁ divā । jāto himavataḥ pr̥ṣṭhe tena māṁ phalgunaṁ viduḥ ॥

पुरा शक्रेण मे दत्तं युध्यतो दानवर्षभैः । किरीटं मूर्ध्नि सूर्याभं तेन माहुः किरीटिनम् ॥

purā śakreṇa me dattaṁ yudhyato dānavarṣabhaiḥ । kirīṭaṁ mūrdhni sūryābhaṁ tena māhuḥ kirīṭinam ॥

न कुर्यां कर्म बीभत्सं युध्यमानः कथंचन । तेन देवमनुष्येषु बीभत्सुरिति मां विदुः ॥

na kuryāṁ karma bībhatsaṁ yudhyamānaḥ kathaṁ cana । tena devamanuṣyeṣu bībhatsur iti māṁ viduḥ ॥

उभौ मे दक्षिणौ पाणी गाण्डीवस्य विकर्षणे । तेन देवमनुष्येषु सव्यसाचीति मां विदुः ॥

ubhau me dakṣiṇau pāṇī gāṇḍīvasya vikarṣaṇe । tena devamanuṣyeṣu savyasācīti māṁ viduḥ ॥

पृथिव्यां चतुरन्तायां वर्णो मे दुर्लभः समः । करोमि कर्म शुक्लं च तेन मामर्जुनं विदुः ॥

pr̥thivyāṁ caturantāyāṁ varṇo me durlabhaḥ samaḥ । karomi karma śuklaṁ ca tena mām arjunaṁ viduḥ ॥

अहं दुरापो दुर्धर्षो दमनः पाकशासनिः । तेन देवमनुष्येषु जिष्णुनामास्मि विश्रुतः ॥

ahaṁ durāpo durdharṣo damanaḥ pākaśāsaniḥ । tena devamanuṣyeṣu jiṣṇunāmāsmi viśrutaḥ ॥

कृष्ण इत्येव दशमं नाम चक्रे पिता मम । कृष्णावदातस्य सतः प्रियत्वाद्बालकस्य वै ॥

kr̥ṣṇa ity eva daśamaṁ nāma cakre pitā mama । kr̥ṣṇāvadātasya sataḥ priyatvād bālakasya vai ॥

वैशंपायन उवाच । ततः पार्थं स वैराटिरभ्यवादयदन्तिकात् । अहं भूमिंजयो नाम नाम्नाहमपि चोत्तरः ॥

vaiśaṁpāyana uvāca । tataḥ pārthaṁ sa vairāṭir abhyavādayad antikāt । ahaṁ bhūmiṁjayo nāma nāmnāham api cottaraḥ ॥

दिष्ट्या त्वां पार्थ पश्यामि स्वागतं ते धनंजय । लोहिताक्ष महाबाहो नागराजकरोपम । यदज्ञानादवोचं त्वां क्षन्तुमर्हसि तन्मम ॥

diṣṭyā tvāṁ pārtha paśyāmi svāgataṁ te dhanaṁjaya । lohitākṣa mahābāho nāgarājakaropama । yad ajñānād avocaṁ tvāṁ kṣantum arhasi tan mama ॥

यतस्त्वया कृतं पूर्वं विचित्रं कर्म दुष्करम् । अतो भयं व्यतीतं मे प्रीतिश्च परमा त्वयि ॥

yatas tvayā kr̥taṁ pūrvaṁ vicitraṁ karma duṣkaram । ato bhayaṁ vyatītaṁ me prītiś ca paramā tvayi ॥