Adhyāya 8

वैशंपायन उवाच । श्रुत्वा च विदुरं प्राप्तं राज्ञा च परिसान्त्वितम् । धृतराष्ट्रात्मजो राजा पर्यतप्यत दुर्मतिः ॥

vaiśaṁpāyana uvāca । śrutvā ca viduraṁ prāptaṁ rājñā ca parisāntvitam । dhr̥tarāṣṭrātmajo rājā paryatapyata durmatiḥ ॥

स सौबलं समानाय्य कर्णदुःशासनावपि । अब्रवीद्वचनं राजा प्रविश्याबुद्धिजं तमः ॥

sa saubalaṁ samānāyya karṇaduḥśāsanāv api । abravīd vacanaṁ rājā praviśyābuddhijaṁ tamaḥ ॥

एष प्रत्यागतो मन्त्री धृतराष्ट्रस्य संमतः । विदुरः पाण्डुपुत्राणां सुहृद्विद्वान्हिते रतः ॥

eṣa pratyāgato mantrī dhr̥tarāṣṭrasya saṁmataḥ । viduraḥ pāṇḍuputrāṇāṁ suhr̥d vidvān hite rataḥ ॥

यावदस्य पुनर्बुद्धिं विदुरो नापकर्षति । पाण्डवानयने तावन्मन्त्रयध्वं हितं मम ॥

yāvad asya punar buddhiṁ viduro nāpakarṣati । pāṇḍavānayane tāvan mantrayadhvaṁ hitaṁ mama ॥

अथ पश्याम्यहं पार्थान्प्राप्तानिह कथंचन । पुनः शोषं गमिष्यामि निरासुर्निरवग्रहः ॥

atha paśyāmy ahaṁ pārthān prāptān iha kathaṁ cana । punaḥ śoṣaṁ gamiṣyāmi nirāsur niravagrahaḥ ॥

विषमुद्बन्धनं वापि शस्त्रमग्निप्रवेशनम् । करिष्ये न हि तानृद्धान्पुनर्द्रष्टुमिहोत्सहे ॥

viṣam udbandhanaṁ vāpi śastram agnipraveśanam । kariṣye na hi tān r̥ddhān punar draṣṭum ihotsahe ॥

शकुनिरुवाच । किं बालिषां मतिं राजन्नास्थितोऽसि विशां पते । गतास्ते समयं कृत्वा नैतदेवं भविष्यति ॥

śakunir uvāca । kiṁ bāliṣāṁ matiṁ rājann āsthito ’si viśāṁ pate । gatās te samayaṁ kr̥tvā naitad evaṁ bhaviṣyati ॥

सत्यवाक्ये स्थिताः सर्वे पाण्डवा भरतर्षभ । पितुस्ते वचनं तात न ग्रहीष्यन्ति कर्हिचित् ॥

satyavākye sthitāḥ sarve pāṇḍavā bharatarṣabha । pitus te vacanaṁ tāta na grahīṣyanti karhi cit ॥

अथ वा ते ग्रहीष्यन्ति पुनरेष्यन्ति वा पुरम् । निरस्य समयं भूयः पणोऽस्माकं भविष्यति ॥

atha vā te grahīṣyanti punar eṣyanti vā puram । nirasya samayaṁ bhūyaḥ paṇo ’smākaṁ bhaviṣyati ॥

सर्वे भवामो मध्यस्था राज्ञश्छन्दानुवर्तिनः । छिद्रं बहु प्रपश्यन्तः पाण्डवानां सुसंवृताः ॥

sarve bhavāmo madhyasthā rājñaś chandānuvartinaḥ । chidraṁ bahu prapaśyantaḥ pāṇḍavānāṁ susaṁvr̥tāḥ ॥

दुःशासन उवाच । एवमेतन्महाप्राज्ञ यथा वदसि मातुल । नित्यं हि मे कथयतस्तव बुद्धिर्हि रोचते ॥

duḥśāsana uvāca । evam etan mahāprājña yathā vadasi mātula । nityaṁ hi me kathayatas tava buddhir hi rocate ॥

कर्ण उवाच । काममीक्षामहे सर्वे दुर्योधन तवेप्सितम् । ऐकमत्यं हि नो राजन्सर्वेषामेव लक्ष्यते ॥

karṇa uvāca । kāmam īkṣāmahe sarve duryodhana tavepsitam । aikamatyaṁ hi no rājan sarveṣām eva lakṣyate ॥

वैशंपायन उवाच । एवमुक्तस्तु कर्णेन राजा दुर्योधनस्तदा । नातिहृष्टमनाः क्षिप्रमभवत्स पराङ्मुखः ॥

vaiśaṁpāyana uvāca । evam uktas tu karṇena rājā duryodhanas tadā । nātihr̥ṣṭamanāḥ kṣipram abhavat sa parāṅmukhaḥ ॥

उपलभ्य ततः कर्णो विवृत्य नयने शुभे । रोषाद्दुःशासनं चैव सौबलेयं च तावुभौ ॥

upalabhya tataḥ karṇo vivr̥tya nayane śubhe । roṣād duḥśāsanaṁ caiva saubaleyaṁ ca tāv ubhau ॥

उवाच परमक्रुद्ध उद्यम्यात्मानमात्मना । अहो मम मतं यत्तन्निबोधत नराधिपाः ॥

uvāca paramakruddha udyamyātmānam ātmanā । aho mama mataṁ yat tan nibodhata narādhipāḥ ॥

प्रियं सर्वे चिकीर्षामो राज्ञः किंकरपाणयः । न चास्य शक्नुमः सर्वे प्रिये स्थातुमतन्द्रिताः ॥

priyaṁ sarve cikīrṣāmo rājñaḥ kiṁkarapāṇayaḥ । na cāsya śaknumaḥ sarve priye sthātum atandritāḥ ॥

वयं तु शस्त्राण्यादाय रथानास्थाय दंशिताः । गच्छामः सहिता हन्तुं पाण्डवान्वनगोचरान् ॥

vayaṁ tu śastrāṇy ādāya rathān āsthāya daṁśitāḥ । gacchāmaḥ sahitā hantuṁ pāṇḍavān vanagocarān ॥

तेषु सर्वेषु शान्तेषु गतेष्वविदितां गतिम् । निर्विवादा भविष्यन्ति धार्तराष्ट्रास्तथा वयम् ॥

teṣu sarveṣu śānteṣu gateṣv aviditāṁ gatim । nirvivādā bhaviṣyanti dhārtarāṣṭrās tathā vayam ॥

यावदेव परिद्यूना यावच्छोकपरायणाः । यावन्मित्रविहीनाश्च तावच्छक्या मतं मम ॥

yāvad eva paridyūnā yāvac chokaparāyaṇāḥ । yāvan mitravihīnāś ca tāvac chakyā mataṁ mama ॥

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा पूजयन्तः पुनः पुनः । बाढमित्येव ते सर्वे प्रत्यूचुः सूतजं तदा ॥

tasya tad vacanaṁ śrutvā pūjayantaḥ punaḥ punaḥ । bāḍham ity eva te sarve pratyūcuḥ sūtajaṁ tadā ॥

एवमुक्त्वा तु संक्रुद्धा रथैः सर्वे पृथक्पृथक् । निर्ययुः पाण्डवान्हन्तुं संघशः कृतनिश्चयाः ॥

evam uktvā tu saṁkruddhā rathaiḥ sarve pr̥thak pr̥thak । niryayuḥ pāṇḍavān hantuṁ saṁghaśaḥ kr̥taniścayāḥ ॥

तान्प्रस्थितान्परिज्ञाय कृष्णद्वैपायनस्तदा । आजगाम विशुद्धात्मा दृष्ट्वा दिव्येन चक्षुषा ॥

tān prasthitān parijñāya kr̥ṣṇadvaipāyanas tadā । ājagāma viśuddhātmā dr̥ṣṭvā divyena cakṣuṣā ॥

प्रतिषिध्याथ तान्सर्वान्भगवाँल्लोकपूजितः । प्रज्ञाचक्षुषमासीनमुवाचाभ्येत्य सत्वरः ॥

pratiṣidhyātha tān sarvān bhagavām̐l lokapūjitaḥ । prajñācakṣuṣam āsīnam uvācābhyetya satvaraḥ ॥