Adhyāya 288

कुन्त्युवाच । ब्राह्मणं यन्त्रिता राजनुपस्थास्यामि पूजया । यथाप्रतिज्ञं राजेन्द्र न च मिथ्या ब्रवीम्यहम् ॥

kunty uvāca । brāhmaṇaṁ yantritā rājan upasthāsyāmi pūjayā । yathāpratijñaṁ rājendra na ca mithyā bravīmy aham ॥

एष चैव स्वभावो मे पूजयेयं द्विजानिति । तव चैव प्रियं कार्यं श्रेयश्चैतत्परं मम ॥

eṣa caiva svabhāvo me pūjayeyaṁ dvijān iti । tava caiva priyaṁ kāryaṁ śreyaś caitat paraṁ mama ॥

यद्येवैष्यति सायाह्ने यदि प्रातरथो निशि । यद्यर्धरात्रे भगवान्न मे कोपं करिष्यति ॥

yady evaiṣyati sāyāhne yadi prātar atho niśi । yady ardharātre bhagavān na me kopaṁ kariṣyati ॥

लाभो ममैष राजेन्द्र यद्वै पूजयती द्विजान् । आदेशे तव तिष्ठन्ती हितं कुर्यां नरोत्तम ॥

lābho mamaiṣa rājendra yad vai pūjayatī dvijān । ādeśe tava tiṣṭhantī hitaṁ kuryāṁ narottama ॥

विस्रब्धो भव राजेन्द्र न व्यलीकं द्विजोत्तमः । वसन्प्राप्स्यति ते गेहे सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥

visrabdho bhava rājendra na vyalīkaṁ dvijottamaḥ । vasan prāpsyati te gehe satyam etad bravīmi te ॥

यत्प्रियं च द्विजस्यास्य हितं चैव तवानघ । यतिष्यामि तथा राजन्व्येतु ते मानसो ज्वरः ॥

yat priyaṁ ca dvijasyāsya hitaṁ caiva tavānagha । yatiṣyāmi tathā rājan vyetu te mānaso jvaraḥ ॥

ब्राह्मणा हि महाभागाः पूजिताः पृथिवीपते । तारणाय समर्थाः स्युर्विपरीते वधाय च ॥

brāhmaṇā hi mahābhāgāḥ pūjitāḥ pr̥thivīpate । tāraṇāya samarthāḥ syur viparīte vadhāya ca ॥

साहमेतद्विजानन्ती तोषयिष्ये द्विजोत्तमम् । न मत्कृते व्यथां राजन्प्राप्स्यसि द्विजसत्तमात् ॥

sāham etad vijānantī toṣayiṣye dvijottamam । na matkr̥te vyathāṁ rājan prāpsyasi dvijasattamāt ॥

अपराधे हि राजेन्द्र राज्ञामश्रेयसे द्विजाः । भवन्ति च्यवनो यद्वत्सुकन्यायाः कृते पुरा ॥

aparādhe hi rājendra rājñām aśreyase dvijāḥ । bhavanti cyavano yadvat sukanyāyāḥ kr̥te purā ॥

नियमेन परेणाहमुपस्थास्ये द्विजोत्तमम् । यथा त्वया नरेन्द्रेदं भाषितं ब्राह्मणं प्रति ॥

niyamena pareṇāham upasthāsye dvijottamam । yathā tvayā narendredaṁ bhāṣitaṁ brāhmaṇaṁ prati ॥

राजोवाच । एवमेतत्त्वया भद्रे कर्तव्यमविशङ्कया । मद्धितार्थं कुलार्थं च तथात्मार्थं च नन्दिनि ॥

rājovāca । evam etat tvayā bhadre kartavyam aviśaṅkayā । maddhitārthaṁ kulārthaṁ ca tathātmārthaṁ ca nandini ॥

वैशंपायन उवाच । एवमुक्त्वा तु तां कन्यां कुन्तिभोजो महायशाः । पृथां परिददौ तस्मै द्विजाय सुतवत्सलः ॥

vaiśaṁpāyana uvāca । evam uktvā tu tāṁ kanyāṁ kuntibhojo mahāyaśāḥ । pr̥thāṁ paridadau tasmai dvijāya sutavatsalaḥ ॥

इयं ब्रह्मन्मम सुता बाला सुखविवर्धिता । अपराध्येत यत्किंचिन्न तत्कार्यं हृदि त्वया ॥

iyaṁ brahman mama sutā bālā sukhavivardhitā । aparādhyeta yat kiṁ cin na tat kāryaṁ hr̥di tvayā ॥

द्विजातयो महाभागा वृद्धबालतपस्विषु । भवन्त्यक्रोधनाः प्रायो विरुद्धेष्वपि नित्यदा ॥

dvijātayo mahābhāgā vr̥ddhabālatapasviṣu । bhavanty akrodhanāḥ prāyo viruddheṣv api nityadā ॥

सुमहत्यपराधेऽपि क्षान्तिः कार्या द्विजातिभिः । यथाशक्ति यथोत्साहं पूजा ग्राह्या द्विजोत्तम ॥

sumahaty aparādhe ’pi kṣāntiḥ kāryā dvijātibhiḥ । yathāśakti yathotsāhaṁ pūjā grāhyā dvijottama ॥

तथेति ब्राह्मणेनोक्ते स राजा प्रीतमानसः । हंसचन्द्रांशुसंकाशं गृहमस्य न्यवेदयत् ॥

tatheti brāhmaṇenokte sa rājā prītamānasaḥ । haṁsacandrāṁśusaṁkāśaṁ gr̥ham asya nyavedayat ॥

तत्राग्निशरणे कॢप्तमासनं तस्य भानुमत् । आहारादि च सर्वं तत्तथैव प्रत्यवेदयत् ॥

tatrāgniśaraṇe kl̥ptam āsanaṁ tasya bhānumat । āhārādi ca sarvaṁ tat tathaiva pratyavedayat ॥

निक्षिप्य राजपुत्री तु तन्द्रीं मानं तथैव च । आतस्थे परमं यत्नं ब्राह्मणस्याभिराधने ॥

nikṣipya rājaputrī tu tandrīṁ mānaṁ tathaiva ca । ātasthe paramaṁ yatnaṁ brāhmaṇasyābhirādhane ॥

तत्र सा ब्राह्मणं गत्वा पृथा शौचपरा सती । विधिवत्परिचारार्हं देववत्पर्यतोषयत् ॥

tatra sā brāhmaṇaṁ gatvā pr̥thā śaucaparā satī । vidhivat paricārārhaṁ devavat paryatoṣayat ॥