283.1MBH-3-283-1
मार्कण्डेय उवाच । तस्यां रात्र्यां व्यतीतायामुदिते सूर्यमण्डले । कृतपूर्वाह्णिकाः सर्वे समेयुस्ते तपोधनाः ॥
mārkaṇḍeya uvāca । tasyāṁ rātryāṁ vyatītāyām udite sūryamaṇḍale । kr̥tapūrvāhṇikāḥ sarve sameyus te tapodhanāḥ ॥
Vana Parva · Adhyaya 3.283
Adhyāya 283
अध्यायः 283
Who speaks here मार्कण्डेय mārkaṇḍeya · वैशंपायन vaiśaṃpāyana
English for this adhyāya (section level, not verse by verse): Ganguli’s translation, approximately §296–298 Ganguli follows a different edition, so the match is approximate.
In this chapterSanskrit allTransliteration allHindi unavailableEnglish unavailableUnavailable translations are marked, never invented.
283.2MBH-3-283-2
तदेव सर्वं सावित्र्या महाभाग्यं महर्षयः । द्युमत्सेनाय नातृप्यन्कथयन्तः पुनः पुनः ॥
tad eva sarvaṁ sāvitryā mahābhāgyaṁ maharṣayaḥ । dyumatsenāya nātr̥pyan kathayantaḥ punaḥ punaḥ ॥
283.3MBH-3-283-3
ततः प्रकृतयः सर्वाः शाल्वेभ्योऽभ्यागता नृप । आचख्युर्निहतं चैव स्वेनामात्येन तं नृपम् ॥
tataḥ prakr̥tayaḥ sarvāḥ śālvebhyo ’bhyāgatā nr̥pa । ācakhyur nihataṁ caiva svenāmātyena taṁ nr̥pam ॥
283.4MBH-3-283-4
तं मन्त्रिणा हतं श्रुत्वा ससहायं सबान्धवम् । न्यवेदयन्यथातत्त्वं विद्रुतं च द्विषद्बलम् ॥
taṁ mantriṇā hataṁ śrutvā sasahāyaṁ sabāndhavam । nyavedayan yathātattvaṁ vidrutaṁ ca dviṣadbalam ॥
283.5MBH-3-283-5
ऐकमत्यं च सर्वस्य जनस्याथ नृपं प्रति । सचक्षुर्वाप्यचक्षुर्वा स नो राजा भवत्विति ॥
aikamatyaṁ ca sarvasya janasyātha nr̥paṁ prati । sacakṣur vāpy acakṣur vā sa no rājā bhavatv iti ॥
283.6MBH-3-283-6
अनेन निश्चयेनेह वयं प्रस्थापिता नृप । प्राप्तानीमानि यानानि चतुरङ्गं च ते बलम् ॥
anena niścayeneha vayaṁ prasthāpitā nr̥pa । prāptānīmāni yānāni caturaṅgaṁ ca te balam ॥
283.7MBH-3-283-7
प्रयाहि राजन्भद्रं ते घुष्टस्ते नगरे जयः । अध्यास्स्व चिररात्राय पितृपैतामहं पदम् ॥
prayāhi rājan bhadraṁ te ghuṣṭas te nagare jayaḥ । adhyāssva cirarātrāya pitr̥paitāmahaṁ padam ॥
283.8MBH-3-283-8
चक्षुष्मन्तं च तं दृष्ट्वा राजानं वपुषान्वितम् । मूर्धभिः पतिताः सर्वे विस्मयोत्फुल्ललोचनाः ॥
cakṣuṣmantaṁ ca taṁ dr̥ṣṭvā rājānaṁ vapuṣānvitam । mūrdhabhiḥ patitāḥ sarve vismayotphullalocanāḥ ॥
283.9MBH-3-283-9
ततोऽभिवाद्य तान्वृद्धान्द्विजानाश्रमवासिनः । तैश्चाभिपूजितः सर्वैः प्रययौ नगरं प्रति ॥
tato ’bhivādya tān vr̥ddhān dvijān āśramavāsinaḥ । taiś cābhipūjitaḥ sarvaiḥ prayayau nagaraṁ prati ॥
283.10MBH-3-283-10
शैब्या च सह सावित्र्या स्वास्तीर्णेन सुवर्चसा । नरयुक्तेन यानेन प्रययौ सेनया वृता ॥
śaibyā ca saha sāvitryā svāstīrṇena suvarcasā । narayuktena yānena prayayau senayā vr̥tā ॥
283.11MBH-3-283-11
ततोऽभिषिषिचुः प्रीत्या द्युमत्सेनं पुरोहिताः । पुत्रं चास्य महात्मानं यौवराज्येऽभ्यषेचयन् ॥
tato ’bhiṣiṣicuḥ prītyā dyumatsenaṁ purohitāḥ । putraṁ cāsya mahātmānaṁ yauvarājye ’bhyaṣecayan ॥
283.12MBH-3-283-12
ततः कालेन महता सावित्र्याः कीर्तिवर्धनम् । तद्वै पुत्रशतं जज्ञे शूराणामनिवर्तिनाम् ॥
tataḥ kālena mahatā sāvitryāḥ kīrtivardhanam । tad vai putraśataṁ jajñe śūrāṇām anivartinām ॥
283.13MBH-3-283-13
भ्रातॄणां सोदराणां च तथैवास्याभवच्छतम् । मद्राधिपस्याश्वपतेर्मालव्यां सुमहाबलम् ॥
bhrātr̥̄ṇāṁ sodarāṇāṁ ca tathaivāsyābhavac chatam । madrādhipasyāśvapater mālavyāṁ sumahābalam ॥
283.14MBH-3-283-14
एवमात्मा पिता माता श्वश्रूः श्वशुर एव च । भर्तुः कुलं च सावित्र्या सर्वं कृच्छ्रात्समुद्धृतम् ॥
evam ātmā pitā mātā śvaśrūḥ śvaśura eva ca । bhartuḥ kulaṁ ca sāvitryā sarvaṁ kr̥cchrāt samuddhr̥tam ॥
283.15MBH-3-283-15
तथैवैषापि कल्याणी द्रौपदी शीलसंमता । तारयिष्यति वः सर्वान्सावित्रीव कुलाङ्गना ॥
tathaivaiṣāpi kalyāṇī draupadī śīlasaṁmatā । tārayiṣyati vaḥ sarvān sāvitrīva kulāṅganā ॥
283.16MBH-3-283-16
वैशंपायन उवाच । एवं स पाण्डवस्तेन अनुनीतो महात्मना । विशोको विज्वरो राजन्काम्यके न्यवसत्तदा ॥
vaiśaṁpāyana uvāca । evaṁ sa pāṇḍavas tena anunīto mahātmanā । viśoko vijvaro rājan kāmyake nyavasat tadā ॥