Adhyāya 26

वैशंपायन उवाच । तत्काननं प्राप्य नरेन्द्रपुत्राः; सुखोचिता वासमुपेत्य कृच्छ्रम् । विजह्रुरिन्द्रप्रतिमाः शिवेषु; सरस्वतीशालवनेषु तेषु ॥

vaiśaṁpāyana uvāca । tat kānanaṁ prāpya narendraputrāḥ; sukhocitā vāsam upetya kr̥cchram । vijahrur indrapratimāḥ śiveṣu; sarasvatīśālavaneṣu teṣu ॥

यतींश्च सर्वान्स मुनींश्च राजा; तस्मिन्वने मूलफलैरुदग्रैः । द्विजातिमुख्यानृषभः कुरूणां; संतर्पयामास महानुभावः ॥

yatīṁś ca sarvān sa munīṁś ca rājā; tasmin vane mūlaphalair udagraiḥ । dvijātimukhyān r̥ṣabhaḥ kurūṇāṁ; saṁtarpayām āsa mahānubhāvaḥ ॥

इष्टीश्च पित्र्याणि तथाग्रियाणि; महावने वसतां पाण्डवानाम् । पुरोहितः सर्वसमृद्धतेजा;श्चकार धौम्यः पितृवत्कुरूणाम् ॥

iṣṭīś ca pitryāṇi tathāgriyāṇi; mahāvane vasatāṁ pāṇḍavānām । purohitaḥ sarvasamr̥ddhatejāś; cakāra dhaumyaḥ pitr̥vat kurūṇām ॥

अपेत्य राष्ट्राद्वसतां तु तेषा;मृषिः पुराणोऽतिथिराजगाम । तमाश्रमं तीव्रसमृद्धतेजा; मार्कण्डेयः श्रीमतां पाण्डवानाम् ॥

apetya rāṣṭrād vasatāṁ tu teṣām; r̥ṣiḥ purāṇo ’tithir ājagāma । tam āśramaṁ tīvrasamr̥ddhatejā; mārkaṇḍeyaḥ śrīmatāṁ pāṇḍavānām ॥

स सर्वविद्द्रौपदीं प्रेक्ष्य कृष्णां; युधिष्ठिरं भीमसेनार्जुनौ च । संस्मृत्य रामं मनसा महात्मा; तपस्विमध्येऽस्मयतामितौजाः ॥

sa sarvavid draupadīṁ prekṣya kr̥ṣṇāṁ; yudhiṣṭhiraṁ bhīmasenārjunau ca । saṁsmr̥tya rāmaṁ manasā mahātmā; tapasvimadhye ’smayatāmitaujāḥ ॥

तं धर्मराजो विमना इवाब्रवी;त्सर्वे ह्रिया सन्ति तपस्विनोऽमी । भवानिदं किं स्मयतीव हृष्ट;स्तपस्विनां पश्यतां मामुदीक्ष्य ॥

taṁ dharmarājo vimanā ivābravīt; sarve hriyā santi tapasvino ’mī । bhavān idaṁ kiṁ smayatīva hr̥ṣṭas; tapasvināṁ paśyatāṁ mām udīkṣya ॥

मार्कण्डेय उवाच । न तात हृष्यामि न च स्मयामि; प्रहर्षजो मां भजते न दर्पः । तवापदं त्वद्य समीक्ष्य रामं; सत्यव्रतं दाशरथिं स्मरामि ॥

mārkaṇḍeya uvāca । na tāta hr̥ṣyāmi na ca smayāmi; praharṣajo māṁ bhajate na darpaḥ । tavāpadaṁ tv adya samīkṣya rāmaṁ; satyavrataṁ dāśarathiṁ smarāmi ॥

स चापि राजा सह लक्ष्मणेन; वने निवासं पितुरेव शासनात् । धन्वी चरन्पार्थ पुरा मयैव; दृष्टो गिरेरृष्यमूकस्य सानौ ॥

sa cāpi rājā saha lakṣmaṇena; vane nivāsaṁ pitur eva śāsanāt । dhanvī caran pārtha purā mayaiva; dr̥ṣṭo girer r̥ṣyamūkasya sānau ॥

सहस्रनेत्रप्रतिमो महात्मा; मयस्य जेत नमुचेश्च हन्ता । पितुर्निदेशादनघः स्वधर्मं; वने वासं दाशरथिश्चकार ॥

sahasranetrapratimo mahātmā; mayasya jeta namuceś ca hantā । pitur nideśād anaghaḥ svadharmaṁ; vane vāsaṁ dāśarathiś cakāra ॥

स चापि शक्रस्य समप्रभावो; महानुभावः समरेष्वजेयः । विहाय भोगानचरद्वनेषु; नेशे बलस्येति चरेदधर्मम् ॥

sa cāpi śakrasya samaprabhāvo; mahānubhāvaḥ samareṣv ajeyaḥ । vihāya bhogān acarad vaneṣu; neśe balasyeti cared adharmam ॥

नृपाश्च नाभागभगीरथादयो; महीमिमां सागरान्तां विजित्य । सत्येन तेऽप्यजयंस्तात लोका;न्नेशे बलस्येति चरेदधर्मम् ॥

nr̥pāś ca nābhāgabhagīrathādayo; mahīm imāṁ sāgarāntāṁ vijitya । satyena te ’py ajayaṁs tāta lokān; neśe balasyeti cared adharmam ॥

अलर्कमाहुर्नरवर्य सन्तं; सत्यव्रतं काशिकरूषराजम् । विहाय राष्ट्राणि वसूनि चैव; नेशे बलस्येति चरेदधर्मम् ॥

alarkam āhur naravarya santaṁ; satyavrataṁ kāśikarūṣarājam । vihāya rāṣṭrāṇi vasūni caiva; neśe balasyeti cared adharmam ॥

धात्रा विधिर्यो विहितः पुराण;स्तं पूजयन्तो नरवर्य सन्तः । सप्तर्षयः पार्थ दिवि प्रभान्ति; नेशे बलस्येति चरेदधर्मम् ॥

dhātrā vidhir yo vihitaḥ purāṇas; taṁ pūjayanto naravarya santaḥ । saptarṣayaḥ pārtha divi prabhānti; neśe balasyeti cared adharmam ॥

महाबलान्पर्वतकूटमात्रा;न्विषाणिनः पश्य गजान्नरेन्द्र । स्थितान्निदेशे नरवर्य धातु;र्नेशे बलस्येति चरेदधर्मम् ॥

mahābalān parvatakūṭamātrān; viṣāṇinaḥ paśya gajān narendra । sthitān nideśe naravarya dhātur; neśe balasyeti cared adharmam ॥

सर्वाणि भूतानि नरेन्द्र पश्य; यथा यथावद्विहितं विधात्रा । स्वयोनितस्तत्कुरुते प्रभावा;न्नेशे बलस्येति चरेदधर्मम् ॥

sarvāṇi bhūtāni narendra paśya; yathā yathāvad vihitaṁ vidhātrā । svayonitas tat kurute prabhāvān; neśe balasyeti cared adharmam ॥

सत्येन धर्मेण यथार्हवृत्त्या; ह्रिया तथा सर्वभूतान्यतीत्य । यशश्च तेजश्च तवापि दीप्तं; विभावसोर्भास्करस्येव पार्थ ॥

satyena dharmeṇa yathārhavr̥ttyā; hriyā tathā sarvabhūtāny atītya । yaśaś ca tejaś ca tavāpi dīptaṁ; vibhāvasor bhāskarasyeva pārtha ॥

यथाप्रतिज्ञं च महानुभाव; कृच्छ्रं वने वासमिमं निरुष्य । ततः श्रियं तेजसा स्वेन दीप्ता;मादास्यसे पार्थिव कौरवेभ्यः ॥

yathāpratijñaṁ ca mahānubhāva; kr̥cchraṁ vane vāsam imaṁ niruṣya । tataḥ śriyaṁ tejasā svena dīptām; ādāsyase pārthiva kauravebhyaḥ ॥

वैशंपायन उवाच । तमेवमुक्त्वा वचनं महर्षि;स्तपस्विमध्ये सहितं सुहृद्भिः । आमन्त्र्य धौम्यं सहितांश्च पार्थां;स्ततः प्रतस्थे दिशमुत्तरां सः ॥

vaiśaṁpāyana uvāca । tam evam uktvā vacanaṁ maharṣis; tapasvimadhye sahitaṁ suhr̥dbhiḥ । āmantrya dhaumyaṁ sahitāṁś ca pārthāṁs; tataḥ pratasthe diśam uttarāṁ saḥ ॥