Adhyāya 188

वैशंपायन उवाच । एवमुक्तास्तु ते पार्था यमौ च पुरुषर्षभौ । द्रौपद्या कृष्णया सार्धं नमश्चक्रुर्जनार्दनम् ॥

vaiśaṁpāyana uvāca । evam uktās tu te pārthā yamau ca puruṣarṣabhau । draupadyā kr̥ṣṇayā sārdhaṁ namaścakrur janārdanam ॥

स चैतान्पुरुषव्याघ्र साम्ना परमवल्गुना । सान्त्वयामास मानार्हान्मन्यमानो यथाविधि ॥

sa caitān puruṣavyāghra sāmnā paramavalgunā । sāntvayām āsa mānārhān manyamāno yathāvidhi ॥

युधिष्ठिरस्तु कौन्तेयो मार्कण्डेयं महामुनिम् । पुनः पप्रच्छ साम्राज्ये भविष्यां जगतो गतिम् ॥

yudhiṣṭhiras tu kaunteyo mārkaṇḍeyaṁ mahāmunim । punaḥ papraccha sāmrājye bhaviṣyāṁ jagato gatim ॥

आश्चर्यभूतं भवतः श्रुतं नो वदतां वर । मुने भार्गव यद्वृत्तं युगादौ प्रभवाप्ययौ ॥

āścaryabhūtaṁ bhavataḥ śrutaṁ no vadatāṁ vara । mune bhārgava yad vr̥ttaṁ yugādau prabhavāpyayau ॥

अस्मिन्कलियुगेऽप्यस्ति पुनः कौतूहलं मम । समाकुलेषु धर्मेषु किं नु शेषं भविष्यति ॥

asmin kaliyuge ’py asti punaḥ kautūhalaṁ mama । samākuleṣu dharmeṣu kiṁ nu śeṣaṁ bhaviṣyati ॥

किंवीर्या मानवास्तत्र किमाहारविहारिणः । किमायुषः किंवसना भविष्यन्ति युगक्षये ॥

kiṁvīryā mānavās tatra kimāhāravihāriṇaḥ । kimāyuṣaḥ kiṁvasanā bhaviṣyanti yugakṣaye ॥

कां च काष्ठां समासाद्य पुनः संपत्स्यते कृतम् । विस्तरेण मुने ब्रूहि विचित्राणीह भाषसे ॥

kāṁ ca kāṣṭhāṁ samāsādya punaḥ saṁpatsyate kr̥tam । vistareṇa mune brūhi vicitrāṇīha bhāṣase ॥

इत्युक्तः स मुनिश्रेष्ठः पुनरेवाभ्यभाषत । रमयन्वृष्णिशार्दूलं पाण्डवांश्च महामुनिः ॥

ity uktaḥ sa muniśreṣṭhaḥ punar evābhyabhāṣata । ramayan vr̥ṣṇiśārdūlaṁ pāṇḍavāṁś ca mahāmuniḥ ॥

मार्कण्डेय उवाच । भविष्यं सर्वलोकस्य वृत्तान्तं भरतर्षभ । कलुषं कालमासाद्य कथ्यमानं निबोध मे ॥

mārkaṇḍeya uvāca । bhaviṣyaṁ sarvalokasya vr̥ttāntaṁ bharatarṣabha । kaluṣaṁ kālam āsādya kathyamānaṁ nibodha me ॥

कृते चतुष्पात्सकलो निर्व्याजोपाधिवर्जितः । वृषः प्रतिष्ठितो धर्मो मनुष्येष्वभवत्पुरा ॥

kr̥te catuṣpāt sakalo nirvyājopādhivarjitaḥ । vr̥ṣaḥ pratiṣṭhito dharmo manuṣyeṣv abhavat purā ॥

अधर्मपादविद्धस्तु त्रिभिरंशैः प्रतिष्ठितः । त्रेतायां द्वापरेऽर्धेन व्यामिश्रो धर्म उच्यते ॥

adharmapādaviddhas tu tribhir aṁśaiḥ pratiṣṭhitaḥ । tretāyāṁ dvāpare ’rdhena vyāmiśro dharma ucyate ॥

त्रिभिरंशैरधर्मस्तु लोकानाक्रम्य तिष्ठति । चतुर्थांशेन धर्मस्तु मनुष्यानुपतिष्ठति ॥

tribhir aṁśair adharmas tu lokān ākramya tiṣṭhati । caturthāṁśena dharmas tu manuṣyān upatiṣṭhati ॥

आयुर्वीर्यमथो बुद्धिर्बलं तेजश्च पाण्डव । मनुष्याणामनुयुगं ह्रसतीति निबोध मे ॥

āyur vīryam atho buddhir balaṁ tejaś ca pāṇḍava । manuṣyāṇām anuyugaṁ hrasatīti nibodha me ॥

राजानो ब्राह्मणा वैश्याः शूद्राश्चैव युधिष्ठिर । व्याजैर्धर्मं चरिष्यन्ति धर्मवैतंसिका नराः ॥

rājāno brāhmaṇā vaiśyāḥ śūdrāś caiva yudhiṣṭhira । vyājair dharmaṁ cariṣyanti dharmavaitaṁsikā narāḥ ॥

सत्यं संक्षेप्स्यते लोके नरैः पण्डितमानिभिः । सत्यहान्या ततस्तेषामायुरल्पं भविष्यति ॥

satyaṁ saṁkṣepsyate loke naraiḥ paṇḍitamānibhiḥ । satyahānyā tatas teṣām āyur alpaṁ bhaviṣyati ॥

आयुषः प्रक्षयाद्विद्यां न शक्ष्यन्त्युपशिक्षितुम् । विद्याहीनानविज्ञानाल्लोभोऽप्यभिभविष्यति ॥

āyuṣaḥ prakṣayād vidyāṁ na śakṣyanty upaśikṣitum । vidyāhīnān avijñānāl lobho ’py abhibhaviṣyati ॥

लोभक्रोधपरा मूढाः कामसक्ताश्च मानवाः । वैरबद्धा भविष्यन्ति परस्परवधेप्सवः ॥

lobhakrodhaparā mūḍhāḥ kāmasaktāś ca mānavāḥ । vairabaddhā bhaviṣyanti parasparavadhepsavaḥ ॥

ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः संकीर्यन्तः परस्परम् । शूद्रतुल्या भविष्यन्ति तपःसत्यविवर्जिताः ॥

brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ saṁkīryantaḥ parasparam । śūdratulyā bhaviṣyanti tapaḥsatyavivarjitāḥ ॥

अन्त्या मध्या भविष्यन्ति मध्याश्चान्तावसायिनः । ईदृशो भविता लोको युगान्ते पर्युपस्थिते ॥

antyā madhyā bhaviṣyanti madhyāś cāntāvasāyinaḥ । īdr̥śo bhavitā loko yugānte paryupasthite ॥

वस्त्राणां प्रवरा शाणी धान्यानां कोरदूषकाः । भार्यामित्राश्च पुरुषा भविष्यन्ति युगक्षये ॥

vastrāṇāṁ pravarā śāṇī dhānyānāṁ koradūṣakāḥ । bhāryāmitrāś ca puruṣā bhaviṣyanti yugakṣaye ॥

मत्स्यामिषेण जीवन्तो दुहन्तश्चाप्यजैडकम् । गोषु नष्टासु पुरुषा भविष्यन्ति युगक्षये ॥

matsyāmiṣeṇa jīvanto duhantaś cāpy ajaiḍakam । goṣu naṣṭāsu puruṣā bhaviṣyanti yugakṣaye ॥

अन्योन्यं परिमुष्णन्तो हिंसयन्तश्च मानवाः । अजपा नास्तिकाः स्तेना भविष्यन्ति युगक्षये ॥

anyonyaṁ parimuṣṇanto hiṁsayantaś ca mānavāḥ । ajapā nāstikāḥ stenā bhaviṣyanti yugakṣaye ॥

सरित्तीरेषु कुद्दालैर्वापयिष्यन्ति चौषधीः । ताश्चाप्यल्पफलास्तेषां भविष्यन्ति युगक्षये ॥

sarittīreṣu kuddālair vāpayiṣyanti cauṣadhīḥ । tāś cāpy alpaphalās teṣāṁ bhaviṣyanti yugakṣaye ॥

श्राद्धे दैवे च पुरुषा ये च नित्यं धृतव्रताः । तेऽपि लोभसमायुक्ता भोक्ष्यन्तीह परस्परम् ॥

śrāddhe daive ca puruṣā ye ca nityaṁ dhr̥tavratāḥ । te ’pi lobhasamāyuktā bhokṣyantīha parasparam ॥

पिता पुत्रस्य भोक्ता च पितुः पुत्रस्तथैव च । अतिक्रान्तानि भोज्यानि भविष्यन्ति युगक्षये ॥

pitā putrasya bhoktā ca pituḥ putras tathaiva ca । atikrāntāni bhojyāni bhaviṣyanti yugakṣaye ॥

न व्रतानि चरिष्यन्ति ब्राह्मणा वेदनिन्दकाः । न यक्ष्यन्ति न होष्यन्ति हेतुवादविलोभिताः ॥

na vratāni cariṣyanti brāhmaṇā vedanindakāḥ । na yakṣyanti na hoṣyanti hetuvādavilobhitāḥ ॥

निम्ने कृषिं करिष्यन्ति योक्ष्यन्ति धुरि धेनुकाः । एकहायनवत्सांश्च वाहयिष्यन्ति मानवाः ॥

nimne kr̥ṣiṁ kariṣyanti yokṣyanti dhuri dhenukāḥ । ekahāyanavatsāṁś ca vāhayiṣyanti mānavāḥ ॥

पुत्रः पितृवधं कृत्वा पिता पुत्रवधं तथा । निरुद्वेगो बृहद्वादी न निन्दामुपलप्स्यते ॥

putraḥ pitr̥vadhaṁ kr̥tvā pitā putravadhaṁ tathā । nirudvego br̥hadvādī na nindām upalapsyate ॥

म्लेच्छभूतं जगत्सर्वं निष्क्रियं यज्ञवर्जितम् । भविष्यति निरानन्दमनुत्सवमथो तथा ॥

mlecchabhūtaṁ jagat sarvaṁ niṣkriyaṁ yajñavarjitam । bhaviṣyati nirānandam anutsavam atho tathā ॥

प्रायशः कृपणानां हि तथा बन्धुमतामपि । विधवानां च वित्तानि हरिष्यन्तीह मानवाः ॥

prāyaśaḥ kr̥paṇānāṁ hi tathā bandhumatām api । vidhavānāṁ ca vittāni hariṣyantīha mānavāḥ ॥

अल्पवीर्यबलाः स्तब्धा लोभमोहपरायणाः । तत्कथादानसंतुष्टा दुष्टानामपि मानवाः । परिग्रहं करिष्यन्ति पापाचारपरिग्रहाः ॥

alpavīryabalāḥ stabdhā lobhamohaparāyaṇāḥ । tatkathādānasaṁtuṣṭā duṣṭānām api mānavāḥ । parigrahaṁ kariṣyanti pāpācāraparigrahāḥ ॥

संघातयन्तः कौन्तेय राजानः पापबुद्धयः । परस्परवधोद्युक्ता मूर्खाः पण्डितमानिनः । भविष्यन्ति युगस्यान्ते क्षत्रिया लोककण्टकाः ॥

saṁghātayantaḥ kaunteya rājānaḥ pāpabuddhayaḥ । parasparavadhodyuktā mūrkhāḥ paṇḍitamāninaḥ । bhaviṣyanti yugasyānte kṣatriyā lokakaṇṭakāḥ ॥

अरक्षितारो लुब्धाश्च मानाहंकारदर्पिताः । केवलं दण्डरुचयो भविष्यन्ति युगक्षये ॥

arakṣitāro lubdhāś ca mānāhaṁkāradarpitāḥ । kevalaṁ daṇḍarucayo bhaviṣyanti yugakṣaye ॥

आक्रम्याक्रम्य साधूनां दारांश्चैव धनानि च । भोक्ष्यन्ते निरनुक्रोशा रुदतामपि भारत ॥

ākramyākramya sādhūnāṁ dārāṁś caiva dhanāni ca । bhokṣyante niranukrośā rudatām api bhārata ॥

न कन्यां याचते कश्चिन्नापि कन्या प्रदीयते । स्वयंग्राहा भविष्यन्ति युगान्ते पर्युपस्थिते ॥

na kanyāṁ yācate kaś cin nāpi kanyā pradīyate । svayaṁgrāhā bhaviṣyanti yugānte paryupasthite ॥

राजानश्चाप्यसंतुष्टाः परार्थान्मूढचेतसः । सर्वोपायैर्हरिष्यन्ति युगान्ते पर्युपस्थिते ॥

rājānaś cāpy asaṁtuṣṭāḥ parārthān mūḍhacetasaḥ । sarvopāyair hariṣyanti yugānte paryupasthite ॥

म्लेच्छीभूतं जगत्सर्वं भविष्यति च भारत । हस्तो हस्तं परिमुषेद्युगान्ते पर्युपस्थिते ॥

mlecchībhūtaṁ jagat sarvaṁ bhaviṣyati ca bhārata । hasto hastaṁ parimuṣed yugānte paryupasthite ॥

सत्यं संक्षिप्यते लोके नरैः पण्डितमानिभिः । स्थविरा बालमतयो बालाः स्थविरबुद्धयः ॥

satyaṁ saṁkṣipyate loke naraiḥ paṇḍitamānibhiḥ । sthavirā bālamatayo bālāḥ sthavirabuddhayaḥ ॥

भीरवः शूरमानीनः शूरा भीरुविषादिनः । न विश्वसन्ति चान्योन्यं युगान्ते पर्युपस्थिते ॥

bhīravaḥ śūramānīnaḥ śūrā bhīruviṣādinaḥ । na viśvasanti cānyonyaṁ yugānte paryupasthite ॥

एकाहार्यं जगत्सर्वं लोभमोहव्यवस्थितम् । अधर्मो वर्धति महान्न च धर्मः प्रवर्तते ॥

ekāhāryaṁ jagat sarvaṁ lobhamohavyavasthitam । adharmo vardhati mahān na ca dharmaḥ pravartate ॥

ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्या न शिष्यन्ति जनाधिप । एकवर्णस्तदा लोको भविष्यति युगक्षये ॥

brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyā na śiṣyanti janādhipa । ekavarṇas tadā loko bhaviṣyati yugakṣaye ॥

न क्षंस्यति पिता पुत्रं पुत्रश्च पितरं तथा । भार्या च पतिशुश्रूषां न करिष्यति काचन ॥

na kṣaṁsyati pitā putraṁ putraś ca pitaraṁ tathā । bhāryā ca patiśuśrūṣāṁ na kariṣyati kā cana ॥

ये यवान्ना जनपदा गोधूमान्नास्तथैव च । तान्देशान्संश्रयिष्यन्ति युगान्ते पर्युपस्थिते ॥

ye yavānnā janapadā godhūmānnās tathaiva ca । tān deśān saṁśrayiṣyanti yugānte paryupasthite ॥

स्वैराहाराश्च पुरुषा योषितश्च विशां पते । अन्योन्यं न सहिष्यन्ति युगान्ते पर्युपस्थिते ॥

svairāhārāś ca puruṣā yoṣitaś ca viśāṁ pate । anyonyaṁ na sahiṣyanti yugānte paryupasthite ॥

म्लेच्छभूतं जगत्सर्वं भविष्यति युधिष्ठिर । न श्राद्धैर्हि पितॄंश्चापि तर्पयिष्यन्ति मानवाः ॥

mlecchabhūtaṁ jagat sarvaṁ bhaviṣyati yudhiṣṭhira । na śrāddhair hi pitr̥̄ṁś cāpi tarpayiṣyanti mānavāḥ ॥

न कश्चित्कस्यचिच्छ्रोता न कश्चित्कस्यचिद्गुरुः । तमोग्रस्तस्तदा लोको भविष्यति नराधिप ॥

na kaś cit kasya cic chrotā na kaś cit kasya cid guruḥ । tamograstas tadā loko bhaviṣyati narādhipa ॥

परमायुश्च भविता तदा वर्षाणि षोडश । ततः प्राणान्विमोक्ष्यन्ति युगान्ते पर्युपस्थिते ॥

paramāyuś ca bhavitā tadā varṣāṇi ṣoḍaśa । tataḥ prāṇān vimokṣyanti yugānte paryupasthite ॥

पञ्चमे वाथ षष्ठे वा वर्षे कन्या प्रसूयते । सप्तवर्षाष्टवर्षाश्च प्रजास्यन्ति नरास्तदा ॥

pañcame vātha ṣaṣṭhe vā varṣe kanyā prasūyate । saptavarṣāṣṭavarṣāś ca prajāsyanti narās tadā ॥

पत्यौ स्त्री तु तदा राजन्पुरुषो वा स्त्रियं प्रति । युगान्ते राजशार्दूल न तोषमुपयास्यति ॥

patyau strī tu tadā rājan puruṣo vā striyaṁ prati । yugānte rājaśārdūla na toṣam upayāsyati ॥

अल्पद्रव्या वृथालिङ्गा हिंसा च प्रभविष्यति । न कश्चित्कस्यचिद्दाता भविष्यति युगक्षये ॥

alpadravyā vr̥thāliṅgā hiṁsā ca prabhaviṣyati । na kaś cit kasya cid dātā bhaviṣyati yugakṣaye ॥

अट्टशूला जनपदाः शिवशूलाश्चतुष्पथाः । केशशूलाः स्त्रियश्चापि भविष्यन्ति युगक्षये ॥

aṭṭaśūlā janapadāḥ śivaśūlāś catuṣpathāḥ । keśaśūlāḥ striyaś cāpi bhaviṣyanti yugakṣaye ॥

म्लेच्छाः क्रूराः सर्वभक्षा दारुणाः सर्वकर्मसु । भाविनः पश्चिमे काले मनुष्या नात्र संशयः ॥

mlecchāḥ krūrāḥ sarvabhakṣā dāruṇāḥ sarvakarmasu । bhāvinaḥ paścime kāle manuṣyā nātra saṁśayaḥ ॥

क्रयविक्रयकाले च सर्वः सर्वस्य वञ्चनम् । युगान्ते भरतश्रेष्ठ वृत्तिलोभात्करिष्यति ॥

krayavikrayakāle ca sarvaḥ sarvasya vañcanam । yugānte bharataśreṣṭha vr̥ttilobhāt kariṣyati ॥

ज्ञानानि चाप्यविज्ञाय करिष्यन्ति क्रियास्तथा । आत्मच्छन्देन वर्तन्ते युगान्ते पर्युपस्थिते ॥

jñānāni cāpy avijñāya kariṣyanti kriyās tathā । ātmacchandena vartante yugānte paryupasthite ॥

स्वभावात्क्रूरकर्माणश्चान्योन्यमभिशङ्किनः । भवितारो जनाः सर्वे संप्राप्ते युगसंक्षये ॥

svabhāvāt krūrakarmāṇaś cānyonyam abhiśaṅkinaḥ । bhavitāro janāḥ sarve saṁprāpte yugasaṁkṣaye ॥

आरामांश्चैव वृक्षांश्च नाशयिष्यन्ति निर्व्यथाः । भविता संक्षयो लोके जीवितस्य च देहिनाम् ॥

ārāmāṁś caiva vr̥kṣāṁś ca nāśayiṣyanti nirvyathāḥ । bhavitā saṁkṣayo loke jīvitasya ca dehinām ॥

तथा लोभाभिभूताश्च चरिष्यन्ति महीमिमाम् । ब्राह्मणाश्च भविष्यन्ति ब्रह्मस्वानि च भुञ्जते ॥

tathā lobhābhibhūtāś ca cariṣyanti mahīm imām । brāhmaṇāś ca bhaviṣyanti brahmasvāni ca bhuñjate ॥

हाहाकृता द्विजाश्चैव भयार्ता वृषलार्दिताः । त्रातारमलभन्तो वै भ्रमिष्यन्ति महीमिमाम् ॥

hāhākr̥tā dvijāś caiva bhayārtā vr̥ṣalārditāḥ । trātāram alabhanto vai bhramiṣyanti mahīm imām ॥

जीवितान्तकरा रौद्राः क्रूराः प्राणिविहिंसकाः । यदा भविष्यन्ति नरास्तदा संक्षेप्स्यते युगम् ॥

jīvitāntakarā raudrāḥ krūrāḥ prāṇivihiṁsakāḥ । yadā bhaviṣyanti narās tadā saṁkṣepsyate yugam ॥

आश्रयिष्यन्ति च नदीः पर्वतान्विषमाणि च । प्रधावमाना वित्रस्ता द्विजाः कुरुकुलोद्वह ॥

āśrayiṣyanti ca nadīḥ parvatān viṣamāṇi ca । pradhāvamānā vitrastā dvijāḥ kurukulodvaha ॥

दस्युप्रपीडिता राजन्काका इव द्विजोत्तमाः । कुराजभिश्च सततं करभारप्रपीडिताः ॥

dasyuprapīḍitā rājan kākā iva dvijottamāḥ । kurājabhiś ca satataṁ karabhāraprapīḍitāḥ ॥

धैर्यं त्यक्त्वा महीपाल दारुणे युगसंक्षये । विकर्माणि करिष्यन्ति शूद्राणां परिचारकाः ॥

dhairyaṁ tyaktvā mahīpāla dāruṇe yugasaṁkṣaye । vikarmāṇi kariṣyanti śūdrāṇāṁ paricārakāḥ ॥

शूद्रा धर्मं प्रवक्ष्यन्ति ब्राह्मणाः पर्युपासकाः । श्रोतारश्च भविष्यन्ति प्रामाण्येन व्यवस्थिताः ॥

śūdrā dharmaṁ pravakṣyanti brāhmaṇāḥ paryupāsakāḥ । śrotāraś ca bhaviṣyanti prāmāṇyena vyavasthitāḥ ॥

विपरीतश्च लोकोऽयं भविष्यत्यधरोत्तरः । एडूकान्पूजयिष्यन्ति वर्जयिष्यन्ति देवताः । शूद्राः परिचरिष्यन्ति न द्विजान्युगसंक्षये ॥

viparītaś ca loko ’yaṁ bhaviṣyaty adharottaraḥ । eḍūkān pūjayiṣyanti varjayiṣyanti devatāḥ । śūdrāḥ paricariṣyanti na dvijān yugasaṁkṣaye ॥

आश्रमेषु महर्षीणां ब्राह्मणावसथेषु च । देवस्थानेषु चैत्येषु नागानामालयेषु च ॥

āśrameṣu maharṣīṇāṁ brāhmaṇāvasatheṣu ca । devasthāneṣu caityeṣu nāgānām ālayeṣu ca ॥

एडूकचिह्ना पृथिवी न देवगृहभूषिता । भविष्यति युगे क्षीणे तद्युगान्तस्य लक्षणम् ॥

eḍūkacihnā pr̥thivī na devagr̥habhūṣitā । bhaviṣyati yuge kṣīṇe tad yugāntasya lakṣaṇam ॥

यदा रौद्रा धर्महीना मांसादाः पानपास्तथा । भविष्यन्ति नरा नित्यं तदा संक्षेप्स्यते युगम् ॥

yadā raudrā dharmahīnā māṁsādāḥ pānapās tathā । bhaviṣyanti narā nityaṁ tadā saṁkṣepsyate yugam ॥

पुष्पे पुष्पं यदा राजन्फले फलमुपाश्रितम् । प्रजास्यति महाराज तदा संक्षेप्स्यते युगम् ॥

puṣpe puṣpaṁ yadā rājan phale phalam upāśritam । prajāsyati mahārāja tadā saṁkṣepsyate yugam ॥

अकालवर्षी पर्जन्यो भविष्यति गते युगे । अक्रमेण मनुष्याणां भविष्यति तदा क्रिया । विरोधमथ यास्यन्ति वृषला ब्राह्मणैः सह ॥

akālavarṣī parjanyo bhaviṣyati gate yuge । akrameṇa manuṣyāṇāṁ bhaviṣyati tadā kriyā । virodham atha yāsyanti vr̥ṣalā brāhmaṇaiḥ saha ॥

मही म्लेच्छसमाकीर्णा भविष्यति ततोऽचिरात् । करभारभयाद्विप्रा भजिष्यन्ति दिशो दश ॥

mahī mlecchasamākīrṇā bhaviṣyati tato ’cirāt । karabhārabhayād viprā bhajiṣyanti diśo daśa ॥

निर्विशेषा जनपदा नरावृष्टिभिरर्दिताः । आश्रमानभिपत्स्यन्ति फलमूलोपजीविनः ॥

nirviśeṣā janapadā narāvr̥ṣṭibhir arditāḥ । āśramān abhipatsyanti phalamūlopajīvinaḥ ॥

एवं पर्याकुले लोके मर्यादा न भविष्यति । न स्थास्यन्त्युपदेशे च शिष्या विप्रियकारिणः ॥

evaṁ paryākule loke maryādā na bhaviṣyati । na sthāsyanty upadeśe ca śiṣyā vipriyakāriṇaḥ ॥

आचार्योपनिधिश्चैव वत्स्यते तदनन्तरम् । अर्थयुक्त्या प्रवत्स्यन्ति मित्रसंबन्धिबान्धवाः । अभावः सर्वभूतानां युगान्ते च भविष्यति ॥

ācāryopanidhiś caiva vatsyate tadanantaram । arthayuktyā pravatsyanti mitrasaṁbandhibāndhavāḥ । abhāvaḥ sarvabhūtānāṁ yugānte ca bhaviṣyati ॥

दिशः प्रज्वलिताः सर्वा नक्षत्राणि चलानि च । ज्योतींषि प्रतिकूलानि वाताः पर्याकुलास्तथा । उल्कापाताश्च बहवो महाभयनिदर्शकाः ॥

diśaḥ prajvalitāḥ sarvā nakṣatrāṇi calāni ca । jyotīṁṣi pratikūlāni vātāḥ paryākulās tathā । ulkāpātāś ca bahavo mahābhayanidarśakāḥ ॥

षड्भिरन्यैश्च सहितो भास्करः प्रतपिष्यति । तुमुलाश्चापि निर्ह्रादा दिग्दाहाश्चापि सर्वशः । कबन्धान्तर्हितो भानुरुदयास्तमये तदा ॥

ṣaḍbhir anyaiś ca sahito bhāskaraḥ pratapiṣyati । tumulāś cāpi nirhrādā digdāhāś cāpi sarvaśaḥ । kabandhāntarhito bhānur udayāstamaye tadā ॥

अकालवर्षी च तदा भविष्यति सहस्रदृक् । सस्यानि च न रोक्ष्यन्ति युगान्ते पर्युपस्थिते ॥

akālavarṣī ca tadā bhaviṣyati sahasradr̥k । sasyāni ca na rokṣyanti yugānte paryupasthite ॥

अभीक्ष्णं क्रूरवादिन्यः परुषा रुदितप्रियाः । भर्तॄणां वचने चैव न स्थास्यन्ति तदा स्त्रियः ॥

abhīkṣṇaṁ krūravādinyaḥ paruṣā ruditapriyāḥ । bhartr̥̄ṇāṁ vacane caiva na sthāsyanti tadā striyaḥ ॥

पुत्राश्च मातापितरौ हनिष्यन्ति युगक्षये । सूदयिष्यन्ति च पतीन्स्त्रियः पुत्रानपाश्रिताः ॥

putrāś ca mātāpitarau haniṣyanti yugakṣaye । sūdayiṣyanti ca patīn striyaḥ putrān apāśritāḥ ॥

अपर्वणि महाराज सूर्यं राहुरुपैष्यति । युगान्ते हुतभुक्चापि सर्वतः प्रज्वलिष्यति ॥

aparvaṇi mahārāja sūryaṁ rāhur upaiṣyati । yugānte hutabhuk cāpi sarvataḥ prajvaliṣyati ॥

पानीयं भोजनं चैव याचमानास्तदाध्वगाः । न लप्स्यन्ते निवासं च निरस्ताः पथि शेरते ॥

pānīyaṁ bhojanaṁ caiva yācamānās tadādhvagāḥ । na lapsyante nivāsaṁ ca nirastāḥ pathi śerate ॥

निर्घातवायसा नागाः शकुनाः समृगद्विजाः । रूक्षा वाचो विमोक्ष्यन्ति युगान्ते पर्युपस्थिते ॥

nirghātavāyasā nāgāḥ śakunāḥ samr̥gadvijāḥ । rūkṣā vāco vimokṣyanti yugānte paryupasthite ॥

मित्रसंबन्धिनश्चापि संत्यक्ष्यन्ति नरास्तदा । जनं परिजनं चापि युगान्ते पर्युपस्थिते ॥

mitrasaṁbandhinaś cāpi saṁtyakṣyanti narās tadā । janaṁ parijanaṁ cāpi yugānte paryupasthite ॥

अथ देशान्दिशश्चापि पत्तनानि पुराणि च । क्रमशः संश्रयिष्यन्ति युगान्ते पर्युपस्थिते ॥

atha deśān diśaś cāpi pattanāni purāṇi ca । kramaśaḥ saṁśrayiṣyanti yugānte paryupasthite ॥

हा तात हा सुतेत्येवं तदा वाचः सुदारुणाः । विक्रोशमानश्चान्योन्यं जनो गां पर्यटिष्यति ॥

hā tāta hā sutety evaṁ tadā vācaḥ sudāruṇāḥ । vikrośamānaś cānyonyaṁ jano gāṁ paryaṭiṣyati ॥

ततस्तुमुलसंघाते वर्तमाने युगक्षये । द्विजातिपूर्वको लोकः क्रमेण प्रभविष्यति ॥

tatas tumulasaṁghāte vartamāne yugakṣaye । dvijātipūrvako lokaḥ krameṇa prabhaviṣyati ॥

ततः कालान्तरेऽन्यस्मिन्पुनर्लोकविवृद्धये । भविष्यति पुनर्दैवमनुकूलं यदृच्छया ॥

tataḥ kālāntare ’nyasmin punar lokavivr̥ddhaye । bhaviṣyati punar daivam anukūlaṁ yadr̥cchayā ॥

यदा चन्द्रश्च सूर्यश्च तथा तिष्यबृहस्पती । एकराशौ समेष्यन्ति प्रपत्स्यति तदा कृतम् ॥

yadā candraś ca sūryaś ca tathā tiṣyabr̥haspatī । ekarāśau sameṣyanti prapatsyati tadā kr̥tam ॥

कालवर्षी च पर्जन्यो नक्षत्राणि शुभानि च । प्रदक्षिणा ग्रहाश्चापि भविष्यन्त्यनुलोमगाः । क्षेमं सुभिक्षमारोग्यं भविष्यति निरामयम् ॥

kālavarṣī ca parjanyo nakṣatrāṇi śubhāni ca । pradakṣiṇā grahāś cāpi bhaviṣyanty anulomagāḥ । kṣemaṁ subhikṣam ārogyaṁ bhaviṣyati nirāmayam ॥

कल्किर्विष्णुयशा नाम द्विजः कालप्रचोदितः । उत्पत्स्यते महावीर्यो महाबुद्धिपराक्रमः ॥

kalkir viṣṇuyaśā nāma dvijaḥ kālapracoditaḥ । utpatsyate mahāvīryo mahābuddhiparākramaḥ ॥

संभूतः संभलग्रामे ब्राह्मणावसथे शुभे । मनसा तस्य सर्वाणि वाहनान्यायुधानि च । उपस्थास्यन्ति योधाश्च शस्त्राणि कवचानि च ॥

saṁbhūtaḥ saṁbhalagrāme brāhmaṇāvasathe śubhe । manasā tasya sarvāṇi vāhanāny āyudhāni ca । upasthāsyanti yodhāś ca śastrāṇi kavacāni ca ॥

स धर्मविजयी राजा चक्रवर्ती भविष्यति । स चेमं संकुलं लोकं प्रसादमुपनेष्यति ॥

sa dharmavijayī rājā cakravartī bhaviṣyati । sa cemaṁ saṁkulaṁ lokaṁ prasādam upaneṣyati ॥

उत्थितो ब्राह्मणो दीप्तः क्षयान्तकृदुदारधीः । स संक्षेपो हि सर्वस्य युगस्य परिवर्तकः ॥

utthito brāhmaṇo dīptaḥ kṣayāntakr̥d udāradhīḥ । sa saṁkṣepo hi sarvasya yugasya parivartakaḥ ॥

स सर्वत्र गतान्क्षुद्रान्ब्राह्मणैः परिवारितः । उत्सादयिष्यति तदा सर्वान्म्लेच्छगणान्द्विजः ॥

sa sarvatra gatān kṣudrān brāhmaṇaiḥ parivāritaḥ । utsādayiṣyati tadā sarvān mlecchagaṇān dvijaḥ ॥