Adhyāya 143

वैशंपायन उवाच । ते शूरास्ततधन्वानस्तूणवन्तः समार्गणाः । बद्धगोधाङ्गुलित्राणाः खड्गवन्तोऽमितौजसः ॥

vaiśaṁpāyana uvāca । te śūrās tatadhanvānas tūṇavantaḥ samārgaṇāḥ । baddhagodhāṅgulitrāṇāḥ khaḍgavanto ’mitaujasaḥ ॥

परिगृह्य द्विजश्रेष्ठाञ्श्रेष्ठाः सर्वधनुष्मताम् । पाञ्चालीसहिता राजन्प्रययुर्गन्धमादनम् ॥

parigr̥hya dvijaśreṣṭhāñ śreṣṭhāḥ sarvadhanuṣmatām । pāñcālīsahitā rājan prayayur gandhamādanam ॥

सरांसि सरितश्चैव पर्वतांश्च वनानि च । वृक्षांश्च बहुलच्छायान्ददृशुर्गिरिमूर्धनि । नित्यपुष्पफलान्देशान्देवर्षिगणसेवितान् ॥

sarāṁsi saritaś caiva parvatāṁś ca vanāni ca । vr̥kṣāṁś ca bahulacchāyān dadr̥śur girimūrdhani । nityapuṣpaphalān deśān devarṣigaṇasevitān ॥

आत्मन्यात्मानमाधाय वीरा मूलफलाशनाः । चेरुरुच्चावचाकारान्देशान्विषमसंकटान् । पश्यन्तो मृगजातानि बहूनि विविधानि च ॥

ātmany ātmānam ādhāya vīrā mūlaphalāśanāḥ । cerur uccāvacākārān deśān viṣamasaṁkaṭān । paśyanto mr̥gajātāni bahūni vividhāni ca ॥

ऋषिसिद्धामरयुतं गन्धर्वाप्सरसां प्रियम् । विविशुस्ते महात्मानः किंनराचरितं गिरिम् ॥

r̥ṣisiddhāmarayutaṁ gandharvāpsarasāṁ priyam । viviśus te mahātmānaḥ kiṁnarācaritaṁ girim ॥

प्रविशत्स्वथ वीरेषु पर्वतं गन्धमादनम् । चण्डवातं महद्वर्षं प्रादुरासीद्विशां पते ॥

praviśatsv atha vīreṣu parvataṁ gandhamādanam । caṇḍavātaṁ mahad varṣaṁ prādurāsīd viśāṁ pate ॥

ततो रेणुः समुद्भूतः सपत्रबहुलो महान् । पृथिवीं चान्तरिक्षं च द्यां चैव तमसावृणोत् ॥

tato reṇuḥ samudbhūtaḥ sapatrabahulo mahān । pr̥thivīṁ cāntarikṣaṁ ca dyāṁ caiva tamasāvr̥ṇot ॥

न स्म प्रज्ञायते किंचिदावृते व्योम्नि रेणुना । न चापि शेकुस्ते कर्तुमन्योन्यस्याभिभाषणम् ॥

na sma prajñāyate kiṁ cid āvr̥te vyomni reṇunā । na cāpi śekus te kartum anyonyasyābhibhāṣaṇam ॥

न चापश्यन्त तेऽन्योन्यं तमसा हतचक्षुषः । आकृष्यमाणा वातेन साश्मचूर्णेन भारत ॥

na cāpaśyanta te ’nyonyaṁ tamasā hatacakṣuṣaḥ । ākr̥ṣyamāṇā vātena sāśmacūrṇena bhārata ॥

द्रुमाणां वातभग्नानां पततां भूतले भृशम् । अन्येषां च महीजानां शब्दः समभवन्महान् ॥

drumāṇāṁ vātabhagnānāṁ patatāṁ bhūtale bhr̥śam । anyeṣāṁ ca mahījānāṁ śabdaḥ samabhavan mahān ॥

द्यौः स्वित्पतति किं भूमौ दीर्यन्ते पर्वता नु किम् । इति ते मेनिरे सर्वे पवनेन विमोहिताः ॥

dyauḥ svit patati kiṁ bhūmau dīryante parvatā nu kim । iti te menire sarve pavanena vimohitāḥ ॥

ते यथानन्तरान्वृक्षान्वल्मीकान्विषमाणि च । पाणिभिः परिमार्गन्तो भीता वायोर्निलिल्यिरे ॥

te yathānantarān vr̥kṣān valmīkān viṣamāṇi ca । pāṇibhiḥ parimārganto bhītā vāyor nililyire ॥

ततः कार्मुकमुद्यम्य भीमसेनो महाबलः । कृष्णामादाय संगत्या तस्थावाश्रित्य पादपम् ॥

tataḥ kārmukam udyamya bhīmaseno mahābalaḥ । kr̥ṣṇām ādāya saṁgatyā tasthāv āśritya pādapam ॥

धर्मराजश्च धौम्यश्च निलिल्याते महावने । अग्निहोत्राण्युपादाय सहदेवस्तु पर्वते ॥

dharmarājaś ca dhaumyaś ca nililyāte mahāvane । agnihotrāṇy upādāya sahadevas tu parvate ॥

नकुलो ब्राह्मणाश्चान्ये लोमशश्च महातपाः । वृक्षानासाद्य संत्रस्तास्तत्र तत्र निलिल्यिरे ॥

nakulo brāhmaṇāś cānye lomaśaś ca mahātapāḥ । vr̥kṣān āsādya saṁtrastās tatra tatra nililyire ॥

मन्दीभूते च पवने तस्मिन्रजसि शाम्यति । महद्भिः पृषतैस्तूर्णं वर्षमभ्याजगाम ह ॥

mandībhūte ca pavane tasmin rajasi śāmyati । mahadbhiḥ pr̥ṣatais tūrṇaṁ varṣam abhyājagāma ha ॥

ततोऽश्मसहिता धाराः संवृण्वन्त्यः समन्ततः । प्रपेतुरनिशं तत्र शीघ्रवातसमीरिताः ॥

tato ’śmasahitā dhārāḥ saṁvr̥ṇvantyaḥ samantataḥ । prapetur aniśaṁ tatra śīghravātasamīritāḥ ॥

ततः सागरगा आपः कीर्यमाणाः समन्ततः । प्रादुरासन्सकलुषाः फेनवत्यो विशां पते ॥

tataḥ sāgaragā āpaḥ kīryamāṇāḥ samantataḥ । prādurāsan sakaluṣāḥ phenavatyo viśāṁ pate ॥

वहन्त्यो वारि बहुलं फेनोडुपपरिप्लुतम् । परिसस्रुर्महाशब्दाः प्रकर्षन्त्यो महीरुहान् ॥

vahantyo vāri bahulaṁ phenoḍupapariplutam । parisasrur mahāśabdāḥ prakarṣantyo mahīruhān ॥

तस्मिन्नुपरते वर्षे वाते च समतां गते । गते ह्यम्भसि निम्नानि प्रादुर्भूते दिवाकरे ॥

tasminn uparate varṣe vāte ca samatāṁ gate । gate hy ambhasi nimnāni prādurbhūte divākare ॥

निर्जग्मुस्ते शनैः सर्वे समाजग्मुश्च भारत । प्रतस्थुश्च पुनर्वीराः पर्वतं गन्धमादनम् ॥

nirjagmus te śanaiḥ sarve samājagmuś ca bhārata । pratasthuś ca punar vīrāḥ parvataṁ gandhamādanam ॥