Adhyāya 141

युधिष्ठिर उवाच । अन्तर्हितानि भूतानि रक्षांसि बलवन्ति च । अग्निना तपसा चैव शक्यं गन्तुं वृकोदर ॥

yudhiṣṭhira uvāca । antarhitāni bhūtāni rakṣāṁsi balavanti ca । agninā tapasā caiva śakyaṁ gantuṁ vr̥kodara ॥

संनिवर्तय कौन्तेय क्षुत्पिपासे बलान्वयात् । ततो बलं च दाक्ष्यं च संश्रयस्व कुरूद्वह ॥

saṁnivartaya kaunteya kṣutpipāse balānvayāt । tato balaṁ ca dākṣyaṁ ca saṁśrayasva kurūdvaha ॥

ऋषेस्त्वया श्रुतं वाक्यं कैलासं पर्वतं प्रति । बुद्ध्या प्रपश्य कौन्तेय कथं कृष्णा गमिष्यति ॥

r̥ṣes tvayā śrutaṁ vākyaṁ kailāsaṁ parvataṁ prati । buddhyā prapaśya kaunteya kathaṁ kr̥ṣṇā gamiṣyati ॥

अथ वा सहदेवेन धौम्येन च सहाभिभो । सूदैः पौरोगवैश्चैव सर्वैश्च परिचारकैः ॥

atha vā sahadevena dhaumyena ca sahābhibho । sūdaiḥ paurogavaiś caiva sarvaiś ca paricārakaiḥ ॥

रथैरश्वैश्च ये चान्ये विप्राः क्लेशासहाः पथि । सर्वैस्त्वं सहितो भीम निवर्तस्वायतेक्षण ॥

rathair aśvaiś ca ye cānye viprāḥ kleśāsahāḥ pathi । sarvais tvaṁ sahito bhīma nivartasvāyatekṣaṇa ॥

त्रयो वयं गमिष्यामो लघ्वाहारा यतव्रताः । अहं च नकुलश्चैव लोमशश्च महातपाः ॥

trayo vayaṁ gamiṣyāmo laghvāhārā yatavratāḥ । ahaṁ ca nakulaś caiva lomaśaś ca mahātapāḥ ॥

ममागमनमाकाङ्क्षन्गङ्गाद्वारे समाहितः । वसेह द्रौपदीं रक्षन्यावदागमनं मम ॥

mamāgamanam ākāṅkṣan gaṅgādvāre samāhitaḥ । vaseha draupadīṁ rakṣan yāvadāgamanaṁ mama ॥

भीम उवाच । राजपुत्री श्रमेणार्ता दुःखार्ता चैव भारत । व्रजत्येव हि कल्याणी श्वेतवाहदिदृक्षया ॥

bhīma uvāca । rājaputrī śrameṇārtā duḥkhārtā caiva bhārata । vrajaty eva hi kalyāṇī śvetavāhadidr̥kṣayā ॥

तव चाप्यरतिस्तीव्रा वर्धते तमपश्यतः । किं पुनः सहदेवं च मां च कृष्णां च भारत ॥

tava cāpy aratis tīvrā vardhate tam apaśyataḥ । kiṁ punaḥ sahadevaṁ ca māṁ ca kr̥ṣṇāṁ ca bhārata ॥

रथाः कामं निवर्तन्तां सर्वे च परिचारकाः । सूदाः पौरोगवाश्चैव मन्यते यत्र नो भवान् ॥

rathāḥ kāmaṁ nivartantāṁ sarve ca paricārakāḥ । sūdāḥ paurogavāś caiva manyate yatra no bhavān ॥

न ह्यहं हातुमिच्छामि भवन्तमिह कर्हिचित् । शैलेऽस्मिन्राक्षसाकीर्णे दुर्गेषु विषमेषु च ॥

na hy ahaṁ hātum icchāmi bhavantam iha karhi cit । śaile ’smin rākṣasākīrṇe durgeṣu viṣameṣu ca ॥

इयं चापि महाभागा राजपुत्री यतव्रता । त्वामृते पुरुषव्याघ्र नोत्सहेद्विनिवर्तितुम् ॥

iyaṁ cāpi mahābhāgā rājaputrī yatavratā । tvām r̥te puruṣavyāghra notsahed vinivartitum ॥

तथैव सहदेवोऽयं सततं त्वामनुव्रतः । न जातु विनिवर्तेत मतज्ञो ह्यहमस्य वै ॥

tathaiva sahadevo ’yaṁ satataṁ tvām anuvrataḥ । na jātu vinivarteta matajño hy aham asya vai ॥

अपि चात्र महाराज सव्यसाचिदिदृक्षया । सर्वे लालसभूताः स्म तस्माद्यास्यामहे सह ॥

api cātra mahārāja savyasācididr̥kṣayā । sarve lālasabhūtāḥ sma tasmād yāsyāmahe saha ॥

यद्यशक्यो रथैर्गन्तुं शैलोऽयं बहुकन्दरः । पद्भिरेव गमिष्यामो मा राजन्विमना भव ॥

yady aśakyo rathair gantuṁ śailo ’yaṁ bahukandaraḥ । padbhir eva gamiṣyāmo mā rājan vimanā bhava ॥

अहं वहिष्ये पाञ्चालीं यत्र यत्र न शक्ष्यति । इति मे वर्तते बुद्धिर्मा राजन्विमना भव ॥

ahaṁ vahiṣye pāñcālīṁ yatra yatra na śakṣyati । iti me vartate buddhir mā rājan vimanā bhava ॥

सुकुमारौ तथा वीरौ माद्रीनन्दिकरावुभौ । दुर्गे संतारयिष्यामि यद्यशक्तौ भविष्यतः ॥

sukumārau tathā vīrau mādrīnandikarāv ubhau । durge saṁtārayiṣyāmi yady aśaktau bhaviṣyataḥ ॥

युधिष्ठिर उवाच । एवं ते भाषमाणस्य बलं भीमाभिवर्धताम् । यस्त्वमुत्सहसे वोढुं द्रौपदीं विपुलेऽध्वनि ॥

yudhiṣṭhira uvāca । evaṁ te bhāṣamāṇasya balaṁ bhīmābhivardhatām । yas tvam utsahase voḍhuṁ draupadīṁ vipule ’dhvani ॥

यमजौ चापि भद्रं ते नैतदन्यत्र विद्यते । बलं च ते यशश्चैव धर्मः कीर्तिश्च वर्धताम् ॥

yamajau cāpi bhadraṁ te naitad anyatra vidyate । balaṁ ca te yaśaś caiva dharmaḥ kīrtiś ca vardhatām ॥

यस्त्वमुत्सहसे नेतुं भ्रातरौ सह कृष्णया । मा ते ग्लानिर्महाबाहो मा च तेऽस्तु पराभवः ॥

yas tvam utsahase netuṁ bhrātarau saha kr̥ṣṇayā । mā te glānir mahābāho mā ca te ’stu parābhavaḥ ॥

वैशंपायन उवाच । ततः कृष्णाब्रवीद्वाक्यं प्रहसन्ती मनोरमा । गमिष्यामि न संतापः कार्यो मां प्रति भारत ॥

vaiśaṁpāyana uvāca । tataḥ kr̥ṣṇābravīd vākyaṁ prahasantī manoramā । gamiṣyāmi na saṁtāpaḥ kāryo māṁ prati bhārata ॥

लोमश उवाच । तपसा शक्यते गन्तुं पर्वतो गन्धमादनः । तपसा चैव कौन्तेय सर्वे योक्ष्यामहे वयम् ॥

lomaśa uvāca । tapasā śakyate gantuṁ parvato gandhamādanaḥ । tapasā caiva kaunteya sarve yokṣyāmahe vayam ॥

नकुलः सहदेवश्च भीमसेनश्च पार्थिव । अहं च त्वं च कौन्तेय द्रक्ष्यामः श्वेतवाहनम् ॥

nakulaḥ sahadevaś ca bhīmasenaś ca pārthiva । ahaṁ ca tvaṁ ca kaunteya drakṣyāmaḥ śvetavāhanam ॥

वैशंपायन उवाच । एवं संभाषमाणास्ते सुबाहोर्विषयं महत् । ददृशुर्मुदिता राजन्प्रभूतगजवाजिमत् ॥

vaiśaṁpāyana uvāca । evaṁ saṁbhāṣamāṇās te subāhor viṣayaṁ mahat । dadr̥śur muditā rājan prabhūtagajavājimat ॥

किराततङ्गणाकीर्णं कुणिन्दशतसंकुलम् । हिमवत्यमरैर्जुष्टं बह्वाश्चर्यसमाकुलम् ॥

kirātataṅgaṇākīrṇaṁ kuṇindaśatasaṁkulam । himavaty amarair juṣṭaṁ bahvāścaryasamākulam ॥

सुबाहुश्चापि तान्दृष्ट्वा पूजया प्रत्यगृह्णत । विषयान्ते कुणिन्दानामीश्वरः प्रीतिपूर्वकम् ॥

subāhuś cāpi tān dr̥ṣṭvā pūjayā pratyagr̥hṇata । viṣayānte kuṇindānām īśvaraḥ prītipūrvakam ॥

तत्र ते पूजितास्तेन सर्व एव सुखोषिताः । प्रतस्थुर्विमले सूर्ये हिमवन्तं गिरिं प्रति ॥

tatra te pūjitās tena sarva eva sukhoṣitāḥ । pratasthur vimale sūrye himavantaṁ giriṁ prati ॥

इन्द्रसेनमुखांश्चैव भृत्यान्पौरोगवांस्तथा । सूदांश्च परिबर्हं च द्रौपद्याः सर्वशो नृप ॥

indrasenamukhāṁś caiva bhr̥tyān paurogavāṁs tathā । sūdāṁś ca paribarhaṁ ca draupadyāḥ sarvaśo nr̥pa ॥

राज्ञः कुणिन्दाधिपतेः परिदाय महारथाः । पद्भिरेव महावीर्या ययुः कौरवनन्दनाः ॥

rājñaḥ kuṇindādhipateḥ paridāya mahārathāḥ । padbhir eva mahāvīryā yayuḥ kauravanandanāḥ ॥

ते शनैः प्राद्रवन्सर्वे कृष्णया सह पाण्डवाः । तस्माद्देशात्सुसंहृष्टा द्रष्टुकामा धनंजयम् ॥

te śanaiḥ prādravan sarve kr̥ṣṇayā saha pāṇḍavāḥ । tasmād deśāt susaṁhr̥ṣṭā draṣṭukāmā dhanaṁjayam ॥