Adhyāya 140

लोमश उवाच । उशीरबीजं मैनाकं गिरिं श्वेतं च भारत । समतीतोऽसि कौन्तेय कालशैलं च पार्थिव ॥

lomaśa uvāca । uśīrabījaṁ mainākaṁ giriṁ śvetaṁ ca bhārata । samatīto ’si kaunteya kālaśailaṁ ca pārthiva ॥

एषा गङ्गा सप्तविधा राजते भरतर्षभ । स्थानं विरजसं रम्यं यत्राग्निर्नित्यमिध्यते ॥

eṣā gaṅgā saptavidhā rājate bharatarṣabha । sthānaṁ virajasaṁ ramyaṁ yatrāgnir nityam idhyate ॥

एतद्वै मानुषेणाद्य न शक्यं द्रष्टुमप्युत । समाधिं कुरुताव्यग्रास्तीर्थान्येतानि द्रक्ष्यथ ॥

etad vai mānuṣeṇādya na śakyaṁ draṣṭum apy uta । samādhiṁ kurutāvyagrās tīrthāny etāni drakṣyatha ॥

श्वेतं गिरिं प्रवेक्ष्यामो मन्दरं चैव पर्वतम् । यत्र माणिचरो यक्षः कुबेरश्चापि यक्षराट् ॥

śvetaṁ giriṁ pravekṣyāmo mandaraṁ caiva parvatam । yatra māṇicaro yakṣaḥ kuberaś cāpi yakṣarāṭ ॥

अष्टाशीतिसहस्राणि गन्धर्वाः शीघ्रचारिणः । तथा किंपुरुषा राजन्यक्षाश्चैव चतुर्गुणाः ॥

aṣṭāśītisahasrāṇi gandharvāḥ śīghracāriṇaḥ । tathā kiṁpuruṣā rājan yakṣāś caiva caturguṇāḥ ॥

अनेकरूपसंस्थाना नानाप्रहरणाश्च ते । यक्षेन्द्रं मनुजश्रेष्ठ माणिभद्रमुपासते ॥

anekarūpasaṁsthānā nānāpraharaṇāś ca te । yakṣendraṁ manujaśreṣṭha māṇibhadram upāsate ॥

तेषामृद्धिरतीवाग्र्या गतौ वायुसमाश्च ते । स्थानात्प्रच्यावयेयुर्ये देवराजमपि ध्रुवम् ॥

teṣām r̥ddhir atīvāgryā gatau vāyusamāś ca te । sthānāt pracyāvayeyur ye devarājam api dhruvam ॥

तैस्तात बलिभिर्गुप्ता यातुधानैश्च रक्षिताः । दुर्गमाः पर्वताः पार्थ समाधिं परमं कुरु ॥

tais tāta balibhir guptā yātudhānaiś ca rakṣitāḥ । durgamāḥ parvatāḥ pārtha samādhiṁ paramaṁ kuru ॥

कुबेरसचिवाश्चान्ये रौद्रा मैत्राश्च राक्षसाः । तैः समेष्याम कौन्तेय यत्तो विक्रमणे भव ॥

kuberasacivāś cānye raudrā maitrāś ca rākṣasāḥ । taiḥ sameṣyāma kaunteya yatto vikramaṇe bhava ॥

कैलासः पर्वतो राजन्षड्योजनशतान्युत । यत्र देवाः समायान्ति विशाला यत्र भारत ॥

kailāsaḥ parvato rājan ṣaḍyojanaśatāny uta । yatra devāḥ samāyānti viśālā yatra bhārata ॥

असंख्येयास्तु कौन्तेय यक्षराक्षसकिंनराः । नागाः सुपर्णा गन्धर्वाः कुबेरसदनं प्रति ॥

asaṁkhyeyās tu kaunteya yakṣarākṣasakiṁnarāḥ । nāgāḥ suparṇā gandharvāḥ kuberasadanaṁ prati ॥

तान्विगाहस्व पार्थाद्य तपसा च दमेन च । रक्ष्यमाणो मया राजन्भीमसेनबलेन च ॥

tān vigāhasva pārthādya tapasā ca damena ca । rakṣyamāṇo mayā rājan bhīmasenabalena ca ॥

स्वस्ति ते वरुणो राजा यमश्च समितिंजयः । गङ्गा च यमुना चैव पर्वतश्च दधातु ते ॥

svasti te varuṇo rājā yamaś ca samitiṁjayaḥ । gaṅgā ca yamunā caiva parvataś ca dadhātu te ॥

इन्द्रस्य जाम्बूनदपर्वताग्रे; शृणोमि घोषं तव देवि गङ्गे । गोपाययेमं सुभगे गिरिभ्यः; सर्वाजमीढापचितं नरेन्द्रम् । भवस्व शर्म प्रविविक्षतोऽस्य; शैलानिमाञ्शैलसुते नृपस्य ॥

indrasya jāmbūnadaparvatāgre; śr̥ṇomi ghoṣaṁ tava devi gaṅge । gopāyayemaṁ subhage giribhyaḥ; sarvājamīḍhāpacitaṁ narendram । bhavasva śarma pravivikṣato ’sya; śailān imāñ śailasute nr̥pasya ॥

युधिष्ठिर उवाच । अपूर्वोऽयं संभ्रमो लोमशस्य; कृष्णां सर्वे रक्षत मा प्रमादम् । देशो ह्ययं दुर्गतमो मतोऽस्य; तस्मात्परं शौचमिहाचरध्वम् ॥

yudhiṣṭhira uvāca । apūrvo ’yaṁ saṁbhramo lomaśasya; kr̥ṣṇāṁ sarve rakṣata mā pramādam । deśo hy ayaṁ durgatamo mato ’sya; tasmāt paraṁ śaucam ihācaradhvam ॥

वैशंपायन उवाच । ततोऽब्रवीद्भीममुदारवीर्यं; कृष्णां यत्तः पालय भीमसेन । शून्येऽर्जुनेऽसंनिहिते च तात; त्वमेव कृष्णां भजसेऽसुखेषु ॥

vaiśaṁpāyana uvāca । tato ’bravīd bhīmam udāravīryaṁ; kr̥ṣṇāṁ yattaḥ pālaya bhīmasena । śūnye ’rjune ’saṁnihite ca tāta; tvam eva kr̥ṣṇāṁ bhajase ’sukheṣu ॥

ततो महात्मा यमजौ समेत्य; मूर्धन्युपाघ्राय विमृज्य गात्रे । उवाच तौ बाष्पकलं स राजा; मा भैष्टमागच्छतमप्रमत्तौ ॥

tato mahātmā yamajau sametya; mūrdhany upāghrāya vimr̥jya gātre । uvāca tau bāṣpakalaṁ sa rājā; mā bhaiṣṭam āgacchatam apramattau ॥