Adhyāya 128

सोमक उवाच । ब्रह्मन्यद्यद्यथा कार्यं तत्तत्कुरु तथा तथा । पुत्रकामतया सर्वं करिष्यामि वचस्तव ॥

somaka uvāca । brahman yad yad yathā kāryaṁ tat tat kuru tathā tathā । putrakāmatayā sarvaṁ kariṣyāmi vacas tava ॥

लोमश उवाच । ततः स याजयामास सोमकं तेन जन्तुना । मातरस्तु बलात्पुत्रमपाकर्षुः कृपान्विताः ॥

lomaśa uvāca । tataḥ sa yājayām āsa somakaṁ tena jantunā । mātaras tu balāt putram apākarṣuḥ kr̥pānvitāḥ ॥

हा हताः स्मेति वाशन्त्यस्तीव्रशोकसमन्विताः । तं मातरः प्रत्यकर्षन्गृहीत्वा दक्षिणे करे । सव्ये पाणौ गृहीत्वा तु याजकोऽपि स्म कर्षति ॥

hā hatāḥ smeti vāśantyas tīvraśokasamanvitāḥ । taṁ mātaraḥ pratyakarṣan gr̥hītvā dakṣiṇe kare । savye pāṇau gr̥hītvā tu yājako ’pi sma karṣati ॥

कुररीणामिवार्तानामपाकृष्य तु तं सुतम् । विशस्य चैनं विधिना वपामस्य जुहाव सः ॥

kurarīṇām ivārtānām apākr̥ṣya tu taṁ sutam । viśasya cainaṁ vidhinā vapām asya juhāva saḥ ॥

वपायां हूयमानायां गन्धमाघ्राय मातरः । आर्ता निपेतुः सहसा पृथिव्यां कुरुनन्दन । सर्वाश्च गर्भानलभंस्ततस्ताः पार्थिवाङ्गनाः ॥

vapāyāṁ hūyamānāyāṁ gandham āghrāya mātaraḥ । ārtā nipetuḥ sahasā pr̥thivyāṁ kurunandana । sarvāś ca garbhān alabhaṁs tatas tāḥ pārthivāṅganāḥ ॥

ततो दशसु मासेषु सोमकस्य विशां पते । जज्ञे पुत्रशतं पूर्णं तासु सर्वासु भारत ॥

tato daśasu māseṣu somakasya viśāṁ pate । jajñe putraśataṁ pūrṇaṁ tāsu sarvāsu bhārata ॥

जन्तुर्ज्येष्ठः समभवज्जनित्र्यामेव भारत । स तासामिष्ट एवासीन्न तथान्ये निजाः सुताः ॥

jantur jyeṣṭhaḥ samabhavaj janitryām eva bhārata । sa tāsām iṣṭa evāsīn na tathānye nijāḥ sutāḥ ॥

तच्च लक्षणमस्यासीत्सौवर्णं पार्श्व उत्तरे । तस्मिन्पुत्रशते चाग्र्यः स बभूव गुणैर्युतः ॥

tac ca lakṣaṇam asyāsīt sauvarṇaṁ pārśva uttare । tasmin putraśate cāgryaḥ sa babhūva guṇair yutaḥ ॥

ततः स लोकमगमत्सोमकस्य गुरुः परम् । अथ काले व्यतीते तु सोमकोऽप्यगमत्परम् ॥

tataḥ sa lokam agamat somakasya guruḥ param । atha kāle vyatīte tu somako ’py agamat param ॥

अथ तं नरके घोरे पच्यमानं ददर्श सः । तमपृच्छत्किमर्थं त्वं नरके पच्यसे द्विज ॥

atha taṁ narake ghore pacyamānaṁ dadarśa saḥ । tam apr̥cchat kimarthaṁ tvaṁ narake pacyase dvija ॥

तमब्रवीद्गुरुः सोऽथ पच्यमानोऽग्निना भृशम् । त्वं मया याजितो राजंस्तस्येदं कर्मणः फलम् ॥

tam abravīd guruḥ so ’tha pacyamāno ’gninā bhr̥śam । tvaṁ mayā yājito rājaṁs tasyedaṁ karmaṇaḥ phalam ॥

एतच्छ्रुत्वा स राजर्षिर्धर्मराजानमब्रवीत् । अहमत्र प्रवेक्ष्यामि मुच्यतां मम याजकः । मत्कृते हि महाभागः पच्यते नरकाग्निना ॥

etac chrutvā sa rājarṣir dharmarājānam abravīt । aham atra pravekṣyāmi mucyatāṁ mama yājakaḥ । matkr̥te hi mahābhāgaḥ pacyate narakāgninā ॥

धर्म उवाच । नान्यः कर्तुः फलं राजन्नुपभुङ्क्ते कदाचन । इमानि तव दृश्यन्ते फलानि ददतां वर ॥

dharma uvāca । nānyaḥ kartuḥ phalaṁ rājann upabhuṅkte kadā cana । imāni tava dr̥śyante phalāni dadatāṁ vara ॥

सोमक उवाच । पुण्यान्न कामये लोकानृतेऽहं ब्रह्मवादिनम् । इच्छाम्यहमनेनैव सह वस्तुं सुरालये ॥

somaka uvāca । puṇyān na kāmaye lokān r̥te ’haṁ brahmavādinam । icchāmy aham anenaiva saha vastuṁ surālaye ॥

नरके वा धर्मराज कर्मणास्य समो ह्यहम् । पुण्यापुण्यफलं देव सममस्त्वावयोरिदम् ॥

narake vā dharmarāja karmaṇāsya samo hy aham । puṇyāpuṇyaphalaṁ deva samam astv āvayor idam ॥

धर्म उवाच । यद्येवमीप्सितं राजन्भुङ्क्ष्वास्य सहितः फलम् । तुल्यकालं सहानेन पश्चात्प्राप्स्यसि सद्गतिम् ॥

dharma uvāca । yady evam īpsitaṁ rājan bhuṅkṣvāsya sahitaḥ phalam । tulyakālaṁ sahānena paścāt prāpsyasi sadgatim ॥

लोमश उवाच । स चकार तथा सर्वं राजा राजीवलोचनः । पुनश्च लेभे लोकान्स्वान्कर्मणा निर्जिताञ्शुभान् । सह तेनैव विप्रेण गुरुणा स गुरुप्रियः ॥

lomaśa uvāca । sa cakāra tathā sarvaṁ rājā rājīvalocanaḥ । punaś ca lebhe lokān svān karmaṇā nirjitāñ śubhān । saha tenaiva vipreṇa guruṇā sa gurupriyaḥ ॥

एष तस्याश्रमः पुण्यो य एषोऽग्रे विराजते । क्षान्त उष्यात्र षड्रात्रं प्राप्नोति सुगतिं नरः ॥

eṣa tasyāśramaḥ puṇyo ya eṣo ’gre virājate । kṣānta uṣyātra ṣaḍrātraṁ prāpnoti sugatiṁ naraḥ ॥

एतस्मिन्नपि राजेन्द्र वत्स्यामो विगतज्वराः । षड्रात्रं नियतात्मानः सज्जीभव कुरूद्वह ॥

etasminn api rājendra vatsyāmo vigatajvarāḥ । ṣaḍrātraṁ niyatātmānaḥ sajjībhava kurūdvaha ॥