Adhyāya 124

लोमश उवाच । ततः श्रुत्वा तु शर्यातिर्वयःस्थं च्यवनं कृतम् । संहृष्टः सेनया सार्धमुपायाद्भार्गवाश्रमम् ॥

lomaśa uvāca । tataḥ śrutvā tu śaryātir vayaḥsthaṁ cyavanaṁ kr̥tam । saṁhr̥ṣṭaḥ senayā sārdham upāyād bhārgavāśramam ॥

च्यवनं च सुकन्यां च दृष्ट्वा देवसुताविव । रेमे महीपः शर्यातिः कृत्स्नां प्राप्य महीमिव ॥

cyavanaṁ ca sukanyāṁ ca dr̥ṣṭvā devasutāv iva । reme mahīpaḥ śaryātiḥ kr̥tsnāṁ prāpya mahīm iva ॥

ऋषिणा सत्कृतस्तेन सभार्यः पृथिवीपतिः । उपोपविष्टः कल्याणीः कथाश्चक्रे महामनाः ॥

r̥ṣiṇā satkr̥tas tena sabhāryaḥ pr̥thivīpatiḥ । upopaviṣṭaḥ kalyāṇīḥ kathāś cakre mahāmanāḥ ॥

अथैनं भार्गवो राजन्नुवाच परिसान्त्वयन् । याजयिष्यामि राजंस्त्वां संभारानुपकल्पय ॥

athainaṁ bhārgavo rājann uvāca parisāntvayan । yājayiṣyāmi rājaṁs tvāṁ saṁbhārān upakalpaya ॥

ततः परमसंहृष्टः शर्यातिः पृथिवीपतिः । च्यवनस्य महाराज तद्वाक्यं प्रत्यपूजयत् ॥

tataḥ paramasaṁhr̥ṣṭaḥ śaryātiḥ pr̥thivīpatiḥ । cyavanasya mahārāja tad vākyaṁ pratyapūjayat ॥

प्रशस्तेऽहनि यज्ञीये सर्वकामसमृद्धिमत् । कारयामास शर्यातिर्यज्ञायतनमुत्तमम् ॥

praśaste ’hani yajñīye sarvakāmasamr̥ddhimat । kārayām āsa śaryātir yajñāyatanam uttamam ॥

तत्रैनं च्यवनो राजन्याजयामास भार्गवः । अद्भुतानि च तत्रासन्यानि तानि निबोध मे ॥

tatrainaṁ cyavano rājan yājayām āsa bhārgavaḥ । adbhutāni ca tatrāsan yāni tāni nibodha me ॥

अगृह्णाच्च्यवनः सोममश्विनोर्देवयोस्तदा । तमिन्द्रो वारयामास गृह्यमाणं तयोर्ग्रहम् ॥

agr̥hṇāc cyavanaḥ somam aśvinor devayos tadā । tam indro vārayām āsa gr̥hyamāṇaṁ tayor graham ॥

इन्द्र उवाच । उभावेतौ न सोमार्हौ नासत्याविति मे मतिः । भिषजौ देवपुत्राणां कर्मणा नैवमर्हतः ॥

indra uvāca । ubhāv etau na somārhau nāsatyāv iti me matiḥ । bhiṣajau devaputrāṇāṁ karmaṇā naivam arhataḥ ॥

च्यवन उवाच । मावमंस्था महात्मानौ रूपद्रविणवत्तरौ । यौ चक्रतुर्मां मघवन्वृन्दारकमिवाजरम् ॥

cyavana uvāca । māvamaṁsthā mahātmānau rūpadraviṇavattarau । yau cakratur māṁ maghavan vr̥ndārakam ivājaram ॥

ऋते त्वां विबुधांश्चान्यान्कथं वै नार्हतः सवम् । अश्विनावपि देवेन्द्र देवौ विद्धि पुरंदर ॥

r̥te tvāṁ vibudhāṁś cānyān kathaṁ vai nārhataḥ savam । aśvināv api devendra devau viddhi puraṁdara ॥

इन्द्र उवाच । चिकित्सकौ कर्मकरौ कामरूपसमन्वितौ । लोके चरन्तौ मर्त्यानां कथं सोममिहार्हतः ॥

indra uvāca । cikitsakau karmakarau kāmarūpasamanvitau । loke carantau martyānāṁ kathaṁ somam ihārhataḥ ॥

लोमश उवाच । एतदेव यदा वाक्यमाम्रेडयति वासवः । अनादृत्य ततः शक्रं ग्रहं जग्राह भार्गवः ॥

lomaśa uvāca । etad eva yadā vākyam āmreḍayati vāsavaḥ । anādr̥tya tataḥ śakraṁ grahaṁ jagrāha bhārgavaḥ ॥

ग्रहीष्यन्तं तु तं सोममश्विनोरुत्तमं तदा । समीक्ष्य बलभिद्देव इदं वचनमब्रवीत् ॥

grahīṣyantaṁ tu taṁ somam aśvinor uttamaṁ tadā । samīkṣya balabhid deva idaṁ vacanam abravīt ॥

आभ्यामर्थाय सोमं त्वं ग्रहीष्यसि यदि स्वयम् । वज्रं ते प्रहरिष्यामि घोररूपमनुत्तमम् ॥

ābhyām arthāya somaṁ tvaṁ grahīṣyasi yadi svayam । vajraṁ te prahariṣyāmi ghorarūpam anuttamam ॥

एवमुक्तः स्मयन्निन्द्रमभिवीक्ष्य स भार्गवः । जग्राह विधिवत्सोममश्विभ्यामुत्तमं ग्रहम् ॥

evam uktaḥ smayann indram abhivīkṣya sa bhārgavaḥ । jagrāha vidhivat somam aśvibhyām uttamaṁ graham ॥

ततोऽस्मै प्राहरद्वज्रं घोररूपं शचीपतिः । तस्य प्रहरतो बाहुं स्तम्भयामास भार्गवः ॥

tato ’smai prāharad vajraṁ ghorarūpaṁ śacīpatiḥ । tasya praharato bāhuṁ stambhayām āsa bhārgavaḥ ॥

संस्तम्भयित्वा च्यवनो जुहुवे मन्त्रतोऽनलम् । कृत्यार्थी सुमहातेजा देवं हिंसितुमुद्यतः ॥

saṁstambhayitvā cyavano juhuve mantrato ’nalam । kr̥tyārthī sumahātejā devaṁ hiṁsitum udyataḥ ॥

ततः कृत्या समभवदृषेस्तस्य तपोबलात् । मदो नाम महावीर्यो बृहत्कायो महासुरः । शरीरं यस्य निर्देष्टुमशक्यं तु सुरासुरैः ॥

tataḥ kr̥tyā samabhavad r̥ṣes tasya tapobalāt । mado nāma mahāvīryo br̥hatkāyo mahāsuraḥ । śarīraṁ yasya nirdeṣṭum aśakyaṁ tu surāsuraiḥ ॥

तस्यास्यमभवद्घोरं तीक्ष्णाग्रदशनं महत् । हनुरेका स्थिता तस्य भूमावेका दिवं गता ॥

tasyāsyam abhavad ghoraṁ tīkṣṇāgradaśanaṁ mahat । hanur ekā sthitā tasya bhūmāv ekā divaṁ gatā ॥

चतस्र आयता दंष्ट्रा योजनानां शतं शतम् । इतरे त्वस्य दशना बभूवुर्दशयोजनाः । प्राकारसदृशाकाराः शूलाग्रसमदर्शनाः ॥

catasra āyatā daṁṣṭrā yojanānāṁ śataṁ śatam । itare tv asya daśanā babhūvur daśayojanāḥ । prākārasadr̥śākārāḥ śūlāgrasamadarśanāḥ ॥

बाहू पर्वतसंकाशावायतावयुतं समौ । नेत्रे रविशशिप्रख्ये वक्त्रमन्तकसंनिभम् ॥

bāhū parvatasaṁkāśāv āyatāv ayutaṁ samau । netre raviśaśiprakhye vaktram antakasaṁnibham ॥

लेलिहञ्जिह्वया वक्त्रं विद्युच्चपललोलया । व्यात्ताननो घोरदृष्टिर्ग्रसन्निव जगद्बलात् ॥

lelihañ jihvayā vaktraṁ vidyuccapalalolayā । vyāttānano ghoradr̥ṣṭir grasann iva jagad balāt ॥

स भक्षयिष्यन्संक्रुद्धः शतक्रतुमुपाद्रवत् । महता घोररूपेण लोकाञ्शब्देन नादयन् ॥

sa bhakṣayiṣyan saṁkruddhaḥ śatakratum upādravat । mahatā ghorarūpeṇa lokāñ śabdena nādayan ॥