Adhyāya 121

लोमश उवाच । नृगेण यजमानेन सोमेनेह पुरंदरः । तर्पितः श्रूयते राजन्स तृप्तो मदमभ्यगात् ॥

lomaśa uvāca । nr̥geṇa yajamānena someneha puraṁdaraḥ । tarpitaḥ śrūyate rājan sa tr̥pto madam abhyagāt ॥

इह देवैः सहेन्द्रैर्हि प्रजापतिभिरेव च । इष्टं बहुविधैर्यज्ञैर्महद्भिर्भूरिदक्षिणैः ॥

iha devaiḥ sahendrair hi prajāpatibhir eva ca । iṣṭaṁ bahuvidhair yajñair mahadbhir bhūridakṣiṇaiḥ ॥

आमूर्तरयसश्चेह राजा वज्रधरं प्रभुम् । तर्पयामास सोमेन हयमेधेषु सप्तसु ॥

āmūrtarayasaś ceha rājā vajradharaṁ prabhum । tarpayām āsa somena hayamedheṣu saptasu ॥

तस्य सप्तसु यज्ञेषु सर्वमासीद्धिरण्मयम् । वानस्पत्यं च भौमं च यद्द्रव्यं नियतं मखे ॥

tasya saptasu yajñeṣu sarvam āsīd dhiraṇmayam । vānaspatyaṁ ca bhaumaṁ ca yad dravyaṁ niyataṁ makhe ॥

तेष्वेव चास्य यज्ञेषु प्रयोगाः सप्त विश्रुताः । सप्तैकैकस्य यूपस्य चषालाश्चोपरि स्थिताः ॥

teṣv eva cāsya yajñeṣu prayogāḥ sapta viśrutāḥ । saptaikaikasya yūpasya caṣālāś copari sthitāḥ ॥

तस्य स्म यूपान्यज्ञेषु भ्राजमानान्हिरण्मयान् । स्वयमुत्थापयामासुर्देवाः सेन्द्रा युधिष्ठिर ॥

tasya sma yūpān yajñeṣu bhrājamānān hiraṇmayān । svayam utthāpayām āsur devāḥ sendrā yudhiṣṭhira ॥

तेषु तस्य मखाग्र्येषु गयस्य पृथिवीपतेः । अमाद्यदिन्द्रः सोमेन दक्षिणाभिर्द्विजातयः ॥

teṣu tasya makhāgryeṣu gayasya pr̥thivīpateḥ । amādyad indraḥ somena dakṣiṇābhir dvijātayaḥ ॥

सिकता वा यथा लोके यथा वा दिवि तारकाः । यथा वा वर्षतो धारा असंख्येयाश्च केनचित् ॥

sikatā vā yathā loke yathā vā divi tārakāḥ । yathā vā varṣato dhārā asaṁkhyeyāś ca kena cit ॥

तथैव तदसंख्येयं धनं यत्प्रददौ गयः । सदस्येभ्यो महाराज तेषु यज्ञेषु सप्तसु ॥

tathaiva tad asaṁkhyeyaṁ dhanaṁ yat pradadau gayaḥ । sadasyebhyo mahārāja teṣu yajñeṣu saptasu ॥

भवेत्संख्येयमेतद्वै यदेतत्परिकीर्तितम् । न सा शक्या तु संख्यातुं दक्षिणा दक्षिणावतः ॥

bhavet saṁkhyeyam etad vai yad etat parikīrtitam । na sā śakyā tu saṁkhyātuṁ dakṣiṇā dakṣiṇāvataḥ ॥

हिरण्मयीभिर्गोभिश्च कृताभिर्विश्वकर्मणा । ब्राह्मणांस्तर्पयामास नानादिग्भ्यः समागतान् ॥

hiraṇmayībhir gobhiś ca kr̥tābhir viśvakarmaṇā । brāhmaṇāṁs tarpayām āsa nānādigbhyaḥ samāgatān ॥

अल्पावशेषा पृथिवी चैत्यैरासीन्महात्मनः । गयस्य यजमानस्य तत्र तत्र विशां पते ॥

alpāvaśeṣā pr̥thivī caityair āsīn mahātmanaḥ । gayasya yajamānasya tatra tatra viśāṁ pate ॥

स लोकान्प्राप्तवानैन्द्रान्कर्मणा तेन भारत । सलोकतां तस्य गच्छेत्पयोष्ण्यां य उपस्पृशेत् ॥

sa lokān prāptavān aindrān karmaṇā tena bhārata । salokatāṁ tasya gacchet payoṣṇyāṁ ya upaspr̥śet ॥

तस्मात्त्वमत्र राजेन्द्र भ्रातृभिः सहितोऽनघ । उपस्पृश्य महीपाल धूतपाप्मा भविष्यसि ॥

tasmāt tvam atra rājendra bhrātr̥bhiḥ sahito ’nagha । upaspr̥śya mahīpāla dhūtapāpmā bhaviṣyasi ॥

वैशंपायन उवाच । स पयोष्ण्यां नरश्रेष्ठः स्नात्वा वै भ्रातृभिः सह । वैडूर्यपर्वतं चैव नर्मदां च महानदीम् । समाजगाम तेजस्वी भ्रातृभिः सहितोऽनघः ॥

vaiśaṁpāyana uvāca । sa payoṣṇyāṁ naraśreṣṭhaḥ snātvā vai bhrātr̥bhiḥ saha । vaiḍūryaparvataṁ caiva narmadāṁ ca mahānadīm । samājagāma tejasvī bhrātr̥bhiḥ sahito ’naghaḥ ॥

ततोऽस्य सर्वाण्याचख्यौ लोमशो भगवानृषिः । तीर्थानि रमणीयानि तत्र तत्र विशां पते ॥

tato ’sya sarvāṇy ācakhyau lomaśo bhagavān r̥ṣiḥ । tīrthāni ramaṇīyāni tatra tatra viśāṁ pate ॥

यथायोगं यथाप्रीति प्रययौ भ्रातृभिः सह । ददमानोऽसकृद्वित्तं ब्राह्मणेभ्यः सहस्रशः ॥

yathāyogaṁ yathāprīti prayayau bhrātr̥bhiḥ saha । dadamāno ’sakr̥d vittaṁ brāhmaṇebhyaḥ sahasraśaḥ ॥

लोमश उवाच । देवानामेति कौन्तेय तथा राज्ञां सलोकताम् । वैडूर्यपर्वतं दृष्ट्वा नर्मदामवतीर्य च ॥

lomaśa uvāca । devānām eti kaunteya tathā rājñāṁ salokatām । vaiḍūryaparvataṁ dr̥ṣṭvā narmadām avatīrya ca ॥

संधिरेष नरश्रेष्ठ त्रेताया द्वापरस्य च । एतमासाद्य कौन्तेय सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥

saṁdhir eṣa naraśreṣṭha tretāyā dvāparasya ca । etam āsādya kaunteya sarvapāpaiḥ pramucyate ॥

एष शर्यातियज्ञस्य देशस्तात प्रकाशते । साक्षाद्यत्रापिबत्सोममश्विभ्यां सह कौशिकः ॥

eṣa śaryātiyajñasya deśas tāta prakāśate । sākṣād yatrāpibat somam aśvibhyāṁ saha kauśikaḥ ॥

चुकोप भार्गवश्चापि महेन्द्रस्य महातपाः । संस्तम्भयामास च तं वासवं च्यवनः प्रभुः । सुकन्यां चापि भार्यां स राजपुत्रीमिवाप्तवान् ॥

cukopa bhārgavaś cāpi mahendrasya mahātapāḥ । saṁstambhayām āsa ca taṁ vāsavaṁ cyavanaḥ prabhuḥ । sukanyāṁ cāpi bhāryāṁ sa rājaputrīm ivāptavān ॥

युधिष्ठिर उवाच । कथं विष्टम्भितस्तेन भगवान्पाकशासनः । किमर्थं भार्गवश्चापि कोपं चक्रे महातपाः ॥

yudhiṣṭhira uvāca । kathaṁ viṣṭambhitas tena bhagavān pākaśāsanaḥ । kimarthaṁ bhārgavaś cāpi kopaṁ cakre mahātapāḥ ॥

नासत्यौ च कथं ब्रह्मन्कृतवान्सोमपीथिनौ । एतत्सर्वं यथावृत्तमाख्यातु भगवान्मम ॥

nāsatyau ca kathaṁ brahman kr̥tavān somapīthinau । etat sarvaṁ yathāvr̥ttam ākhyātu bhagavān mama ॥