Adhyāya 76

अर्जुन उवाच । उक्तं युधिष्ठिरेणैव यावद्वाच्यं जनार्दन । तव वाक्यं तु मे श्रुत्वा प्रतिभाति परंतप ॥

arjuna uvāca । uktaṁ yudhiṣṭhireṇaiva yāvad vācyaṁ janārdana । tava vākyaṁ tu me śrutvā pratibhāti paraṁtapa ॥

नैव प्रशममत्र त्वं मन्यसे सुकरं प्रभो । लोभाद्वा धृतराष्ट्रस्य दैन्याद्वा समुपस्थितात् ॥

naiva praśamam atra tvaṁ manyase sukaraṁ prabho । lobhād vā dhr̥tarāṣṭrasya dainyād vā samupasthitāt ॥

अफलं मन्यसे चापि पुरुषस्य पराक्रमम् । न चान्तरेण कर्माणि पौरुषेण फलोदयः ॥

aphalaṁ manyase cāpi puruṣasya parākramam । na cāntareṇa karmāṇi pauruṣeṇa phalodayaḥ ॥

तदिदं भाषितं वाक्यं तथा च न तथैव च । न चैतदेवं द्रष्टव्यमसाध्यमिति किंचन ॥

tad idaṁ bhāṣitaṁ vākyaṁ tathā ca na tathaiva ca । na caitad evaṁ draṣṭavyam asādhyam iti kiṁ cana ॥

किं चैतन्मन्यसे कृच्छ्रमस्माकं पापमादितः । कुर्वन्ति तेषां कर्माणि येषां नास्ति फलोदयः ॥

kiṁ caitan manyase kr̥cchram asmākaṁ pāpam āditaḥ । kurvanti teṣāṁ karmāṇi yeṣāṁ nāsti phalodayaḥ ॥

संपाद्यमानं सम्यक्च स्यात्कर्म सफलं प्रभो । स तथा कृष्ण वर्तस्व यथा शर्म भवेत्परैः ॥

saṁpādyamānaṁ samyak ca syāt karma saphalaṁ prabho । sa tathā kr̥ṣṇa vartasva yathā śarma bhavet paraiḥ ॥

पाण्डवानां कुरूणां च भवान्परमकः सुहृत् । सुराणामसुराणां च यथा वीर प्रजापतिः ॥

pāṇḍavānāṁ kurūṇāṁ ca bhavān paramakaḥ suhr̥t । surāṇām asurāṇāṁ ca yathā vīra prajāpatiḥ ॥

कुरूणां पाण्डवानां च प्रतिपत्स्व निरामयम् । अस्मद्धितमनुष्ठातुं न मन्ये तव दुष्करम् ॥

kurūṇāṁ pāṇḍavānāṁ ca pratipatsva nirāmayam । asmaddhitam anuṣṭhātuṁ na manye tava duṣkaram ॥

एवं चेत्कार्यतामेति कार्यं तव जनार्दन । गमनादेवमेव त्वं करिष्यसि न संशयः ॥

evaṁ cet kāryatām eti kāryaṁ tava janārdana । gamanād evam eva tvaṁ kariṣyasi na saṁśayaḥ ॥

चिकीर्षितमथान्यत्ते तस्मिन्वीर दुरात्मनि । भविष्यति तथा सर्वं यथा तव चिकीर्षितम् ॥

cikīrṣitam athānyat te tasmin vīra durātmani । bhaviṣyati tathā sarvaṁ yathā tava cikīrṣitam ॥

शर्म तैः सह वा नोऽस्तु तव वा यच्चिकीर्षितम् । विचार्यमाणो यः कामस्तव कृष्ण स नो गुरुः ॥

śarma taiḥ saha vā no ’stu tava vā yac cikīrṣitam । vicāryamāṇo yaḥ kāmas tava kr̥ṣṇa sa no guruḥ ॥

न स नार्हति दुष्टात्मा वधं ससुतबान्धवः । येन धर्मसुते दृष्ट्वा न सा श्रीरुपमर्षिता ॥

na sa nārhati duṣṭātmā vadhaṁ sasutabāndhavaḥ । yena dharmasute dr̥ṣṭvā na sā śrīr upamarṣitā ॥

यच्चाप्यपश्यतोपायं धर्मिष्ठं मधुसूदन । उपायेन नृशंसेन हृता दुर्द्यूतदेविना ॥

yac cāpy apaśyatopāyaṁ dharmiṣṭhaṁ madhusūdana । upāyena nr̥śaṁsena hr̥tā durdyūtadevinā ॥

कथं हि पुरुषो जातः क्षत्रियेषु धनुर्धरः । समाहूतो निवर्तेत प्राणत्यागेऽप्युपस्थिते ॥

kathaṁ hi puruṣo jātaḥ kṣatriyeṣu dhanurdharaḥ । samāhūto nivarteta prāṇatyāge ’py upasthite ॥

अधर्मेण जितान्दृष्ट्वा वने प्रव्रजितांस्तथा । वध्यतां मम वार्ष्णेय निर्गतोऽसौ सुयोधनः ॥

adharmeṇa jitān dr̥ṣṭvā vane pravrajitāṁs tathā । vadhyatāṁ mama vārṣṇeya nirgato ’sau suyodhanaḥ ॥

न चैतदद्भुतं कृष्ण मित्रार्थे यच्चिकीर्षसि । क्रिया कथं नु मुख्या स्यान्मृदुना वेतरेण वा ॥

na caitad adbhutaṁ kr̥ṣṇa mitrārthe yac cikīrṣasi । kriyā kathaṁ nu mukhyā syān mr̥dunā vetareṇa vā ॥

अथ वा मन्यसे ज्यायान्वधस्तेषामनन्तरम् । तदेव क्रियतामाशु न विचार्यमतस्त्वया ॥

atha vā manyase jyāyān vadhas teṣām anantaram । tad eva kriyatām āśu na vicāryam atas tvayā ॥

जानासि हि यथा तेन द्रौपदी पापबुद्धिना । परिक्लिष्टा सभामध्ये तच्च तस्यापि मर्षितम् ॥

jānāsi hi yathā tena draupadī pāpabuddhinā । parikliṣṭā sabhāmadhye tac ca tasyāpi marṣitam ॥

स नाम सम्यग्वर्तेत पाण्डवेष्विति माधव । न मे संजायते बुद्धिर्बीजमुप्तमिवोषरे ॥

sa nāma samyag varteta pāṇḍaveṣv iti mādhava । na me saṁjāyate buddhir bījam uptam ivoṣare ॥

तस्माद्यन्मन्यसे युक्तं पाण्डवानां च यद्धितम् । तदाशु कुरु वार्ष्णेय यन्नः कार्यमनन्तरम् ॥

tasmād yan manyase yuktaṁ pāṇḍavānāṁ ca yad dhitam । tad āśu kuru vārṣṇeya yan naḥ kāryam anantaram ॥