दुर्योधन उवाच । अक्षौहिणीः सप्त लब्ध्वा राजभिः सह संजय । किं स्विदिच्छति कौन्तेयो युद्धप्रेप्सुर्युधिष्ठिरः ॥
duryodhana uvāca । akṣauhiṇīḥ sapta labdhvā rājabhiḥ saha saṁjaya । kiṁ svid icchati kaunteyo yuddhaprepsur yudhiṣṭhiraḥ ॥
Who speaks here दुर्योधन duryodhana · संजय saṃjaya
English for this adhyāya (section level, not verse by verse): Ganguli’s translation, approximately §55–57 Ganguli follows a different edition, so the match is approximate.
दुर्योधन उवाच । अक्षौहिणीः सप्त लब्ध्वा राजभिः सह संजय । किं स्विदिच्छति कौन्तेयो युद्धप्रेप्सुर्युधिष्ठिरः ॥
duryodhana uvāca । akṣauhiṇīḥ sapta labdhvā rājabhiḥ saha saṁjaya । kiṁ svid icchati kaunteyo yuddhaprepsur yudhiṣṭhiraḥ ॥
संजय उवाच । अतीव मुदितो राजन्युद्धप्रेप्सुर्युधिष्ठिरः । भीमसेनार्जुनौ चोभौ यमावपि न बिभ्यतः ॥
saṁjaya uvāca । atīva mudito rājan yuddhaprepsur yudhiṣṭhiraḥ । bhīmasenārjunau cobhau yamāv api na bibhyataḥ ॥
रथं तु दिव्यं कौन्तेयः सर्वा विभ्राजयन्दिशः । मन्त्रं जिज्ञासमानः सन्बीभत्सुः समयोजयत् ॥
rathaṁ tu divyaṁ kaunteyaḥ sarvā vibhrājayan diśaḥ । mantraṁ jijñāsamānaḥ san bībhatsuḥ samayojayat ॥
तमपश्याम संनद्धं मेघं विद्युत्प्रभं यथा । स मन्त्रान्समभिध्याय हृष्यमाणोऽभ्यभाषत ॥
tam apaśyāma saṁnaddhaṁ meghaṁ vidyutprabhaṁ yathā । sa mantrān samabhidhyāya hr̥ṣyamāṇo ’bhyabhāṣata ॥
पूर्वरूपमिदं पश्य वयं जेष्याम संजय । बीभत्सुर्मां यथोवाच तथावैम्यहमप्युत ॥
pūrvarūpam idaṁ paśya vayaṁ jeṣyāma saṁjaya । bībhatsur māṁ yathovāca tathāvaimy aham apy uta ॥
दुर्योधन उवाच । प्रशंसस्यभिनन्दंस्तान्पार्थानक्षपराजितान् । अर्जुनस्य रथे ब्रूहि कथमश्वाः कथं ध्वजः ॥
duryodhana uvāca । praśaṁsasy abhinandaṁs tān pārthān akṣaparājitān । arjunasya rathe brūhi katham aśvāḥ kathaṁ dhvajaḥ ॥
संजय उवाच । भौवनः सह शक्रेण बहुचित्रं विशां पते । रूपाणि कल्पयामास त्वष्टा धात्रा सहाभिभो ॥
saṁjaya uvāca । bhauvanaḥ saha śakreṇa bahucitraṁ viśāṁ pate । rūpāṇi kalpayām āsa tvaṣṭā dhātrā sahābhibho ॥
ध्वजे हि तस्मिन्रूपाणि चक्रुस्ते देवमायया । महाधनानि दिव्यानि महान्ति च लघूनि च ॥
dhvaje hi tasmin rūpāṇi cakrus te devamāyayā । mahādhanāni divyāni mahānti ca laghūni ca ॥
सर्वा दिशो योजनमात्रमन्तरं; स तिर्यगूर्ध्वं च रुरोध वै ध्वजः । न संसज्जेत्तरुभिः संवृतोऽपि; तथा हि माया विहिता भौवनेन ॥
sarvā diśo yojanamātram antaraṁ; sa tiryag ūrdhvaṁ ca rurodha vai dhvajaḥ । na saṁsajjet tarubhiḥ saṁvr̥to ’pi; tathā hi māyā vihitā bhauvanena ॥
यथाकाशे शक्रधनुः प्रकाशते; न चैकवर्णं न च विद्म किं नु तत् । तथा ध्वजो विहितो भौवनेन; बह्वाकारं दृश्यते रूपमस्य ॥
yathākāśe śakradhanuḥ prakāśate; na caikavarṇaṁ na ca vidma kiṁ nu tat । tathā dhvajo vihito bhauvanena; bahvākāraṁ dr̥śyate rūpam asya ॥
यथाग्निधूमो दिवमेति रुद्ध्वा; वर्णान्बिभ्रत्तैजसं तच्छरीरम् । तथा ध्वजो विहितो भौवनेन; न चेद्भारो भविता नोत रोधः ॥
yathāgnidhūmo divam eti ruddhvā; varṇān bibhrat taijasaṁ tac charīram । tathā dhvajo vihito bhauvanena; na ced bhāro bhavitā nota rodhaḥ ॥
श्वेतास्तस्मिन्वातवेगाः सदश्वा; दिव्या युक्ताश्चित्ररथेन दत्ताः । शतं यत्तत्पूर्यते नित्यकालं; हतं हतं दत्तवरं पुरस्तात् ॥
śvetās tasmin vātavegāḥ sadaśvā; divyā yuktāś citrarathena dattāḥ । śataṁ yat tat pūryate nityakālaṁ; hataṁ hataṁ dattavaraṁ purastāt ॥
तथा राज्ञो दन्तवर्णा बृहन्तो; रथे युक्ता भान्ति तद्वीर्यतुल्याः । ऋश्यप्रख्या भीमसेनस्य वाहा; रणे वायोस्तुल्यवेगा बभूवुः ॥
tathā rājño dantavarṇā br̥hanto; rathe yuktā bhānti tadvīryatulyāḥ । r̥śyaprakhyā bhīmasenasya vāhā; raṇe vāyos tulyavegā babhūvuḥ ॥
कल्माषाङ्गास्तित्तिरिचित्रपृष्ठा; भ्रात्रा दत्ताः प्रीयता फल्गुनेन । भ्रातुर्वीरस्य स्वैस्तुरंगैर्विशिष्टा; मुदा युक्ताः सहदेवं वहन्ति ॥
kalmāṣāṅgās tittiricitrapr̥ṣṭhā; bhrātrā dattāḥ prīyatā phalgunena । bhrātur vīrasya svais turaṁgair viśiṣṭā; mudā yuktāḥ sahadevaṁ vahanti ॥
माद्रीपुत्रं नकुलं त्वाजमीढं; महेन्द्रदत्ता हरयो वाजिमुख्याः । समा वायोर्बलवन्तस्तरस्विनो; वहन्ति वीरं वृत्रशत्रुं यथेन्द्रम् ॥
mādrīputraṁ nakulaṁ tv ājamīḍhaṁ; mahendradattā harayo vājimukhyāḥ । samā vāyor balavantas tarasvino; vahanti vīraṁ vr̥traśatruṁ yathendram ॥
तुल्याश्चैभिर्वयसा विक्रमेण; जवेन चैवाप्रतिरूपाः सदश्वाः । सौभद्रादीन्द्रौपदेयान्कुमारा;न्वहन्त्यश्वा देवदत्ता बृहन्तः ॥
tulyāś caibhir vayasā vikrameṇa; javena caivāpratirūpāḥ sadaśvāḥ । saubhadrādīn draupadeyān kumārān; vahanty aśvā devadattā br̥hantaḥ ॥