184.1MBH-5-184-1
भीष्म उवाच । ततोऽहं निशि राजेन्द्र प्रणम्य शिरसा तदा । ब्राह्मणानां पितॄणां च देवतानां च सर्वशः ॥
bhīṣma uvāca । tato ’haṁ niśi rājendra praṇamya śirasā tadā । brāhmaṇānāṁ pitr̥̄ṇāṁ ca devatānāṁ ca sarvaśaḥ ॥
Udyoga Parva · Adhyaya 5.184
Adhyāya 184
अध्यायः 184
Who speaks here भीष्म bhīṣma
English for this adhyāya (section level, not verse by verse): Ganguli’s translation, approximately §182–184 Ganguli follows a different edition, so the match is approximate.
In this chapterSanskrit allTransliteration allHindi unavailableEnglish unavailableUnavailable translations are marked, never invented.
184.2MBH-5-184-2
नक्तंचराणां भूतानां रजन्याश्च विशां पते । शयनं प्राप्य रहिते मनसा समचिन्तयम् ॥
naktaṁcarāṇāṁ bhūtānāṁ rajanyāś ca viśāṁ pate । śayanaṁ prāpya rahite manasā samacintayam ॥
184.3MBH-5-184-3
जामदग्न्येन मे युद्धमिदं परमदारुणम् । अहानि सुबहून्यद्य वर्तते सुमहात्ययम् ॥
jāmadagnyena me yuddham idaṁ paramadāruṇam । ahāni subahūny adya vartate sumahātyayam ॥
184.4MBH-5-184-4
न च रामं महावीर्यं शक्नोमि रणमूर्धनि । विजेतुं समरे विप्रं जामदग्न्यं महाबलम् ॥
na ca rāmaṁ mahāvīryaṁ śaknomi raṇamūrdhani । vijetuṁ samare vipraṁ jāmadagnyaṁ mahābalam ॥
184.5MBH-5-184-5
यदि शक्यो मया जेतुं जामदग्न्यः प्रतापवान् । दैवतानि प्रसन्नानि दर्शयन्तु निशां मम ॥
yadi śakyo mayā jetuṁ jāmadagnyaḥ pratāpavān । daivatāni prasannāni darśayantu niśāṁ mama ॥
184.6MBH-5-184-6
ततोऽहं निशि राजेन्द्र प्रसुप्तः शरविक्षतः । दक्षिणेनैव पार्श्वेन प्रभातसमये इव ॥
tato ’haṁ niśi rājendra prasuptaḥ śaravikṣataḥ । dakṣiṇenaiva pārśvena prabhātasamaye iva ॥
184.7MBH-5-184-7
ततोऽहं विप्रमुख्यैस्तैर्यैरस्मि पतितो रथात् । उत्थापितो धृतश्चैव मा भैरिति च सान्त्वितः ॥
tato ’haṁ vipramukhyais tair yair asmi patito rathāt । utthāpito dhr̥taś caiva mā bhair iti ca sāntvitaḥ ॥
184.8MBH-5-184-8
त एव मां महाराज स्वप्नदर्शनमेत्य वै । परिवार्याब्रुवन्वाक्यं तन्निबोध कुरूद्वह ॥
ta eva māṁ mahārāja svapnadarśanam etya vai । parivāryābruvan vākyaṁ tan nibodha kurūdvaha ॥
184.9MBH-5-184-9
उत्तिष्ठ मा भैर्गाङ्गेय भयं ते नास्ति किंचन । रक्षामहे नरव्याघ्र स्वशरीरं हि नो भवान् ॥
uttiṣṭha mā bhair gāṅgeya bhayaṁ te nāsti kiṁ cana । rakṣāmahe naravyāghra svaśarīraṁ hi no bhavān ॥
184.10MBH-5-184-10
न त्वां रामो रणे जेता जामदग्न्यः कथंचन । त्वमेव समरे रामं विजेता भरतर्षभ ॥
na tvāṁ rāmo raṇe jetā jāmadagnyaḥ kathaṁ cana । tvam eva samare rāmaṁ vijetā bharatarṣabha ॥
184.11MBH-5-184-11
इदमस्त्रं सुदयितं प्रत्यभिज्ञास्यते भवान् । विदितं हि तवाप्येतत्पूर्वस्मिन्देहधारणे ॥
idam astraṁ sudayitaṁ pratyabhijñāsyate bhavān । viditaṁ hi tavāpy etat pūrvasmin dehadhāraṇe ॥
184.12MBH-5-184-12
प्राजापत्यं विश्वकृतं प्रस्वापं नाम भारत । न हीदं वेद रामोऽपि पृथिव्यां वा पुमान्क्वचित् ॥
prājāpatyaṁ viśvakr̥taṁ prasvāpaṁ nāma bhārata । na hīdaṁ veda rāmo ’pi pr̥thivyāṁ vā pumān kva cit ॥
184.13MBH-5-184-13
तत्स्मरस्व महाबाहो भृशं संयोजयस्व च । न च रामः क्षयं गन्ता तेनास्त्रेण नराधिप ॥
tat smarasva mahābāho bhr̥śaṁ saṁyojayasva ca । na ca rāmaḥ kṣayaṁ gantā tenāstreṇa narādhipa ॥
184.14MBH-5-184-14
एनसा च न योगं त्वं प्राप्स्यसे जातु मानद । स्वप्स्यते जामदग्न्योऽसौ त्वद्बाणबलपीडितः ॥
enasā ca na yogaṁ tvaṁ prāpsyase jātu mānada । svapsyate jāmadagnyo ’sau tvadbāṇabalapīḍitaḥ ॥
184.15MBH-5-184-15
ततो जित्वा त्वमेवैनं पुनरुत्थापयिष्यसि । अस्त्रेण दयितेनाजौ भीष्म संबोधनेन वै ॥
tato jitvā tvam evainaṁ punar utthāpayiṣyasi । astreṇa dayitenājau bhīṣma saṁbodhanena vai ॥
184.16MBH-5-184-16
एवं कुरुष्व कौरव्य प्रभाते रथमास्थितः । प्रसुप्तं वा मृतं वापि तुल्यं मन्यामहे वयम् ॥
evaṁ kuruṣva kauravya prabhāte ratham āsthitaḥ । prasuptaṁ vā mr̥taṁ vāpi tulyaṁ manyāmahe vayam ॥
184.17MBH-5-184-17
न च रामेण मर्तव्यं कदाचिदपि पार्थिव । ततः समुत्पन्नमिदं प्रस्वापं युज्यतामिति ॥
na ca rāmeṇa martavyaṁ kadā cid api pārthiva । tataḥ samutpannam idaṁ prasvāpaṁ yujyatām iti ॥
184.18MBH-5-184-18
इत्युक्त्वान्तर्हिता राजन्सर्व एव द्विजोत्तमाः । अष्टौ सदृशरूपास्ते सर्वे भास्वरमूर्तयः ॥
ity uktvāntarhitā rājan sarva eva dvijottamāḥ । aṣṭau sadr̥śarūpās te sarve bhāsvaramūrtayaḥ ॥