जनमेजय उवाच । युधिष्ठिरं सहानीकमुपयान्तं युयुत्सया । संनिविष्टं कुरुक्षेत्रे वासुदेवेन पालितम् ॥
janamejaya uvāca । yudhiṣṭhiraṁ sahānīkam upayāntaṁ yuyutsayā । saṁniviṣṭaṁ kurukṣetre vāsudevena pālitam ॥
Who speaks here जनमेजय janamejaya · वैशंपायन vaiśaṃpāyana
English for this adhyāya (section level, not verse by verse): Ganguli’s translation, approximately §153–155 Ganguli follows a different edition, so the match is approximate.
जनमेजय उवाच । युधिष्ठिरं सहानीकमुपयान्तं युयुत्सया । संनिविष्टं कुरुक्षेत्रे वासुदेवेन पालितम् ॥
janamejaya uvāca । yudhiṣṭhiraṁ sahānīkam upayāntaṁ yuyutsayā । saṁniviṣṭaṁ kurukṣetre vāsudevena pālitam ॥
विराटद्रुपदाभ्यां च सपुत्राभ्यां समन्वितम् । केकयैर्वृष्णिभिश्चैव पार्थिवैः शतशो वृतम् ॥
virāṭadrupadābhyāṁ ca saputrābhyāṁ samanvitam । kekayair vr̥ṣṇibhiś caiva pārthivaiḥ śataśo vr̥tam ॥
महेन्द्रमिव चादित्यैरभिगुप्तं महारथैः । श्रुत्वा दुर्योधनो राजा किं कार्यं प्रत्यपद्यत ॥
mahendram iva cādityair abhiguptaṁ mahārathaiḥ । śrutvā duryodhano rājā kiṁ kāryaṁ pratyapadyata ॥
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं विस्तरेण तपोधन । संभ्रमे तुमुले तस्मिन्यदासीत्कुरुजाङ्गले ॥
etad icchāmy ahaṁ śrotuṁ vistareṇa tapodhana । saṁbhrame tumule tasmin yadāsīt kurujāṅgale ॥
व्यथयेयुर्हि देवानां सेनामपि समागमे । पाण्डवा वासुदेवश्च विराटद्रुपदौ तथा ॥
vyathayeyur hi devānāṁ senām api samāgame । pāṇḍavā vāsudevaś ca virāṭadrupadau tathā ॥
धृष्टद्युम्नश्च पाञ्चाल्यः शिखण्डी च महारथः । युयुधानश्च विक्रान्तो देवैरपि दुरासदः ॥
dhr̥ṣṭadyumnaś ca pāñcālyaḥ śikhaṇḍī ca mahārathaḥ । yuyudhānaś ca vikrānto devair api durāsadaḥ ॥
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं विस्तरेण तपोधन । कुरूणां पाण्डवानां च यद्यदासीद्विचेष्टितम् ॥
etad icchāmy ahaṁ śrotuṁ vistareṇa tapodhana । kurūṇāṁ pāṇḍavānāṁ ca yad yad āsīd viceṣṭitam ॥
वैशंपायन उवाच । प्रतियाते तु दाशार्हे राजा दुर्योधनस्तदा । कर्णं दुःशासनं चैव शकुनिं चाब्रवीदिदम् ॥
vaiśaṁpāyana uvāca । pratiyāte tu dāśārhe rājā duryodhanas tadā । karṇaṁ duḥśāsanaṁ caiva śakuniṁ cābravīd idam ॥
अकृतेनैव कार्येण गतः पार्थानधोक्षजः । स एनान्मन्युनाविष्टो ध्रुवं वक्ष्यत्यसंशयम् ॥
akr̥tenaiva kāryeṇa gataḥ pārthān adhokṣajaḥ । sa enān manyunāviṣṭo dhruvaṁ vakṣyaty asaṁśayam ॥
इष्टो हि वासुदेवस्य पाण्डवैर्मम विग्रहः । भीमसेनार्जुनौ चैव दाशार्हस्य मते स्थितौ ॥
iṣṭo hi vāsudevasya pāṇḍavair mama vigrahaḥ । bhīmasenārjunau caiva dāśārhasya mate sthitau ॥
अजातशत्रुरप्यद्य भीमार्जुनवशानुगः । निकृतश्च मया पूर्वं सह सर्वैः सहोदरैः ॥
ajātaśatrur apy adya bhīmārjunavaśānugaḥ । nikr̥taś ca mayā pūrvaṁ saha sarvaiḥ sahodaraiḥ ॥
विराटद्रुपदौ चैव कृतवैरौ मया सह । तौ च सेनाप्रणेतारौ वासुदेववशानुगौ ॥
virāṭadrupadau caiva kr̥tavairau mayā saha । tau ca senāpraṇetārau vāsudevavaśānugau ॥
भविता विग्रहः सोऽयं तुमुलो लोमहर्षणः । तस्मात्सांग्रामिकं सर्वं कारयध्वमतन्द्रिताः ॥
bhavitā vigrahaḥ so ’yaṁ tumulo lomaharṣaṇaḥ । tasmāt sāṁgrāmikaṁ sarvaṁ kārayadhvam atandritāḥ ॥
शिबिराणि कुरुक्षेत्रे क्रियन्तां वसुधाधिपाः । सुपर्याप्तावकाशानि दुरादेयानि शत्रुभिः ॥
śibirāṇi kurukṣetre kriyantāṁ vasudhādhipāḥ । suparyāptāvakāśāni durādeyāni śatrubhiḥ ॥
आसन्नजलकाष्ठानि शतशोऽथ सहस्रशः । अच्छेद्याहारमार्गाणि रत्नोच्चयचितानि च । विविधायुधपूर्णानि पताकाध्वजवन्ति च ॥
āsannajalakāṣṭhāni śataśo ’tha sahasraśaḥ । acchedyāhāramārgāṇi ratnoccayacitāni ca । vividhāyudhapūrṇāni patākādhvajavanti ca ॥
समाश्च तेषां पन्थानः क्रियन्तां नगराद्बहिः । प्रयाणं घुष्यतामद्य श्वोभूत इति माचिरम् ॥
samāś ca teṣāṁ panthānaḥ kriyantāṁ nagarād bahiḥ । prayāṇaṁ ghuṣyatām adya śvobhūta iti māciram ॥
ते तथेति प्रतिज्ञाय श्वोभूते चक्रिरे तथा । हृष्टरूपा महात्मानो विनाशाय महीक्षिताम् ॥
te tatheti pratijñāya śvobhūte cakrire tathā । hr̥ṣṭarūpā mahātmāno vināśāya mahīkṣitām ॥
ततस्ते पार्थिवाः सर्वे तच्छ्रुत्वा राजशासनम् । आसनेभ्यो महार्हेभ्य उदतिष्ठन्नमर्षिताः ॥
tatas te pārthivāḥ sarve tac chrutvā rājaśāsanam । āsanebhyo mahārhebhya udatiṣṭhann amarṣitāḥ ॥
बाहून्परिघसंकाशान्संस्पृशन्तः शनैः शनैः । काञ्चनाङ्गददीप्तांश्च चन्दनागरुभूषितान् ॥
bāhūn parighasaṁkāśān saṁspr̥śantaḥ śanaiḥ śanaiḥ । kāñcanāṅgadadīptāṁś ca candanāgarubhūṣitān ॥
उष्णीषाणि नियच्छन्तः पुण्डरीकनिभैः करैः । अन्तरीयोत्तरीयाणि भूषणानि च सर्वशः ॥
uṣṇīṣāṇi niyacchantaḥ puṇḍarīkanibhaiḥ karaiḥ । antarīyottarīyāṇi bhūṣaṇāni ca sarvaśaḥ ॥
ते रथान्रथिनः श्रेष्ठा हयांश्च हयकोविदाः । सज्जयन्ति स्म नागांश्च नागशिक्षासु निष्ठिताः ॥
te rathān rathinaḥ śreṣṭhā hayāṁś ca hayakovidāḥ । sajjayanti sma nāgāṁś ca nāgaśikṣāsu niṣṭhitāḥ ॥
अथ वर्माणि चित्राणि काञ्चनानि बहूनि च । विविधानि च शस्त्राणि चक्रुः सज्जानि सर्वशः ॥
atha varmāṇi citrāṇi kāñcanāni bahūni ca । vividhāni ca śastrāṇi cakruḥ sajjāni sarvaśaḥ ॥
पदातयश्च पुरुषाः शस्त्राणि विविधानि च । उपजह्रुः शरीरेषु हेमचित्राण्यनेकशः ॥
padātayaś ca puruṣāḥ śastrāṇi vividhāni ca । upajahruḥ śarīreṣu hemacitrāṇy anekaśaḥ ॥
तदुत्सव इवोदग्रं संप्रहृष्टनरावृतम् । नगरं धार्तराष्ट्रस्य भारतासीत्समाकुलम् ॥
tad utsava ivodagraṁ saṁprahr̥ṣṭanarāvr̥tam । nagaraṁ dhārtarāṣṭrasya bhāratāsīt samākulam ॥
जनौघसलिलावर्तो रथनागाश्वमीनवान् । शङ्खदुन्दुभिनिर्घोषः कोशसंचयरत्नवान् ॥
janaughasalilāvarto rathanāgāśvamīnavān । śaṅkhadundubhinirghoṣaḥ kośasaṁcayaratnavān ॥
चित्राभरणवर्मोर्मिः शस्त्रनिर्मलफेनवान् । प्रासादमालाद्रिवृतो रथ्यापणमहाह्रदः ॥
citrābharaṇavarmormiḥ śastranirmalaphenavān । prāsādamālādrivr̥to rathyāpaṇamahāhradaḥ ॥
योधचन्द्रोदयोद्भूतः कुरुराजमहार्णवः । अदृश्यत तदा राजंश्चन्द्रोदय इवार्णवः ॥
yodhacandrodayodbhūtaḥ kururājamahārṇavaḥ । adr̥śyata tadā rājaṁś candrodaya ivārṇavaḥ ॥