123.1MBH-5-123-1
वैशंपायन उवाच । ततः शांतनवो भीष्मो दुर्योधनममर्षणम् । केशवस्य वचः श्रुत्वा प्रोवाच भरतर्षभ ॥
vaiśaṁpāyana uvāca । tataḥ śāṁtanavo bhīṣmo duryodhanam amarṣaṇam । keśavasya vacaḥ śrutvā provāca bharatarṣabha ॥
Udyoga Parva · Adhyaya 5.123
Adhyāya 123
अध्यायः 123
Who speaks here वैशंपायन vaiśaṃpāyana
English for this adhyāya (section level, not verse by verse): Ganguli’s translation, approximately §124–126 Ganguli follows a different edition, so the match is approximate.
In this chapterSanskrit allTransliteration allHindi unavailableEnglish unavailableUnavailable translations are marked, never invented.
123.2MBH-5-123-2
कृष्णेन वाक्यमुक्तोऽसि सुहृदां शममिच्छता । अनुपश्यस्व तत्तात मा मन्युवशमन्वगाः ॥
kr̥ṣṇena vākyam ukto ’si suhr̥dāṁ śamam icchatā । anupaśyasva tat tāta mā manyuvaśam anvagāḥ ॥
123.3MBH-5-123-3
अकृत्वा वचनं तात केशवस्य महात्मनः । श्रेयो न जातु न सुखं न कल्याणमवाप्स्यसि ॥
akr̥tvā vacanaṁ tāta keśavasya mahātmanaḥ । śreyo na jātu na sukhaṁ na kalyāṇam avāpsyasi ॥
123.4MBH-5-123-4
धर्म्यमर्थं महाबाहुराह त्वां तात केशवः । तमर्थमभिपद्यस्व मा राजन्नीनशः प्रजाः ॥
dharmyam arthaṁ mahābāhur āha tvāṁ tāta keśavaḥ । tam artham abhipadyasva mā rājan nīnaśaḥ prajāḥ ॥
123.5MBH-5-123-5
इमां श्रियं प्रज्वलितां भारतीं सर्वराजसु । जीवतो धृतराष्ट्रस्य दौरात्म्याद्भ्रंशयिष्यसि ॥
imāṁ śriyaṁ prajvalitāṁ bhāratīṁ sarvarājasu । jīvato dhr̥tarāṣṭrasya daurātmyād bhraṁśayiṣyasi ॥
123.6MBH-5-123-6
आत्मानं च सहामात्यं सपुत्रपशुबान्धवम् । सहमित्रमसद्बुद्ध्या जीविताद्भ्रंशयिष्यसि ॥
ātmānaṁ ca sahāmātyaṁ saputrapaśubāndhavam । sahamitram asadbuddhyā jīvitād bhraṁśayiṣyasi ॥
123.7MBH-5-123-7
अतिक्रामन्केशवस्य तथ्यं वचनमर्थवत् । पितुश्च भरतश्रेष्ठ विदुरस्य च धीमतः ॥
atikrāman keśavasya tathyaṁ vacanam arthavat । pituś ca bharataśreṣṭha vidurasya ca dhīmataḥ ॥
123.8MBH-5-123-8
मा कुलघ्नोऽन्तपुरुषो दुर्मतिः कापथं गमः । पितरं मातरं चैव वृद्धौ शोकाय मा ददः ॥
mā kulaghno ’ntapuruṣo durmatiḥ kāpathaṁ gamaḥ । pitaraṁ mātaraṁ caiva vr̥ddhau śokāya mā dadaḥ ॥
123.9MBH-5-123-9
अथ द्रोणोऽब्रवीत्तत्र दुर्योधनमिदं वचः । अमर्षवशमापन्नं निःश्वसन्तं पुनः पुनः ॥
atha droṇo ’bravīt tatra duryodhanam idaṁ vacaḥ । amarṣavaśam āpannaṁ niḥśvasantaṁ punaḥ punaḥ ॥
123.10MBH-5-123-10
धर्मार्थयुक्तं वचनमाह त्वां तात केशवः । तथा भीष्मः शांतनवस्तज्जुषस्व नराधिप ॥
dharmārthayuktaṁ vacanam āha tvāṁ tāta keśavaḥ । tathā bhīṣmaḥ śāṁtanavas taj juṣasva narādhipa ॥
123.11MBH-5-123-11
प्राज्ञौ मेधाविनौ दान्तावर्थकामौ बहुश्रुतौ । आहतुस्त्वां हितं वाक्यं तदादत्स्व परंतप ॥
prājñau medhāvinau dāntāv arthakāmau bahuśrutau । āhatus tvāṁ hitaṁ vākyaṁ tad ādatsva paraṁtapa ॥
123.12MBH-5-123-12
अनुतिष्ठ महाप्राज्ञ कृष्णभीष्मौ यदूचतुः । मा वचो लघुबुद्धीनां समास्थास्त्वं परंतप ॥
anutiṣṭha mahāprājña kr̥ṣṇabhīṣmau yad ūcatuḥ । mā vaco laghubuddhīnāṁ samāsthās tvaṁ paraṁtapa ॥
123.13MBH-5-123-13
ये त्वां प्रोत्साहयन्त्येते नैते कृत्याय कर्हिचित् । वैरं परेषां ग्रीवायां प्रतिमोक्ष्यन्ति संयुगे ॥
ye tvāṁ protsāhayanty ete naite kr̥tyāya karhi cit । vairaṁ pareṣāṁ grīvāyāṁ pratimokṣyanti saṁyuge ॥
123.14MBH-5-123-14
मा कुरूञ्जीघनः सर्वान्पुत्रान्भ्रातॄंस्तथैव च । वासुदेवार्जुनौ यत्र विद्ध्यजेयं बलं हि तत् ॥
mā kurūñ jīghanaḥ sarvān putrān bhrātr̥̄ṁs tathaiva ca । vāsudevārjunau yatra viddhy ajeyaṁ balaṁ hi tat ॥
123.15MBH-5-123-15
एतच्चैव मतं सत्यं सुहृदोः कृष्णभीष्मयोः । यदि नादास्यसे तात पश्चात्तप्स्यसि भारत ॥
etac caiva mataṁ satyaṁ suhr̥doḥ kr̥ṣṇabhīṣmayoḥ । yadi nādāsyase tāta paścāt tapsyasi bhārata ॥
123.16MBH-5-123-16
यथोक्तं जामदग्न्येन भूयानेव ततोऽर्जुनः । कृष्णो हि देवकीपुत्रो देवैरपि दुरुत्सहः ॥
yathoktaṁ jāmadagnyena bhūyān eva tato ’rjunaḥ । kr̥ṣṇo hi devakīputro devair api durutsahaḥ ॥
123.17MBH-5-123-17
किं ते सुखप्रियेणेह प्रोक्तेन भरतर्षभ । एतत्ते सर्वमाख्यातं यथेच्छसि तथा कुरु । न हि त्वामुत्सहे वक्तुं भूयो भरतसत्तम ॥
kiṁ te sukhapriyeṇeha proktena bharatarṣabha । etat te sarvam ākhyātaṁ yathecchasi tathā kuru । na hi tvām utsahe vaktuṁ bhūyo bharatasattama ॥
123.18MBH-5-123-18
तस्मिन्वाक्यान्तरे वाक्यं क्षत्तापि विदुरोऽब्रवीत् । दुर्योधनमभिप्रेक्ष्य धार्तराष्ट्रममर्षणम् ॥
tasmin vākyāntare vākyaṁ kṣattāpi viduro ’bravīt । duryodhanam abhiprekṣya dhārtarāṣṭram amarṣaṇam ॥
123.19MBH-5-123-19
दुर्योधन न शोचामि त्वामहं भरतर्षभ । इमौ तु वृद्धौ शोचामि गान्धारीं पितरं च ते ॥
duryodhana na śocāmi tvām ahaṁ bharatarṣabha । imau tu vr̥ddhau śocāmi gāndhārīṁ pitaraṁ ca te ॥
123.20MBH-5-123-20
यावनाथौ चरिष्येते त्वया नाथेन दुर्हृदा । हतमित्रौ हतामात्यौ लूनपक्षाविव द्विजौ ॥
yāv anāthau cariṣyete tvayā nāthena durhr̥dā । hatamitrau hatāmātyau lūnapakṣāv iva dvijau ॥
123.21MBH-5-123-21
भिक्षुकौ विचरिष्येते शोचन्तौ पृथिवीमिमाम् । कुलघ्नमीदृशं पापं जनयित्वा कुपूरुषम् ॥
bhikṣukau vicariṣyete śocantau pr̥thivīm imām । kulaghnam īdr̥śaṁ pāpaṁ janayitvā kupūruṣam ॥
123.22MBH-5-123-22
अथ दुर्योधनं राजा धृतराष्ट्रोऽभ्यभाषत । आसीनं भ्रातृभिः सार्धं राजभिः परिवारितम् ॥
atha duryodhanaṁ rājā dhr̥tarāṣṭro ’bhyabhāṣata । āsīnaṁ bhrātr̥bhiḥ sārdhaṁ rājabhiḥ parivāritam ॥
123.23MBH-5-123-23
दुर्योधन निबोधेदं शौरिणोक्तं महात्मना । आदत्स्व शिवमत्यन्तं योगक्षेमवदव्ययम् ॥
duryodhana nibodhedaṁ śauriṇoktaṁ mahātmanā । ādatsva śivam atyantaṁ yogakṣemavad avyayam ॥
123.24MBH-5-123-24
अनेन हि सहायेन कृष्णेनाक्लिष्टकर्मणा । इष्टान्सर्वानभिप्रायान्प्राप्स्यामः सर्वराजसु ॥
anena hi sahāyena kr̥ṣṇenākliṣṭakarmaṇā । iṣṭān sarvān abhiprāyān prāpsyāmaḥ sarvarājasu ॥
123.25MBH-5-123-25
सुसंहितः केशवेन गच्छ तात युधिष्ठिरम् । चर स्वस्त्ययनं कृत्स्नं भारतानामनामयम् ॥
susaṁhitaḥ keśavena gaccha tāta yudhiṣṭhiram । cara svastyayanaṁ kr̥tsnaṁ bhāratānām anāmayam ॥
123.26MBH-5-123-26
वासुदेवेन तीर्थेन तात गच्छस्व संगमम् । कालप्राप्तमिदं मन्ये मा त्वं दुर्योधनातिगाः ॥
vāsudevena tīrthena tāta gacchasva saṁgamam । kālaprāptam idaṁ manye mā tvaṁ duryodhanātigāḥ ॥
123.27MBH-5-123-27
शमं चेद्याचमानं त्वं प्रत्याख्यास्यसि केशवम् । त्वदर्थमभिजल्पन्तं न तवास्त्यपराभवः ॥
śamaṁ ced yācamānaṁ tvaṁ pratyākhyāsyasi keśavam । tvadartham abhijalpantaṁ na tavāsty aparābhavaḥ ॥