111.1MBH-5-111-1
नारद उवाच । ऋषभस्य ततः शृङ्गे निपत्य द्विजपक्षिणौ । शाण्डिलीं ब्राह्मणीं तत्र ददृशाते तपोन्विताम् ॥
nārada uvāca । r̥ṣabhasya tataḥ śr̥ṅge nipatya dvijapakṣiṇau । śāṇḍilīṁ brāhmaṇīṁ tatra dadr̥śāte taponvitām ॥
Udyoga Parva · Adhyaya 5.111
Adhyāya 111
अध्यायः 111
Who speaks here नारद nārada
English for this adhyāya (section level, not verse by verse): Ganguli’s translation, approximately §114–116 Ganguli follows a different edition, so the match is approximate.
In this chapterSanskrit allTransliteration allHindi unavailableEnglish unavailableUnavailable translations are marked, never invented.
111.2MBH-5-111-2
अभिवाद्य सुपर्णस्तु गालवश्चाभिपूज्य ताम् । तया च स्वागतेनोक्तौ विष्टरे संनिषीदतुः ॥
abhivādya suparṇas tu gālavaś cābhipūjya tām । tayā ca svāgatenoktau viṣṭare saṁniṣīdatuḥ ॥
111.3MBH-5-111-3
सिद्धमन्नं तया क्षिप्रं बलिमन्त्रोपबृंहितम् । भुक्त्वा तृप्तावुभौ भूमौ सुप्तौ तावन्नमोहितौ ॥
siddham annaṁ tayā kṣipraṁ balimantropabr̥ṁhitam । bhuktvā tr̥ptāv ubhau bhūmau suptau tāv annamohitau ॥
111.4MBH-5-111-4
मुहूर्तात्प्रतिबुद्धस्तु सुपर्णो गमनेप्सया । अथ भ्रष्टतनूजाङ्गमात्मानं ददृशे खगः ॥
muhūrtāt pratibuddhas tu suparṇo gamanepsayā । atha bhraṣṭatanūjāṅgam ātmānaṁ dadr̥śe khagaḥ ॥
111.5MBH-5-111-5
मांसपिण्डोपमोऽभूत्स मुखपादान्वितः खगः । गालवस्तं तथा दृष्ट्वा विषण्णः पर्यपृच्छत ॥
māṁsapiṇḍopamo ’bhūt sa mukhapādānvitaḥ khagaḥ । gālavas taṁ tathā dr̥ṣṭvā viṣaṇṇaḥ paryapr̥cchata ॥
111.6MBH-5-111-6
किमिदं भवता प्राप्तमिहागमनजं फलम् । वासोऽयमिह कालं तु कियन्तं नौ भविष्यति ॥
kim idaṁ bhavatā prāptam ihāgamanajaṁ phalam । vāso ’yam iha kālaṁ tu kiyantaṁ nau bhaviṣyati ॥
111.7MBH-5-111-7
किं नु ते मनसा ध्यातमशुभं धर्मदूषणम् । न ह्ययं भवतः स्वल्पो व्यभिचारो भविष्यति ॥
kiṁ nu te manasā dhyātam aśubhaṁ dharmadūṣaṇam । na hy ayaṁ bhavataḥ svalpo vyabhicāro bhaviṣyati ॥
111.8MBH-5-111-8
सुपर्णोऽथाब्रवीद्विप्रं प्रध्यातं वै मया द्विज । इमां सिद्धामितो नेतुं तत्र यत्र प्रजापतिः ॥
suparṇo ’thābravīd vipraṁ pradhyātaṁ vai mayā dvija । imāṁ siddhām ito netuṁ tatra yatra prajāpatiḥ ॥
111.9MBH-5-111-9
यत्र देवो महादेवो यत्र विष्णुः सनातनः । यत्र धर्मश्च यज्ञश्च तत्रेयं निवसेदिति ॥
yatra devo mahādevo yatra viṣṇuḥ sanātanaḥ । yatra dharmaś ca yajñaś ca tatreyaṁ nivased iti ॥
111.10MBH-5-111-10
सोऽहं भगवतीं याचे प्रणतः प्रियकाम्यया । मयैतन्नाम प्रध्यातं मनसा शोचता किल ॥
so ’haṁ bhagavatīṁ yāce praṇataḥ priyakāmyayā । mayaitan nāma pradhyātaṁ manasā śocatā kila ॥
111.11MBH-5-111-11
तदेवं बहुमानात्ते मयेहानीप्सितं कृतम् । सुकृतं दुष्कृतं वा त्वं माहात्म्यात्क्षन्तुमर्हसि ॥
tad evaṁ bahumānāt te mayehānīpsitaṁ kr̥tam । sukr̥taṁ duṣkr̥taṁ vā tvaṁ māhātmyāt kṣantum arhasi ॥
111.12MBH-5-111-12
सा तौ तदाब्रवीत्तुष्टा पतगेन्द्रद्विजर्षभौ । न भेतव्यं सुपर्णोऽसि सुपर्ण त्यज संभ्रमम् ॥
sā tau tadābravīt tuṣṭā patagendradvijarṣabhau । na bhetavyaṁ suparṇo ’si suparṇa tyaja saṁbhramam ॥
111.13MBH-5-111-13
निन्दितास्मि त्वया वत्स न च निन्दां क्षमाम्यहम् । लोकेभ्यः स परिभ्रश्येद्यो मां निन्देत पापकृत् ॥
ninditāsmi tvayā vatsa na ca nindāṁ kṣamāmy aham । lokebhyaḥ sa paribhraśyed yo māṁ nindeta pāpakr̥t ॥
111.14MBH-5-111-14
हीनयालक्षणैः सर्वैस्तथानिन्दितया मया । आचारं प्रतिगृह्णन्त्या सिद्धिः प्राप्तेयमुत्तमा ॥
hīnayālakṣaṇaiḥ sarvais tathāninditayā mayā । ācāraṁ pratigr̥hṇantyā siddhiḥ prāpteyam uttamā ॥
111.15MBH-5-111-15
आचाराल्लभते धर्ममाचाराल्लभते धनम् । आचाराच्छ्रियमाप्नोति आचारो हन्त्यलक्षणम् ॥
ācārāl labhate dharmam ācārāl labhate dhanam । ācārāc chriyam āpnoti ācāro hanty alakṣaṇam ॥
111.16MBH-5-111-16
तदायुष्मन्खगपते यथेष्टं गम्यतामितः । न च ते गर्हणीयापि गर्हितव्याः स्त्रियः क्वचित् ॥
tadāyuṣman khagapate yatheṣṭaṁ gamyatām itaḥ । na ca te garhaṇīyāpi garhitavyāḥ striyaḥ kva cit ॥
111.17MBH-5-111-17
भवितासि यथापूर्वं बलवीर्यसमन्वितः । बभूवतुस्ततस्तस्य पक्षौ द्रविणवत्तरौ ॥
bhavitāsi yathāpūrvaṁ balavīryasamanvitaḥ । babhūvatus tatas tasya pakṣau draviṇavattarau ॥
111.18MBH-5-111-18
अनुज्ञातश्च शाण्डिल्या यथागतमुपागमत् । नैव चासादयामास तथारूपांस्तुरंगमान् ॥
anujñātaś ca śāṇḍilyā yathāgatam upāgamat । naiva cāsādayām āsa tathārūpāṁs turaṁgamān ॥
111.19MBH-5-111-19
विश्वामित्रोऽथ तं दृष्ट्वा गालवं चाध्वनि स्थितम् । उवाच वदतां श्रेष्ठो वैनतेयस्य संनिधौ ॥
viśvāmitro ’tha taṁ dr̥ṣṭvā gālavaṁ cādhvani sthitam । uvāca vadatāṁ śreṣṭho vainateyasya saṁnidhau ॥
111.20MBH-5-111-20
यस्त्वया स्वयमेवार्थः प्रतिज्ञातो मम द्विज । तस्य कालोऽपवर्गस्य यथा वा मन्यते भवान् ॥
yas tvayā svayam evārthaḥ pratijñāto mama dvija । tasya kālo ’pavargasya yathā vā manyate bhavān ॥
111.21MBH-5-111-21
प्रतीक्षिष्याम्यहं कालमेतावन्तं तथा परम् । यथा संसिध्यते विप्र स मार्गस्तु निशम्यताम् ॥
pratīkṣiṣyāmy ahaṁ kālam etāvantaṁ tathā param । yathā saṁsidhyate vipra sa mārgas tu niśamyatām ॥
111.22MBH-5-111-22
सुपर्णोऽथाब्रवीद्दीनं गालवं भृशदुःखितम् । प्रत्यक्षं खल्विदानीं मे विश्वामित्रो यदुक्तवान् ॥
suparṇo ’thābravīd dīnaṁ gālavaṁ bhr̥śaduḥkhitam । pratyakṣaṁ khalv idānīṁ me viśvāmitro yad uktavān ॥
111.23MBH-5-111-23
तदागच्छ द्विजश्रेष्ठ मन्त्रयिष्याव गालव । नादत्त्वा गुरवे शक्यं कृत्स्नमर्थं त्वयासितुम् ॥
tad āgaccha dvijaśreṣṭha mantrayiṣyāva gālava । nādattvā gurave śakyaṁ kr̥tsnam arthaṁ tvayāsitum ॥