Adhyāya 4

वैशंपायन उवाच । ततो युधिष्ठिरो राजा देवैः सर्षिमरुद्गणैः । पूज्यमानो ययौ तत्र यत्र ते कुरुपुंगवाः ॥

vaiśaṁpāyana uvāca । tato yudhiṣṭhiro rājā devaiḥ sarṣimarudgaṇaiḥ । pūjyamāno yayau tatra yatra te kurupuṁgavāḥ ॥

ददर्श तत्र गोविन्दं ब्राह्मेण वपुषान्वितम् । तेनैव दृष्टपूर्वेण सादृश्येनोपसूचितम् ॥

dadarśa tatra govindaṁ brāhmeṇa vapuṣānvitam । tenaiva dr̥ṣṭapūrveṇa sādr̥śyenopasūcitam ॥

दीप्यमानं स्ववपुषा दिव्यैरस्त्रैरुपस्थितम् । चक्रप्रभृतिभिर्घोरैर्दिव्यैः पुरुषविग्रहैः । उपास्यमानं वीरेण फल्गुनेन सुवर्चसा ॥

dīpyamānaṁ svavapuṣā divyair astrair upasthitam । cakraprabhr̥tibhir ghorair divyaiḥ puruṣavigrahaiḥ । upāsyamānaṁ vīreṇa phalgunena suvarcasā ॥

अपरस्मिन्नथोद्देशे कर्णं शस्त्रभृतां वरम् । द्वादशादित्यसहितं ददर्श कुरुनन्दनः ॥

aparasminn athoddeśe karṇaṁ śastrabhr̥tāṁ varam । dvādaśādityasahitaṁ dadarśa kurunandanaḥ ॥

अथापरस्मिन्नुद्देशे मरुद्गणवृतं प्रभुम् । भीमसेनमथापश्यत्तेनैव वपुषान्वितम् ॥

athāparasminn uddeśe marudgaṇavr̥taṁ prabhum । bhīmasenam athāpaśyat tenaiva vapuṣānvitam ॥

अश्विनोस्तु तथा स्थाने दीप्यमानौ स्वतेजसा । नकुलं सहदेवं च ददर्श कुरुनन्दनः ॥

aśvinos tu tathā sthāne dīpyamānau svatejasā । nakulaṁ sahadevaṁ ca dadarśa kurunandanaḥ ॥

तथा ददर्श पाञ्चालीं कमलोत्पलमालिनीम् । वपुषा स्वर्गमाक्रम्य तिष्ठन्तीमर्कवर्चसम् ॥

tathā dadarśa pāñcālīṁ kamalotpalamālinīm । vapuṣā svargam ākramya tiṣṭhantīm arkavarcasam ॥

अथैनां सहसा राजा प्रष्टुमैच्छद्युधिष्ठिरः । ततोऽस्य भगवानिन्द्रः कथयामास देवराट् ॥

athaināṁ sahasā rājā praṣṭum aicchad yudhiṣṭhiraḥ । tato ’sya bhagavān indraḥ kathayām āsa devarāṭ ॥

श्रीरेषा द्रौपदीरूपा त्वदर्थे मानुषं गता । अयोनिजा लोककान्ता पुण्यगन्धा युधिष्ठिर ॥

śrīr eṣā draupadīrūpā tvadarthe mānuṣaṁ gatā । ayonijā lokakāntā puṇyagandhā yudhiṣṭhira ॥

द्रुपदस्य कुले जाता भवद्भिश्चोपजीविता । रत्यर्थं भवतां ह्येषा निर्मिता शूलपाणिना ॥

drupadasya kule jātā bhavadbhiś copajīvitā । ratyarthaṁ bhavatāṁ hy eṣā nirmitā śūlapāṇinā ॥

एते पञ्च महाभागा गन्धर्वाः पावकप्रभाः । द्रौपद्यास्तनया राजन्युष्माकममितौजसः ॥

ete pañca mahābhāgā gandharvāḥ pāvakaprabhāḥ । draupadyās tanayā rājan yuṣmākam amitaujasaḥ ॥

पश्य गन्धर्वराजानं धृतराष्ट्रं मनीषिणम् । एनं च त्वं विजानीहि भ्रातरं पूर्वजं पितुः ॥

paśya gandharvarājānaṁ dhr̥tarāṣṭraṁ manīṣiṇam । enaṁ ca tvaṁ vijānīhi bhrātaraṁ pūrvajaṁ pituḥ ॥

अयं ते पूर्वजो भ्राता कौन्तेयः पावकद्युतिः । सूर्यपुत्रोऽग्रजः श्रेष्ठो राधेय इति विश्रुतः । आदित्यसहितो याति पश्यैनं पुरुषर्षभ ॥

ayaṁ te pūrvajo bhrātā kaunteyaḥ pāvakadyutiḥ । sūryaputro ’grajaḥ śreṣṭho rādheya iti viśrutaḥ । ādityasahito yāti paśyainaṁ puruṣarṣabha ॥

साध्यानामथ देवानां वसूनां मरुतामपि । गणेषु पश्य राजेन्द्र वृष्ण्यन्धकमहारथान् । सात्यकिप्रमुखान्वीरान्भोजांश्चैव महारथान् ॥

sādhyānām atha devānāṁ vasūnāṁ marutām api । gaṇeṣu paśya rājendra vr̥ṣṇyandhakamahārathān । sātyakipramukhān vīrān bhojāṁś caiva mahārathān ॥

सोमेन सहितं पश्य सौभद्रमपराजितम् । अभिमन्युं महेष्वासं निशाकरसमद्युतिम् ॥

somena sahitaṁ paśya saubhadram aparājitam । abhimanyuṁ maheṣvāsaṁ niśākarasamadyutim ॥

एष पाण्डुर्महेष्वासः कुन्त्या माद्र्या च संगतः । विमानेन सदाभ्येति पिता तव ममान्तिकम् ॥

eṣa pāṇḍur maheṣvāsaḥ kuntyā mādryā ca saṁgataḥ । vimānena sadābhyeti pitā tava mamāntikam ॥

वसुभिः सहितं पश्य भीष्मं शांतनवं नृपम् । द्रोणं बृहस्पतेः पार्श्वे गुरुमेनं निशामय ॥

vasubhiḥ sahitaṁ paśya bhīṣmaṁ śāṁtanavaṁ nr̥pam । droṇaṁ br̥haspateḥ pārśve gurum enaṁ niśāmaya ॥

एते चान्ये महीपाला योधास्तव च पाण्डव । गन्धर्वैः सहिता यान्ति यक्षैः पुण्यजनैस्तथा ॥

ete cānye mahīpālā yodhās tava ca pāṇḍava । gandharvaiḥ sahitā yānti yakṣaiḥ puṇyajanais tathā ॥

गुह्यकानां गतिं चापि केचित्प्राप्ता नृसत्तमाः । त्यक्त्वा देहं जितस्वर्गाः पुण्यवाग्बुद्धिकर्मभिः ॥

guhyakānāṁ gatiṁ cāpi ke cit prāptā nr̥sattamāḥ । tyaktvā dehaṁ jitasvargāḥ puṇyavāgbuddhikarmabhiḥ ॥