Who speaks here वैशंपायन vaiśaṃpāyana
English for this adhyāya (section level, not verse by verse): Ganguli’s translation, approximately §13–15 Ganguli follows a different edition, so the match is approximate.
वैशंपायन उवाच । धृतराष्ट्राभ्यनुज्ञातास्ततस्ते कुरुपुंगवाः । अभ्ययुर्भ्रातरः सर्वे गान्धारीं सहकेशवाः ॥
vaiśaṁpāyana uvāca । dhr̥tarāṣṭrābhyanujñātās tatas te kurupuṁgavāḥ । abhyayur bhrātaraḥ sarve gāndhārīṁ sahakeśavāḥ ॥
ततो ज्ञात्वा हतामित्रं धर्मराजं युधिष्ठिरम् । गान्धारी पुत्रशोकार्ता शप्तुमैच्छदनिन्दिता ॥
tato jñātvā hatāmitraṁ dharmarājaṁ yudhiṣṭhiram । gāndhārī putraśokārtā śaptum aicchad aninditā ॥
तस्याः पापमभिप्रायं विदित्वा पाण्डवान्प्रति । ऋषिः सत्यवतीपुत्रः प्रागेव समबुध्यत ॥
tasyāḥ pāpam abhiprāyaṁ viditvā pāṇḍavān prati । r̥ṣiḥ satyavatīputraḥ prāg eva samabudhyata ॥
स गङ्गायामुपस्पृश्य पुण्यगन्धं पयः शुचि । तं देशमुपसंपेदे परमर्षिर्मनोजवः ॥
sa gaṅgāyām upaspr̥śya puṇyagandhaṁ payaḥ śuci । taṁ deśam upasaṁpede paramarṣir manojavaḥ ॥
दिव्येन चक्षुषा पश्यन्मनसानुद्धतेन च । सर्वप्राणभृतां भावं स तत्र समबुध्यत ॥
divyena cakṣuṣā paśyan manasānuddhatena ca । sarvaprāṇabhr̥tāṁ bhāvaṁ sa tatra samabudhyata ॥
स स्नुषामब्रवीत्काले कल्यवादी महातपाः । शापकालमवाक्षिप्य शमकालमुदीरयन् ॥
sa snuṣām abravīt kāle kalyavādī mahātapāḥ । śāpakālam avākṣipya śamakālam udīrayan ॥
न कोपः पाण्डवे कार्यो गान्धारि शममाप्नुहि । रजो निगृह्यतामेतच्छृणु चेदं वचो मम ॥
na kopaḥ pāṇḍave kāryo gāndhāri śamam āpnuhi । rajo nigr̥hyatām etac chr̥ṇu cedaṁ vaco mama ॥
उक्तास्यष्टादशाहानि पुत्रेण जयमिच्छता । शिवमाशास्स्व मे मातर्युध्यमानस्य शत्रुभिः ॥
uktāsy aṣṭādaśāhāni putreṇa jayam icchatā । śivam āśāssva me mātar yudhyamānasya śatrubhiḥ ॥
सा तथा याच्यमाना त्वं काले काले जयैषिणा । उक्तवत्यसि गान्धारि यतो धर्मस्ततो जयः ॥
sā tathā yācyamānā tvaṁ kāle kāle jayaiṣiṇā । uktavaty asi gāndhāri yato dharmas tato jayaḥ ॥
न चाप्यतीतां गान्धारि वाचं ते वितथामहम् । स्मरामि भाषमाणायास्तथा प्रणिहिता ह्यसि ॥
na cāpy atītāṁ gāndhāri vācaṁ te vitathām aham । smarāmi bhāṣamāṇāyās tathā praṇihitā hy asi ॥
सा त्वं धर्मं परिस्मृत्य वाचा चोक्त्वा मनस्विनि । कोपं संयच्छ गान्धारि मैवं भूः सत्यवादिनि ॥
sā tvaṁ dharmaṁ parismr̥tya vācā coktvā manasvini । kopaṁ saṁyaccha gāndhāri maivaṁ bhūḥ satyavādini ॥
गान्धार्युवाच । भगवन्नाभ्यसूयामि नैतानिच्छामि नश्यतः । पुत्रशोकेन तु बलान्मनो विह्वलतीव मे ॥
gāndhāry uvāca । bhagavan nābhyasūyāmi naitān icchāmi naśyataḥ । putraśokena tu balān mano vihvalatīva me ॥
यथैव कुन्त्या कौन्तेया रक्षितव्यास्तथा मया । यथैव धृतराष्ट्रेण रक्षितव्यास्तथा मया ॥
yathaiva kuntyā kaunteyā rakṣitavyās tathā mayā । yathaiva dhr̥tarāṣṭreṇa rakṣitavyās tathā mayā ॥
दुर्योधनापराधेन शकुनेः सौबलस्य च । कर्णदुःशासनाभ्यां च वृत्तोऽयं कुरुसंक्षयः ॥
duryodhanāparādhena śakuneḥ saubalasya ca । karṇaduḥśāsanābhyāṁ ca vr̥tto ’yaṁ kurusaṁkṣayaḥ ॥
नापराध्यति बीभत्सुर्न च पार्थो वृकोदरः । नकुलः सहदेवो वा नैव जातु युधिष्ठिरः ॥
nāparādhyati bībhatsur na ca pārtho vr̥kodaraḥ । nakulaḥ sahadevo vā naiva jātu yudhiṣṭhiraḥ ॥
युध्यमाना हि कौरव्याः कृन्तमानाः परस्परम् । निहताः सहिताश्चान्यैस्तत्र नास्त्यप्रियं मम ॥
yudhyamānā hi kauravyāḥ kr̥ntamānāḥ parasparam । nihatāḥ sahitāś cānyais tatra nāsty apriyaṁ mama ॥
यत्तु कर्माकरोद्भीमो वासुदेवस्य पश्यतः । दुर्योधनं समाहूय गदायुद्धे महामनाः ॥
yat tu karmākarod bhīmo vāsudevasya paśyataḥ । duryodhanaṁ samāhūya gadāyuddhe mahāmanāḥ ॥
शिक्षयाभ्यधिकं ज्ञात्वा चरन्तं बहुधा रणे । अधो नाभ्यां प्रहृतवांस्तन्मे कोपमवर्धयत् ॥
śikṣayābhyadhikaṁ jñātvā carantaṁ bahudhā raṇe । adho nābhyāṁ prahr̥tavāṁs tan me kopam avardhayat ॥
कथं नु धर्मं धर्मज्ञैः समुद्दिष्टं महात्मभिः । त्यजेयुराहवे शूराः प्राणहेतोः कथंचन ॥
kathaṁ nu dharmaṁ dharmajñaiḥ samuddiṣṭaṁ mahātmabhiḥ । tyajeyur āhave śūrāḥ prāṇahetoḥ kathaṁ cana ॥