71.1MBH-12-71-1
युधिष्ठिर उवाच । केन वृत्तेन वृत्तज्ञ वर्तमानो महीपतिः । सुखेनार्थान्सुखोदर्कानिह च प्रेत्य चाप्नुयात् ॥
yudhiṣṭhira uvāca । kena vr̥ttena vr̥ttajña vartamāno mahīpatiḥ । sukhenārthān sukhodarkān iha ca pretya cāpnuyāt ॥
Śānti Parva · Adhyaya 12.71
Adhyāya 71
अध्यायः 71
Who speaks here युधिष्ठिर yudhiṣṭhira · भीष्म bhīṣma · वैशंपायन vaiśaṃpāyana
English for this adhyāya (section level, not verse by verse): Ganguli’s translation, approximately §69–71 Ganguli follows a different edition, so the match is approximate.
In this chapterSanskrit allTransliteration allHindi unavailableEnglish unavailableUnavailable translations are marked, never invented.
71.2MBH-12-71-2
भीष्म उवाच । इयं गुणानां षट्त्रिंशत्षट्त्रिंशद्गुणसंयुता । यान्गुणांस्तु गुणोपेतः कुर्वन्गुणमवाप्नुयात् ॥
bhīṣma uvāca । iyaṁ guṇānāṁ ṣaṭtriṁśat ṣaṭtriṁśadguṇasaṁyutā । yān guṇāṁs tu guṇopetaḥ kurvan guṇam avāpnuyāt ॥
71.3MBH-12-71-3
चरेद्धर्मानकटुको मुञ्चेत्स्नेहं न नास्तिकः । अनृशंसश्चरेदर्थं चरेत्काममनुद्धतः ॥
cared dharmān akaṭuko muñcet snehaṁ na nāstikaḥ । anr̥śaṁsaś cared arthaṁ caret kāmam anuddhataḥ ॥
71.4MBH-12-71-4
प्रियं ब्रूयादकृपणः शूरः स्यादविकत्थनः । दाता नापात्रवर्षी स्यात्प्रगल्भः स्यादनिष्ठुरः ॥
priyaṁ brūyād akr̥paṇaḥ śūraḥ syād avikatthanaḥ । dātā nāpātravarṣī syāt pragalbhaḥ syād aniṣṭhuraḥ ॥
71.5MBH-12-71-5
संदधीत न चानार्यैर्विगृह्णीयान्न बन्धुभिः । नानाप्तैः कारयेच्चारं कुर्यात्कार्यमपीडया ॥
saṁdadhīta na cānāryair vigr̥hṇīyān na bandhubhiḥ । nānāptaiḥ kārayec cāraṁ kuryāt kāryam apīḍayā ॥
71.6MBH-12-71-6
अर्थान्ब्रूयान्न चासत्सु गुणान्ब्रूयान्न चात्मनः । आदद्यान्न च साधुभ्यो नासत्पुरुषमाश्रयेत् ॥
arthān brūyān na cāsatsu guṇān brūyān na cātmanaḥ । ādadyān na ca sādhubhyo nāsatpuruṣam āśrayet ॥
71.7MBH-12-71-7
नापरीक्ष्य नयेद्दण्डं न च मन्त्रं प्रकाशयेत् । विसृजेन्न च लुब्धेभ्यो विश्वसेन्नापकारिषु ॥
nāparīkṣya nayed daṇḍaṁ na ca mantraṁ prakāśayet । visr̥jen na ca lubdhebhyo viśvasen nāpakāriṣu ॥
71.8MBH-12-71-8
अनीर्षुर्गुप्तदारः स्याच्चोक्षः स्यादघृणी नृपः । स्त्रियं सेवेत नात्यर्थं मृष्टं भुञ्जीत नाहितम् ॥
anīrṣur guptadāraḥ syāc cokṣaḥ syād aghr̥ṇī nr̥paḥ । striyaṁ seveta nātyarthaṁ mr̥ṣṭaṁ bhuñjīta nāhitam ॥
71.9MBH-12-71-9
अस्तब्धः पूजयेन्मान्यान्गुरून्सेवेदमायया । अर्चेद्देवान्न दम्भेन श्रियमिच्छेदकुत्सिताम् ॥
astabdhaḥ pūjayen mānyān gurūn seved amāyayā । arced devān na dambhena śriyam icched akutsitām ॥
71.10MBH-12-71-10
सेवेत प्रणयं हित्वा दक्षः स्यान्न त्वकालवित् । सान्त्वयेन्न च भोगार्थमनुगृह्णन्न चाक्षिपेत् ॥
seveta praṇayaṁ hitvā dakṣaḥ syān na tv akālavit । sāntvayen na ca bhogārtham anugr̥hṇan na cākṣipet ॥
71.11MBH-12-71-11
प्रहरेन्न त्वविज्ञाय हत्वा शत्रून्न शेषयेत् । क्रोधं कुर्यान्न चाकस्मान्मृदुः स्यान्नापकारिषु ॥
praharen na tv avijñāya hatvā śatrūn na śeṣayet । krodhaṁ kuryān na cākasmān mr̥duḥ syān nāpakāriṣu ॥
71.12MBH-12-71-12
एवं चरस्व राज्यस्थो यदि श्रेय इहेच्छसि । अतोऽन्यथा नरपतिर्भयमृच्छत्यनुत्तमम् ॥
evaṁ carasva rājyastho yadi śreya ihecchasi । ato ’nyathā narapatir bhayam r̥cchaty anuttamam ॥
71.13MBH-12-71-13
इति सर्वान्गुणानेतान्यथोक्तान्योऽनुवर्तते । अनुभूयेह भद्राणि प्रेत्य स्वर्गे महीयते ॥
iti sarvān guṇān etān yathoktān yo ’nuvartate । anubhūyeha bhadrāṇi pretya svarge mahīyate ॥
71.14MBH-12-71-14
वैशंपायन उवाच । इदं वचः शांतनवस्य शुश्रुवा;न्युधिष्ठिरः पाण्डवमुख्यसंवृतः । तदा ववन्दे च पितामहं नृपो; यथोक्तमेतच्च चकार बुद्धिमान् ॥
vaiśaṁpāyana uvāca । idaṁ vacaḥ śāṁtanavasya śuśruvān; yudhiṣṭhiraḥ pāṇḍavamukhyasaṁvr̥taḥ । tadā vavande ca pitāmahaṁ nr̥po; yathoktam etac ca cakāra buddhimān ॥