Śānti Parva · Adhyaya 12.47

Adhyāya 47

अध्यायः 47

Who speaks here जनमेजय janamejaya · वैशंपायन vaiśaṃpāyana

English for this adhyāya (section level, not verse by verse): Ganguli’s translation, approximately §47–49 Ganguli follows a different edition, so the match is approximate.

Text
In this chapterSanskrit allTransliteration allHindi unavailableEnglish unavailableUnavailable translations are marked, never invented.
47.1MBH-12-47-1

जनमेजय उवाच । शरतल्पे शयानस्तु भरतानां पितामहः । कथमुत्सृष्टवान्देहं कं च योगमधारयत् ॥

janamejaya uvāca । śaratalpe śayānas tu bharatānāṁ pitāmahaḥ । katham utsr̥ṣṭavān dehaṁ kaṁ ca yogam adhārayat ॥

47.2MBH-12-47-2

वैशंपायन उवाच । शृणुष्वावहितो राजञ्शुचिर्भूत्वा समाहितः । भीष्मस्य कुरुशार्दूल देहोत्सर्गं महात्मनः ॥

vaiśaṁpāyana uvāca । śr̥ṇuṣvāvahito rājañ śucir bhūtvā samāhitaḥ । bhīṣmasya kuruśārdūla dehotsargaṁ mahātmanaḥ ॥

47.3MBH-12-47-3

निवृत्तमात्रे त्वयन उत्तरे वै दिवाकरे । समावेशयदात्मानमात्मन्येव समाहितः ॥

nivr̥ttamātre tv ayana uttare vai divākare । samāveśayad ātmānam ātmany eva samāhitaḥ ॥

47.4MBH-12-47-4

विकीर्णांशुरिवादित्यो भीष्मः शरशतैश्चितः । शिश्ये परमया लक्ष्म्या वृतो ब्राह्मणसत्तमैः ॥

vikīrṇāṁśur ivādityo bhīṣmaḥ śaraśataiś citaḥ । śiśye paramayā lakṣmyā vr̥to brāhmaṇasattamaiḥ ॥

47.5MBH-12-47-5

व्यासेन वेदश्रवसा नारदेन सुरर्षिणा । देवस्थानेन वात्स्येन तथाश्मकसुमन्तुना ॥

vyāsena vedaśravasā nāradena surarṣiṇā । devasthānena vātsyena tathāśmakasumantunā ॥

47.6MBH-12-47-6

एतैश्चान्यैर्मुनिगणैर्महाभागैर्महात्मभिः । श्रद्धादमपुरस्कारैर्वृतश्चन्द्र इव ग्रहैः ॥

etaiś cānyair munigaṇair mahābhāgair mahātmabhiḥ । śraddhādamapuraskārair vr̥taś candra iva grahaiḥ ॥

47.7MBH-12-47-7

भीष्मस्तु पुरुषव्याघ्रः कर्मणा मनसा गिरा । शरतल्पगतः कृष्णं प्रदध्यौ प्राञ्जलिः स्थितः ॥

bhīṣmas tu puruṣavyāghraḥ karmaṇā manasā girā । śaratalpagataḥ kr̥ṣṇaṁ pradadhyau prāñjaliḥ sthitaḥ ॥

47.8MBH-12-47-8

स्वरेण पुष्टनादेन तुष्टाव मधुसूदनम् । योगेश्वरं पद्मनाभं विष्णुं जिष्णुं जगत्पतिम् ॥

svareṇa puṣṭanādena tuṣṭāva madhusūdanam । yogeśvaraṁ padmanābhaṁ viṣṇuṁ jiṣṇuṁ jagatpatim ॥

47.9MBH-12-47-9

कृताञ्जलिः शुचिर्भूत्वा वाग्विदां प्रवरः प्रभुम् । भीष्मः परमधर्मात्मा वासुदेवमथास्तुवत् ॥

kr̥tāñjaliḥ śucir bhūtvā vāgvidāṁ pravaraḥ prabhum । bhīṣmaḥ paramadharmātmā vāsudevam athāstuvat ॥

47.10MBH-12-47-10

आरिराधयिषुः कृष्णं वाचं जिगमिषामि याम् । तया व्याससमासिन्या प्रीयतां पुरुषोत्तमः ॥

ārirādhayiṣuḥ kr̥ṣṇaṁ vācaṁ jigamiṣāmi yām । tayā vyāsasamāsinyā prīyatāṁ puruṣottamaḥ ॥

47.11MBH-12-47-11

शुचिः शुचिषदं हंसं तत्परः परमेष्ठिनम् । युक्त्वा सर्वात्मनात्मानं तं प्रपद्ये प्रजापतिम् ॥

śuciḥ śuciṣadaṁ haṁsaṁ tatparaḥ parameṣṭhinam । yuktvā sarvātmanātmānaṁ taṁ prapadye prajāpatim ॥

47.12MBH-12-47-12

यस्मिन्विश्वानि भूतानि तिष्ठन्ति च विशन्ति च । गुणभूतानि भूतेशे सूत्रे मणिगणा इव ॥

yasmin viśvāni bhūtāni tiṣṭhanti ca viśanti ca । guṇabhūtāni bhūteśe sūtre maṇigaṇā iva ॥

47.13MBH-12-47-13

यस्मिन्नित्ये तते तन्तौ दृढे स्रगिव तिष्ठति । सदसद्ग्रथितं विश्वं विश्वाङ्गे विश्वकर्मणि ॥

yasmin nitye tate tantau dr̥ḍhe srag iva tiṣṭhati । sadasadgrathitaṁ viśvaṁ viśvāṅge viśvakarmaṇi ॥

47.14MBH-12-47-14

हरिं सहस्रशिरसं सहस्रचरणेक्षणम् । प्राहुर्नारायणं देवं यं विश्वस्य परायणम् ॥

hariṁ sahasraśirasaṁ sahasracaraṇekṣaṇam । prāhur nārāyaṇaṁ devaṁ yaṁ viśvasya parāyaṇam ॥

47.15MBH-12-47-15

अणीयसामणीयांसं स्थविष्ठं च स्थवीयसाम् । गरीयसां गरिष्ठं च श्रेष्ठं च श्रेयसामपि ॥

aṇīyasām aṇīyāṁsaṁ sthaviṣṭhaṁ ca sthavīyasām । garīyasāṁ gariṣṭhaṁ ca śreṣṭhaṁ ca śreyasām api ॥

47.16MBH-12-47-16

यं वाकेष्वनुवाकेषु निषत्सूपनिषत्सु च । गृणन्ति सत्यकर्माणं सत्यं सत्येषु सामसु ॥

yaṁ vākeṣv anuvākeṣu niṣatsūpaniṣatsu ca । gr̥ṇanti satyakarmāṇaṁ satyaṁ satyeṣu sāmasu ॥

47.17MBH-12-47-17

चतुर्भिश्चतुरात्मानं सत्त्वस्थं सात्वतां पतिम् । यं दिव्यैर्देवमर्चन्ति गुह्यैः परमनामभिः ॥

caturbhiś caturātmānaṁ sattvasthaṁ sātvatāṁ patim । yaṁ divyair devam arcanti guhyaiḥ paramanāmabhiḥ ॥

47.18MBH-12-47-18

यं देवं देवकी देवी वसुदेवादजीजनत् । भौमस्य ब्रह्मणो गुप्त्यै दीप्तमग्निमिवारणिः ॥

yaṁ devaṁ devakī devī vasudevād ajījanat । bhaumasya brahmaṇo guptyai dīptam agnim ivāraṇiḥ ॥

47.19MBH-12-47-19

यमनन्यो व्यपेताशीरात्मानं वीतकल्मषम् । इष्ट्वानन्त्याय गोविन्दं पश्यत्यात्मन्यवस्थितम् ॥

yam ananyo vyapetāśīr ātmānaṁ vītakalmaṣam । iṣṭvānantyāya govindaṁ paśyaty ātmany avasthitam ॥

47.20MBH-12-47-20

पुराणे पुरुषः प्रोक्तो ब्रह्मा प्रोक्तो युगादिषु । क्षये संकर्षणः प्रोक्तस्तमुपास्यमुपास्महे ॥

purāṇe puruṣaḥ prokto brahmā prokto yugādiṣu । kṣaye saṁkarṣaṇaḥ proktas tam upāsyam upāsmahe ॥

47.21MBH-12-47-21

अतिवाय्विन्द्रकर्माणमतिसूर्याग्नितेजसम् । अतिबुद्धीन्द्रियात्मानं तं प्रपद्ये प्रजापतिम् ॥

ativāyvindrakarmāṇam atisūryāgnitejasam । atibuddhīndriyātmānaṁ taṁ prapadye prajāpatim ॥

47.22MBH-12-47-22

यं वै विश्वस्य कर्तारं जगतस्तस्थुषां पतिम् । वदन्ति जगतोऽध्यक्षमक्षरं परमं पदम् ॥

yaṁ vai viśvasya kartāraṁ jagatas tasthuṣāṁ patim । vadanti jagato ’dhyakṣam akṣaraṁ paramaṁ padam ॥

47.23MBH-12-47-23

हिरण्यवर्णं यं गर्भमदितिर्दैत्यनाशनम् । एकं द्वादशधा जज्ञे तस्मै सूर्यात्मने नमः ॥

hiraṇyavarṇaṁ yaṁ garbham aditir daityanāśanam । ekaṁ dvādaśadhā jajñe tasmai sūryātmane namaḥ ॥

47.24MBH-12-47-24

शुक्ले देवान्पितॄन्कृष्णे तर्पयत्यमृतेन यः । यश्च राजा द्विजातीनां तस्मै सोमात्मने नमः ॥

śukle devān pitr̥̄n kr̥ṣṇe tarpayaty amr̥tena yaḥ । yaś ca rājā dvijātīnāṁ tasmai somātmane namaḥ ॥

47.25MBH-12-47-25

महतस्तमसः पारे पुरुषं ज्वलनद्युतिम् । यं ज्ञात्वा मृत्युमत्येति तस्मै ज्ञेयात्मने नमः ॥

mahatas tamasaḥ pāre puruṣaṁ jvalanadyutim । yaṁ jñātvā mr̥tyum atyeti tasmai jñeyātmane namaḥ ॥

47.26MBH-12-47-26

यं बृहन्तं बृहत्युक्थे यमग्नौ यं महाध्वरे । यं विप्रसंघा गायन्ति तस्मै वेदात्मने नमः ॥

yaṁ br̥hantaṁ br̥haty ukthe yam agnau yaṁ mahādhvare । yaṁ viprasaṁghā gāyanti tasmai vedātmane namaḥ ॥

47.27MBH-12-47-27

ऋग्यजुःसामधामानं दशार्धहविराकृतिम् । यं सप्ततन्तुं तन्वन्ति तस्मै यज्ञात्मने नमः ॥

r̥gyajuḥsāmadhāmānaṁ daśārdhahavirākr̥tim । yaṁ saptatantuṁ tanvanti tasmai yajñātmane namaḥ ॥

47.28MBH-12-47-28

यः सुपर्णो यजुर्नाम छन्दोगात्रस्त्रिवृच्छिराः । रथंतरबृहत्यक्षस्तस्मै स्तोत्रात्मने नमः ॥

yaḥ suparṇo yajur nāma chandogātras trivr̥cchirāḥ । rathaṁtarabr̥hatyakṣas tasmai stotrātmane namaḥ ॥

47.29MBH-12-47-29

यः सहस्रसवे सत्रे जज्ञे विश्वसृजामृषिः । हिरण्यवर्णः शकुनिस्तस्मै हंसात्मने नमः ॥

yaḥ sahasrasave satre jajñe viśvasr̥jām r̥ṣiḥ । hiraṇyavarṇaḥ śakunis tasmai haṁsātmane namaḥ ॥

47.30MBH-12-47-30

पदाङ्गं संधिपर्वाणं स्वरव्यञ्जनलक्षणम् । यमाहुरक्षरं नित्यं तस्मै वागात्मने नमः ॥

padāṅgaṁ saṁdhiparvāṇaṁ svaravyañjanalakṣaṇam । yam āhur akṣaraṁ nityaṁ tasmai vāgātmane namaḥ ॥

47.31MBH-12-47-31

यश्चिनोति सतां सेतुमृतेनामृतयोनिना । धर्मार्थव्यवहाराङ्गैस्तस्मै सत्यात्मने नमः ॥

yaś cinoti satāṁ setum r̥tenāmr̥tayoninā । dharmārthavyavahārāṅgais tasmai satyātmane namaḥ ॥

47.32MBH-12-47-32

यं पृथग्धर्मचरणाः पृथग्धर्मफलैषिणः । पृथग्धर्मैः समर्चन्ति तस्मै धर्मात्मने नमः ॥

yaṁ pr̥thagdharmacaraṇāḥ pr̥thagdharmaphalaiṣiṇaḥ । pr̥thagdharmaiḥ samarcanti tasmai dharmātmane namaḥ ॥

47.33MBH-12-47-33

यं तं व्यक्तस्थमव्यक्तं विचिन्वन्ति महर्षयः । क्षेत्रे क्षेत्रज्ञमासीनं तस्मै क्षेत्रात्मने नमः ॥

yaṁ taṁ vyaktastham avyaktaṁ vicinvanti maharṣayaḥ । kṣetre kṣetrajñam āsīnaṁ tasmai kṣetrātmane namaḥ ॥

47.34MBH-12-47-34

यं दृगात्मानमात्मस्थं वृतं षोडशभिर्गुणैः । प्राहुः सप्तदशं सांख्यास्तस्मै सांख्यात्मने नमः ॥

yaṁ dr̥gātmānam ātmasthaṁ vr̥taṁ ṣoḍaśabhir guṇaiḥ । prāhuḥ saptadaśaṁ sāṁkhyās tasmai sāṁkhyātmane namaḥ ॥

47.35MBH-12-47-35

यं विनिद्रा जितश्वासाः सत्त्वस्थाः संयतेन्द्रियाः । ज्योतिः पश्यन्ति युञ्जानास्तस्मै योगात्मने नमः ॥

yaṁ vinidrā jitaśvāsāḥ sattvasthāḥ saṁyatendriyāḥ । jyotiḥ paśyanti yuñjānās tasmai yogātmane namaḥ ॥

47.36MBH-12-47-36

अपुण्यपुण्योपरमे यं पुनर्भवनिर्भयाः । शान्ताः संन्यासिनो यान्ति तस्मै मोक्षात्मने नमः ॥

apuṇyapuṇyoparame yaṁ punarbhavanirbhayāḥ । śāntāḥ saṁnyāsino yānti tasmai mokṣātmane namaḥ ॥

47.37MBH-12-47-37

योऽसौ युगसहस्रान्ते प्रदीप्तार्चिर्विभावसुः । संभक्षयति भूतानि तस्मै घोरात्मने नमः ॥

yo ’sau yugasahasrānte pradīptārcir vibhāvasuḥ । saṁbhakṣayati bhūtāni tasmai ghorātmane namaḥ ॥

47.38MBH-12-47-38

संभक्ष्य सर्वभूतानि कृत्वा चैकार्णवं जगत् । बालः स्वपिति यश्चैकस्तस्मै मायात्मने नमः ॥

saṁbhakṣya sarvabhūtāni kr̥tvā caikārṇavaṁ jagat । bālaḥ svapiti yaś caikas tasmai māyātmane namaḥ ॥

47.39MBH-12-47-39

सहस्रशिरसे तस्मै पुरुषायामितात्मने । चतुःसमुद्रपर्याययोगनिद्रात्मने नमः ॥

sahasraśirase tasmai puruṣāyāmitātmane । catuḥsamudraparyāyayoganidrātmane namaḥ ॥

47.40MBH-12-47-40

अजस्य नाभावध्येकं यस्मिन्विश्वं प्रतिष्ठितम् । पुष्करं पुष्कराक्षस्य तस्मै पद्मात्मने नमः ॥

ajasya nābhāv adhyekaṁ yasmin viśvaṁ pratiṣṭhitam । puṣkaraṁ puṣkarākṣasya tasmai padmātmane namaḥ ॥

47.41MBH-12-47-41

यस्य केशेषु जीमूता नद्यः सर्वाङ्गसंधिषु । कुक्षौ समुद्राश्चत्वारस्तस्मै तोयात्मने नमः ॥

yasya keśeṣu jīmūtā nadyaḥ sarvāṅgasaṁdhiṣu । kukṣau samudrāś catvāras tasmai toyātmane namaḥ ॥

47.42MBH-12-47-42

युगेष्वावर्तते योंऽशैर्दिनर्त्वयनहायनैः । सर्गप्रलययोः कर्ता तस्मै कालात्मने नमः ॥

yugeṣv āvartate yo ’ṁśair dinartvayanahāyanaiḥ । sargapralayayoḥ kartā tasmai kālātmane namaḥ ॥

47.43MBH-12-47-43

ब्रह्म वक्त्रं भुजौ क्षत्रं कृत्स्नमूरूदरं विशः । पादौ यस्याश्रिताः शूद्रास्तस्मै वर्णात्मने नमः ॥

brahma vaktraṁ bhujau kṣatraṁ kr̥tsnam ūrūdaraṁ viśaḥ । pādau yasyāśritāḥ śūdrās tasmai varṇātmane namaḥ ॥

47.44MBH-12-47-44

यस्याग्निरास्यं द्यौर्मूर्धा खं नाभिश्चरणौ क्षितिः । सूर्यश्चक्षुर्दिशः श्रोत्रे तस्मै लोकात्मने नमः ॥

yasyāgnir āsyaṁ dyaur mūrdhā khaṁ nābhiś caraṇau kṣitiḥ । sūryaś cakṣur diśaḥ śrotre tasmai lokātmane namaḥ ॥

47.45MBH-12-47-45

विषये वर्तमानानां यं तं वैशेषिकैर्गुणैः । प्राहुर्विषयगोप्तारं तस्मै गोप्त्रात्मने नमः ॥

viṣaye vartamānānāṁ yaṁ taṁ vaiśeṣikair guṇaiḥ । prāhur viṣayagoptāraṁ tasmai goptrātmane namaḥ ॥

47.46MBH-12-47-46

अन्नपानेन्धनमयो रसप्राणविवर्धनः । यो धारयति भूतानि तस्मै प्राणात्मने नमः ॥

annapānendhanamayo rasaprāṇavivardhanaḥ । yo dhārayati bhūtāni tasmai prāṇātmane namaḥ ॥

47.47MBH-12-47-47

परः कालात्परो यज्ञात्परः सदसतोश्च यः । अनादिरादिर्विश्वस्य तस्मै विश्वात्मने नमः ॥

paraḥ kālāt paro yajñāt paraḥ sadasatoś ca yaḥ । anādir ādir viśvasya tasmai viśvātmane namaḥ ॥

47.48MBH-12-47-48

यो मोहयति भूतानि स्नेहरागानुबन्धनैः । सर्गस्य रक्षणार्थाय तस्मै मोहात्मने नमः ॥

yo mohayati bhūtāni sneharāgānubandhanaiḥ । sargasya rakṣaṇārthāya tasmai mohātmane namaḥ ॥

47.49MBH-12-47-49

आत्मज्ञानमिदं ज्ञानं ज्ञात्वा पञ्चस्ववस्थितम् । यं ज्ञानिनोऽधिगच्छन्ति तस्मै ज्ञानात्मने नमः ॥

ātmajñānam idaṁ jñānaṁ jñātvā pañcasv avasthitam । yaṁ jñānino ’dhigacchanti tasmai jñānātmane namaḥ ॥

47.50MBH-12-47-50

अप्रमेयशरीराय सर्वतोऽनन्तचक्षुषे । अपारपरिमेयाय तस्मै चिन्त्यात्मने नमः ॥

aprameyaśarīrāya sarvato ’nantacakṣuṣe । apāraparimeyāya tasmai cintyātmane namaḥ ॥

47.51MBH-12-47-51

जटिने दण्डिने नित्यं लम्बोदरशरीरिणे । कमण्डलुनिषङ्गाय तस्मै ब्रह्मात्मने नमः ॥

jaṭine daṇḍine nityaṁ lambodaraśarīriṇe । kamaṇḍaluniṣaṅgāya tasmai brahmātmane namaḥ ॥

47.52MBH-12-47-52

शूलिने त्रिदशेशाय त्र्यम्बकाय महात्मने । भस्मदिग्धोर्ध्वलिङ्गाय तस्मै रुद्रात्मने नमः ॥

śūline tridaśeśāya tryambakāya mahātmane । bhasmadigdhordhvaliṅgāya tasmai rudrātmane namaḥ ॥

47.53MBH-12-47-53

पञ्चभूतात्मभूताय भूतादिनिधनात्मने । अक्रोधद्रोहमोहाय तस्मै शान्तात्मने नमः ॥

pañcabhūtātmabhūtāya bhūtādinidhanātmane । akrodhadrohamohāya tasmai śāntātmane namaḥ ॥

47.54MBH-12-47-54

यस्मिन्सर्वं यतः सर्वं यः सर्वं सर्वतश्च यः । यश्च सर्वमयो नित्यं तस्मै सर्वात्मने नमः ॥

yasmin sarvaṁ yataḥ sarvaṁ yaḥ sarvaṁ sarvataś ca yaḥ । yaś ca sarvamayo nityaṁ tasmai sarvātmane namaḥ ॥

47.55MBH-12-47-55

विश्वकर्मन्नमस्तेऽस्तु विश्वात्मन्विश्वसंभव । अपवर्गोऽसि भूतानां पञ्चानां परतः स्थितः ॥

viśvakarman namas te ’stu viśvātman viśvasaṁbhava । apavargo ’si bhūtānāṁ pañcānāṁ parataḥ sthitaḥ ॥

47.56MBH-12-47-56

नमस्ते त्रिषु लोकेषु नमस्ते परतस्त्रिषु । नमस्ते दिक्षु सर्वासु त्वं हि सर्वपरायणम् ॥

namas te triṣu lokeṣu namas te paratastriṣu । namas te dikṣu sarvāsu tvaṁ hi sarvaparāyaṇam ॥

47.57MBH-12-47-57

नमस्ते भगवन्विष्णो लोकानां प्रभवाप्यय । त्वं हि कर्ता हृषीकेश संहर्ता चापराजितः ॥

namas te bhagavan viṣṇo lokānāṁ prabhavāpyaya । tvaṁ hi kartā hr̥ṣīkeśa saṁhartā cāparājitaḥ ॥

47.58MBH-12-47-58

तेन पश्यामि ते दिव्यान्भावान्हि त्रिषु वर्त्मसु । तच्च पश्यामि तत्त्वेन यत्ते रूपं सनातनम् ॥

tena paśyāmi te divyān bhāvān hi triṣu vartmasu । tac ca paśyāmi tattvena yat te rūpaṁ sanātanam ॥

47.59MBH-12-47-59

दिवं ते शिरसा व्याप्तं पद्भ्यां देवी वसुंधरा । विक्रमेण त्रयो लोकाः पुरुषोऽसि सनातनः ॥

divaṁ te śirasā vyāptaṁ padbhyāṁ devī vasuṁdharā । vikrameṇa trayo lokāḥ puruṣo ’si sanātanaḥ ॥

47.60MBH-12-47-60

अतसीपुष्पसंकाशं पीतवाससमच्युतम् । ये नमस्यन्ति गोविन्दं न तेषां विद्यते भयम् ॥

atasīpuṣpasaṁkāśaṁ pītavāsasam acyutam । ye namasyanti govindaṁ na teṣāṁ vidyate bhayam ॥

47.61MBH-12-47-61

यथा विष्णुमयं सत्यं यथा विष्णुमयं हविः । यथा विष्णुमयं सर्वं पाप्मा मे नश्यतां तथा ॥

yathā viṣṇumayaṁ satyaṁ yathā viṣṇumayaṁ haviḥ । yathā viṣṇumayaṁ sarvaṁ pāpmā me naśyatāṁ tathā ॥

47.62MBH-12-47-62

त्वां प्रपन्नाय भक्ताय गतिमिष्टां जिगीषवे । यच्छ्रेयः पुण्डरीकाक्ष तद्ध्यायस्व सुरोत्तम ॥

tvāṁ prapannāya bhaktāya gatim iṣṭāṁ jigīṣave । yac chreyaḥ puṇḍarīkākṣa tad dhyāyasva surottama ॥

47.63MBH-12-47-63

इति विद्यातपोयोनिरयोनिर्विष्णुरीडितः । वाग्यज्ञेनार्चितो देवः प्रीयतां मे जनार्दनः ॥

iti vidyātapoyonir ayonir viṣṇur īḍitaḥ । vāgyajñenārcito devaḥ prīyatāṁ me janārdanaḥ ॥

47.64MBH-12-47-64

एतावदुक्त्वा वचनं भीष्मस्तद्गतमानसः । नम इत्येव कृष्णाय प्रणाममकरोत्तदा ॥

etāvad uktvā vacanaṁ bhīṣmas tadgatamānasaḥ । nama ity eva kr̥ṣṇāya praṇāmam akarot tadā ॥

47.65MBH-12-47-65

अभिगम्य तु योगेन भक्तिं भीष्मस्य माधवः । त्रैकाल्यदर्शनं ज्ञानं दिव्यं दातुं ययौ हरिः ॥

abhigamya tu yogena bhaktiṁ bhīṣmasya mādhavaḥ । traikālyadarśanaṁ jñānaṁ divyaṁ dātuṁ yayau hariḥ ॥

47.66MBH-12-47-66

तस्मिन्नुपरते शब्दे ततस्ते ब्रह्मवादिनः । भीष्मं वाग्भिर्बाष्पकण्ठास्तमानर्चुर्महामतिम् ॥

tasminn uparate śabde tatas te brahmavādinaḥ । bhīṣmaṁ vāgbhir bāṣpakaṇṭhās tam ānarcur mahāmatim ॥

47.67MBH-12-47-67

ते स्तुवन्तश्च विप्राग्र्याः केशवं पुरुषोत्तमम् । भीष्मं च शनकैः सर्वे प्रशशंसुः पुनः पुनः ॥

te stuvantaś ca viprāgryāḥ keśavaṁ puruṣottamam । bhīṣmaṁ ca śanakaiḥ sarve praśaśaṁsuḥ punaḥ punaḥ ॥

47.68MBH-12-47-68

विदित्वा भक्तियोगं तु भीष्मस्य पुरुषोत्तमः । सहसोत्थाय संहृष्टो यानमेवान्वपद्यत ॥

viditvā bhaktiyogaṁ tu bhīṣmasya puruṣottamaḥ । sahasotthāya saṁhr̥ṣṭo yānam evānvapadyata ॥

47.69MBH-12-47-69

केशवः सात्यकिश्चैव रथेनैकेन जग्मतुः । अपरेण महात्मानौ युधिष्ठिरधनंजयौ ॥

keśavaḥ sātyakiś caiva rathenaikena jagmatuḥ । apareṇa mahātmānau yudhiṣṭhiradhanaṁjayau ॥

47.70MBH-12-47-70

भीमसेनो यमौ चोभौ रथमेकं समास्थितौ । कृपो युयुत्सुः सूतश्च संजयश्चापरं रथम् ॥

bhīmaseno yamau cobhau ratham ekaṁ samāsthitau । kr̥po yuyutsuḥ sūtaś ca saṁjayaś cāparaṁ ratham ॥

47.71MBH-12-47-71

ते रथैर्नगराकारैः प्रयाताः पुरुषर्षभाः । नेमिघोषेण महता कम्पयन्तो वसुंधराम् ॥

te rathair nagarākāraiḥ prayātāḥ puruṣarṣabhāḥ । nemighoṣeṇa mahatā kampayanto vasuṁdharām ॥

47.72MBH-12-47-72

ततो गिरः पुरुषवरस्तवान्विता; द्विजेरिताः पथि सुमनाः स शुश्रुवे । कृताञ्जलिं प्रणतमथापरं जनं; स केशिहा मुदितमनाभ्यनन्दत ॥

tato giraḥ puruṣavaras tavānvitā; dvijeritāḥ pathi sumanāḥ sa śuśruve । kr̥tāñjaliṁ praṇatam athāparaṁ janaṁ; sa keśihā muditamanābhyanandata ॥