349.1MBH-12-349-1
भीष्म उवाच । स पन्नगपतिस्तत्र प्रययौ ब्राह्मणं प्रति । तमेव मनसा ध्यायन्कार्यवत्तां विचारयन् ॥
bhīṣma uvāca । sa pannagapatis tatra prayayau brāhmaṇaṁ prati । tam eva manasā dhyāyan kāryavattāṁ vicārayan ॥
Śānti Parva · Adhyaya 12.349
Adhyāya 349
अध्यायः 349
Who speaks here ब्राह्मण brāhmaṇa · भीष्म bhīṣma · नाग nāga
English for this adhyāya (section level, not verse by verse): Ganguli’s translation, approximately §357–359 Ganguli follows a different edition, so the match is approximate.
In this chapterSanskrit allTransliteration allHindi unavailableEnglish unavailableUnavailable translations are marked, never invented.
349.2MBH-12-349-2
तमभिक्रम्य नागेन्द्रो मतिमान्स नरेश्वर । प्रोवाच मधुरं वाक्यं प्रकृत्या धर्मवत्सलः ॥
tam abhikramya nāgendro matimān sa nareśvara । provāca madhuraṁ vākyaṁ prakr̥tyā dharmavatsalaḥ ॥
349.3MBH-12-349-3
भो भो क्षाम्याभिभाषे त्वां न रोषं कर्तुमर्हसि । इह त्वमभिसंप्राप्तः कस्यार्थे किं प्रयोजनम् ॥
bho bho kṣāmyābhibhāṣe tvāṁ na roṣaṁ kartum arhasi । iha tvam abhisaṁprāptaḥ kasyārthe kiṁ prayojanam ॥
349.4MBH-12-349-4
आभिमुख्यादभिक्रम्य स्नेहात्पृच्छामि ते द्विज । विविक्ते गोमतीतीरे किं वा त्वं पर्युपाससे ॥
ābhimukhyād abhikramya snehāt pr̥cchāmi te dvija । vivikte gomatītīre kiṁ vā tvaṁ paryupāsase ॥
349.5MBH-12-349-5
ब्राह्मण उवाच । धर्मारण्यं हि मां विद्धि नागं द्रष्टुमिहागतम् । पद्मनाभं द्विजश्रेष्ठं तत्र मे कार्यमाहितम् ॥
brāhmaṇa uvāca । dharmāraṇyaṁ hi māṁ viddhi nāgaṁ draṣṭum ihāgatam । padmanābhaṁ dvijaśreṣṭhaṁ tatra me kāryam āhitam ॥
349.6MBH-12-349-6
तस्य चाहमसांनिध्यं श्रुतवानस्मि तं गतम् । स्वजनं तं प्रतीक्षामि पर्जन्यमिव कर्षकः ॥
tasya cāham asāṁnidhyaṁ śrutavān asmi taṁ gatam । svajanaṁ taṁ pratīkṣāmi parjanyam iva karṣakaḥ ॥
349.7MBH-12-349-7
तस्य चाक्लेशकरणं स्वस्तिकारसमाहितम् । वर्तयाम्ययुतं ब्रह्म योगयुक्तो निरामयः ॥
tasya cākleśakaraṇaṁ svastikārasamāhitam । vartayāmy ayutaṁ brahma yogayukto nirāmayaḥ ॥
349.8MBH-12-349-8
नाग उवाच । अहो कल्याणवृत्तस्त्वं साधु सज्जनवत्सलः । श्रवाढ्यस्त्वं महाभाग परं स्नेहेन पश्यसि ॥
nāga uvāca । aho kalyāṇavr̥ttas tvaṁ sādhu sajjanavatsalaḥ । śravāḍhyas tvaṁ mahābhāga paraṁ snehena paśyasi ॥
349.9MBH-12-349-9
अहं स नागो विप्रर्षे यथा मां विन्दते भवान् । आज्ञापय यथा स्वैरं किं करोमि प्रियं तव ॥
ahaṁ sa nāgo viprarṣe yathā māṁ vindate bhavān । ājñāpaya yathā svairaṁ kiṁ karomi priyaṁ tava ॥
349.10MBH-12-349-10
भवन्तं स्वजनादस्मि संप्राप्तं श्रुतवानिह । अतस्त्वां स्वयमेवाहं द्रष्टुमभ्यागतो द्विज ॥
bhavantaṁ svajanād asmi saṁprāptaṁ śrutavān iha । atas tvāṁ svayam evāhaṁ draṣṭum abhyāgato dvija ॥
349.11MBH-12-349-11
संप्राप्तश्च भवानद्य कृतार्थः प्रतियास्यति । विस्रब्धो मां द्विजश्रेष्ठ विषये योक्तुमर्हसि ॥
saṁprāptaś ca bhavān adya kr̥tārthaḥ pratiyāsyati । visrabdho māṁ dvijaśreṣṭha viṣaye yoktum arhasi ॥
349.12MBH-12-349-12
वयं हि भवता सर्वे गुणक्रीता विशेषतः । यस्त्वमात्महितं त्यक्त्वा मामेवेहानुरुध्यसे ॥
vayaṁ hi bhavatā sarve guṇakrītā viśeṣataḥ । yas tvam ātmahitaṁ tyaktvā mām evehānurudhyase ॥
349.13MBH-12-349-13
ब्राह्मण उवाच । आगतोऽहं महाभाग तव दर्शनलालसः । कंचिदर्थमनर्थज्ञः प्रष्टुकामो भुजंगम ॥
brāhmaṇa uvāca । āgato ’haṁ mahābhāga tava darśanalālasaḥ । kaṁ cid artham anarthajñaḥ praṣṭukāmo bhujaṁgama ॥
349.14MBH-12-349-14
अहमात्मानमात्मस्थो मार्गमाणोऽऽत्मनो हितम् । वासार्थिनं महाप्राज्ञ बलवन्तमुपास्मि ह ॥
aham ātmānam ātmastho mārgamāṇo ’’tmano hitam । vāsārthinaṁ mahāprājña balavantam upāsmi ha ॥
349.15MBH-12-349-15
प्रकाशितस्त्वं स्वगुणैर्यशोगर्भगभस्तिभिः । शशाङ्ककरसंस्पर्शैर्हृद्यैरात्मप्रकाशितैः ॥
prakāśitas tvaṁ svaguṇair yaśogarbhagabhastibhiḥ । śaśāṅkakarasaṁsparśair hr̥dyair ātmaprakāśitaiḥ ॥
349.16MBH-12-349-16
तस्य मे प्रश्नमुत्पन्नं छिन्धि त्वमनिलाशन । पश्चात्कार्यं वदिष्यामि श्रोतुमर्हति मे भवान् ॥
tasya me praśnam utpannaṁ chindhi tvam anilāśana । paścāt kāryaṁ vadiṣyāmi śrotum arhati me bhavān ॥