347.1MBH-12-347-1
भीष्म उवाच । अथ काले बहुतिथे पूर्णे प्राप्तो भुजंगमः । दत्ताभ्यनुज्ञः स्वं वेश्म कृतकर्मा विवस्वतः ॥
bhīṣma uvāca । atha kāle bahutithe pūrṇe prāpto bhujaṁgamaḥ । dattābhyanujñaḥ svaṁ veśma kr̥takarmā vivasvataḥ ॥
Śānti Parva · Adhyaya 12.347
Adhyāya 347
अध्यायः 347
Who speaks here भीष्म bhīṣma
English for this adhyāya (section level, not verse by verse): Ganguli’s translation, approximately §357–359 Ganguli follows a different edition, so the match is approximate.
In this chapterSanskrit allTransliteration allHindi unavailableEnglish unavailableUnavailable translations are marked, never invented.
347.2MBH-12-347-2
तं भार्या समभिक्रामत्पादशौचादिभिर्गुणैः । उपपन्नां च तां साध्वीं पन्नगः पर्यपृच्छत ॥
taṁ bhāryā samabhikrāmat pādaśaucādibhir guṇaiḥ । upapannāṁ ca tāṁ sādhvīṁ pannagaḥ paryapr̥cchata ॥
347.3MBH-12-347-3
अपि त्वमसि कल्याणि देवतातिथिपूजने । पूर्वमुक्तेन विधिना युक्ता युक्तेन मत्समम् ॥
api tvam asi kalyāṇi devatātithipūjane । pūrvam uktena vidhinā yuktā yuktena matsamam ॥
347.4MBH-12-347-4
न खल्वस्यकृतार्थेन स्त्रीबुद्ध्या मार्दवीकृता । मद्वियोगेन सुश्रोणि वियुक्ता धर्मसेतुना ॥
na khalv asy akr̥tārthena strībuddhyā mārdavīkr̥tā । madviyogena suśroṇi viyuktā dharmasetunā ॥
347.5MBH-12-347-5
नागभार्योवाच । शिष्याणां गुरुशुश्रूषा विप्राणां वेदपारणम् । भृत्यानां स्वामिवचनं राज्ञां लोकानुपालनम् ॥
nāgabhāryovāca । śiṣyāṇāṁ guruśuśrūṣā viprāṇāṁ vedapāraṇam । bhr̥tyānāṁ svāmivacanaṁ rājñāṁ lokānupālanam ॥
347.6MBH-12-347-6
सर्वभूतपरित्राणं क्षत्रधर्म इहोच्यते । वैश्यानां यज्ञसंवृत्तिरातिथेयसमन्विता ॥
sarvabhūtaparitrāṇaṁ kṣatradharma ihocyate । vaiśyānāṁ yajñasaṁvr̥ttir ātitheyasamanvitā ॥
347.7MBH-12-347-7
विप्रक्षत्रियवैश्यानां शुश्रूषा शूद्रकर्म तत् । गृहस्थधर्मो नागेन्द्र सर्वभूतहितैषिता ॥
viprakṣatriyavaiśyānāṁ śuśrūṣā śūdrakarma tat । gr̥hasthadharmo nāgendra sarvabhūtahitaiṣitā ॥
347.8MBH-12-347-8
नियताहारता नित्यं व्रतचर्या यथाक्रमम् । धर्मो हि धर्मसंबन्धादिन्द्रियाणां विशेषणम् ॥
niyatāhāratā nityaṁ vratacaryā yathākramam । dharmo hi dharmasaṁbandhād indriyāṇāṁ viśeṣaṇam ॥
347.9MBH-12-347-9
अहं कस्य कुतो वाहं कः को मे ह भवेदिति । प्रयोजनमतिर्नित्यमेवं मोक्षाश्रमी भवेत् ॥
ahaṁ kasya kuto vāhaṁ kaḥ ko me ha bhaved iti । prayojanamatir nityam evaṁ mokṣāśramī bhavet ॥
347.10MBH-12-347-10
पतिव्रतात्वं भार्यायाः परमो धर्म उच्यते । तवोपदेशान्नागेन्द्र तच्च तत्त्वेन वेद्मि वै ॥
pativratātvaṁ bhāryāyāḥ paramo dharma ucyate । tavopadeśān nāgendra tac ca tattvena vedmi vai ॥
347.11MBH-12-347-11
साहं धर्मं विजानन्ती धर्मनित्ये त्वयि स्थिते । सत्पथं कथमुत्सृज्य यास्यामि विषमे पथि ॥
sāhaṁ dharmaṁ vijānantī dharmanitye tvayi sthite । satpathaṁ katham utsr̥jya yāsyāmi viṣame pathi ॥
347.12MBH-12-347-12
देवतानां महाभाग धर्मचर्या न हीयते । अतिथीनां च सत्कारे नित्ययुक्तास्म्यतन्द्रिता ॥
devatānāṁ mahābhāga dharmacaryā na hīyate । atithīnāṁ ca satkāre nityayuktāsmy atandritā ॥
347.13MBH-12-347-13
सप्ताष्टदिवसास्त्वद्य विप्रस्येहागतस्य वै । स च कार्यं न मे ख्याति दर्शनं तव काङ्क्षति ॥
saptāṣṭadivasās tv adya viprasyehāgatasya vai । sa ca kāryaṁ na me khyāti darśanaṁ tava kāṅkṣati ॥
347.14MBH-12-347-14
गोमत्यास्त्वेष पुलिने त्वद्दर्शनसमुत्सुकः । आसीनोऽऽवर्तयन्ब्रह्म ब्राह्मणः संशितव्रतः ॥
gomatyās tv eṣa puline tvaddarśanasamutsukaḥ । āsīno ’’vartayan brahma brāhmaṇaḥ saṁśitavrataḥ ॥
347.15MBH-12-347-15
अहं त्वनेन नागेन्द्र सामपूर्वं समाहिता । प्रस्थाप्यो मत्सकाशं स संप्राप्तो भुजगोत्तमः ॥
ahaṁ tv anena nāgendra sāmapūrvaṁ samāhitā । prasthāpyo matsakāśaṁ sa saṁprāpto bhujagottamaḥ ॥
347.16MBH-12-347-16
एतच्छ्रुत्वा महाप्राज्ञ तत्र गन्तुं त्वमर्हसि । दातुमर्हसि वा तस्य दर्शनं दर्शनश्रवः ॥
etac chrutvā mahāprājña tatra gantuṁ tvam arhasi । dātum arhasi vā tasya darśanaṁ darśanaśravaḥ ॥