भीष्म उवाच । स वनानि विचित्राणि तीर्थानि च सरांसि च । अभिगच्छन्क्रमेण स्म कंचिन्मुनिमुपस्थितः ॥
bhīṣma uvāca । sa vanāni vicitrāṇi tīrthāni ca sarāṁsi ca । abhigacchan krameṇa sma kaṁ cin munim upasthitaḥ ॥
Who speaks here भीष्म bhīṣma · ब्राह्मण brāhmaṇa
English for this adhyāya (section level, not verse by verse): Ganguli’s translation, approximately §356–358 Ganguli follows a different edition, so the match is approximate.
भीष्म उवाच । स वनानि विचित्राणि तीर्थानि च सरांसि च । अभिगच्छन्क्रमेण स्म कंचिन्मुनिमुपस्थितः ॥
bhīṣma uvāca । sa vanāni vicitrāṇi tīrthāni ca sarāṁsi ca । abhigacchan krameṇa sma kaṁ cin munim upasthitaḥ ॥
तं स तेन यथोद्दिष्टं नागं विप्रेण ब्राह्मणः । पर्यपृच्छद्यथान्यायं श्रुत्वैव च जगाम सः ॥
taṁ sa tena yathoddiṣṭaṁ nāgaṁ vipreṇa brāhmaṇaḥ । paryapr̥cchad yathānyāyaṁ śrutvaiva ca jagāma saḥ ॥
सोऽभिगम्य यथाख्यातं नागायतनमर्थवित् । प्रोक्तवानहमस्मीति भोःशब्दालंकृतं वचः ॥
so ’bhigamya yathākhyātaṁ nāgāyatanam arthavit । proktavān aham asmīti bhoḥśabdālaṁkr̥taṁ vacaḥ ॥
ततस्तस्य वचः श्रुत्वा रूपिणी धर्मवत्सला । दर्शयामास तं विप्रं नागपत्नी पतिव्रता ॥
tatas tasya vacaḥ śrutvā rūpiṇī dharmavatsalā । darśayām āsa taṁ vipraṁ nāgapatnī pativratā ॥
सा तस्मै विधिवत्पूजां चक्रे धर्मपरायणा । स्वागतेनागतं कृत्वा किं करोमीति चाब्रवीत् ॥
sā tasmai vidhivat pūjāṁ cakre dharmaparāyaṇā । svāgatenāgataṁ kr̥tvā kiṁ karomīti cābravīt ॥
ब्राह्मण उवाच । विश्रान्तोऽभ्यर्चितश्चास्मि भवत्या श्लक्ष्णया गिरा । द्रष्टुमिच्छामि भवति तं देवं नागमुत्तमम् ॥
brāhmaṇa uvāca । viśrānto ’bhyarcitaś cāsmi bhavatyā ślakṣṇayā girā । draṣṭum icchāmi bhavati taṁ devaṁ nāgam uttamam ॥
एतद्धि परमं कार्यमेतन्मे फलमीप्सितम् । अनेनार्थेन चास्म्यद्य संप्राप्तः पन्नगालयम् ॥
etad dhi paramaṁ kāryam etan me phalam īpsitam । anenārthena cāsmy adya saṁprāptaḥ pannagālayam ॥
नागभार्योवाच । आर्य सूर्यरथं वोढुं गतोऽसौ मासचारिकः । सप्ताष्टभिर्दिनैर्विप्र दर्शयिष्यत्यसंशयम् ॥
nāgabhāryovāca । ārya sūryarathaṁ voḍhuṁ gato ’sau māsacārikaḥ । saptāṣṭabhir dinair vipra darśayiṣyaty asaṁśayam ॥
एतद्विदितमार्यस्य विवासकरणं मम । भर्तुर्भवतु किं चान्यत्क्रियतां तद्वदस्व मे ॥
etad viditam āryasya vivāsakaraṇaṁ mama । bhartur bhavatu kiṁ cānyat kriyatāṁ tad vadasva me ॥
ब्राह्मण उवाच । अनेन निश्चयेनाहं साध्वि संप्राप्तवानिह । प्रतीक्षन्नागमं देवि वत्स्याम्यस्मिन्महावने ॥
brāhmaṇa uvāca । anena niścayenāhaṁ sādhvi saṁprāptavān iha । pratīkṣann āgamaṁ devi vatsyāmy asmin mahāvane ॥
संप्राप्तस्यैव चाव्यग्रमावेद्योऽहमिहागतः । ममाभिगमनं प्राप्तो वाच्यश्च वचनं त्वया ॥
saṁprāptasyaiva cāvyagram āvedyo ’ham ihāgataḥ । mamābhigamanaṁ prāpto vācyaś ca vacanaṁ tvayā ॥
अहमप्यत्र वत्स्यामि गोमत्याः पुलिने शुभे । कालं परिमिताहारो यथोक्तं परिपालयन् ॥
aham apy atra vatsyāmi gomatyāḥ puline śubhe । kālaṁ parimitāhāro yathoktaṁ paripālayan ॥
भीष्म उवाच । ततः स विप्रस्तां नागीं समाधाय पुनः पुनः । तदेव पुलिनं नद्याः प्रययौ ब्राह्मणर्षभः ॥
bhīṣma uvāca । tataḥ sa vipras tāṁ nāgīṁ samādhāya punaḥ punaḥ । tad eva pulinaṁ nadyāḥ prayayau brāhmaṇarṣabhaḥ ॥