Adhyāya 334

वैशंपायन उवाच । श्रुत्वैतन्नारदो वाक्यं नरनारायणेरितम् । अत्यन्तभक्तिमान्देवे एकान्तित्वमुपेयिवान् ॥

vaiśaṁpāyana uvāca । śrutvaitan nārado vākyaṁ naranārāyaṇeritam । atyantabhaktimān deve ekāntitvam upeyivān ॥

प्रोष्य वर्षसहस्रं तु नरनारायणाश्रमे । श्रुत्वा भगवदाख्यानं दृष्ट्वा च हरिमव्ययम् । हिमवन्तं जगामाशु यत्रास्य स्वक आश्रमः ॥

proṣya varṣasahasraṁ tu naranārāyaṇāśrame । śrutvā bhagavadākhyānaṁ dr̥ṣṭvā ca harim avyayam । himavantaṁ jagāmāśu yatrāsya svaka āśramaḥ ॥

तावपि ख्याततपसौ नरनारायणावृषी । तस्मिन्नेवाश्रमे रम्ये तेपतुस्तप उत्तमम् ॥

tāv api khyātatapasau naranārāyaṇāv r̥ṣī । tasminn evāśrame ramye tepatus tapa uttamam ॥

त्वमप्यमितविक्रान्तः पाण्डवानां कुलोद्वहः । पावितात्माद्य संवृत्तः श्रुत्वेमामादितः कथाम् ॥

tvam apy amitavikrāntaḥ pāṇḍavānāṁ kulodvahaḥ । pāvitātmādya saṁvr̥ttaḥ śrutvemām āditaḥ kathām ॥

नैव तस्य परो लोको नायं पार्थिवसत्तम । कर्मणा मनसा वाचा यो द्विष्याद्विष्णुमव्ययम् ॥

naiva tasya paro loko nāyaṁ pārthivasattama । karmaṇā manasā vācā yo dviṣyād viṣṇum avyayam ॥

मज्जन्ति पितरस्तस्य नरके शाश्वतीः समाः । यो द्विष्याद्विबुधश्रेष्ठं देवं नारायणं हरिम् ॥

majjanti pitaras tasya narake śāśvatīḥ samāḥ । yo dviṣyād vibudhaśreṣṭhaṁ devaṁ nārāyaṇaṁ harim ॥

कथं नाम भवेद्द्वेष्य आत्मा लोकस्य कस्यचित् । आत्मा हि पुरुषव्याघ्र ज्ञेयो विष्णुरिति स्थितिः ॥

kathaṁ nāma bhaved dveṣya ātmā lokasya kasya cit । ātmā hi puruṣavyāghra jñeyo viṣṇur iti sthitiḥ ॥

य एष गुरुरस्माकमृषिर्गन्धवतीसुतः । तेनैतत्कथितं तात माहात्म्यं परमात्मनः । तस्माच्छ्रुतं मया चेदं कथितं च तवानघ ॥

ya eṣa gurur asmākam r̥ṣir gandhavatīsutaḥ । tenaitat kathitaṁ tāta māhātmyaṁ paramātmanaḥ । tasmāc chrutaṁ mayā cedaṁ kathitaṁ ca tavānagha ॥

कृष्णद्वैपायनं व्यासं विद्धि नारायणं प्रभुम् । को ह्यन्यः पुरुषव्याघ्र महाभारतकृद्भवेत् । धर्मान्नानाविधांश्चैव को ब्रूयात्तमृते प्रभुम् ॥

kr̥ṣṇadvaipāyanaṁ vyāsaṁ viddhi nārāyaṇaṁ prabhum । ko hy anyaḥ puruṣavyāghra mahābhāratakr̥d bhavet । dharmān nānāvidhāṁś caiva ko brūyāt tam r̥te prabhum ॥

वर्ततां ते महायज्ञो यथा संकल्पितस्त्वया । संकल्पिताश्वमेधस्त्वं श्रुतधर्मश्च तत्त्वतः ॥

vartatāṁ te mahāyajño yathā saṁkalpitas tvayā । saṁkalpitāśvamedhas tvaṁ śrutadharmaś ca tattvataḥ ॥

एतत्तु महदाख्यानं श्रुत्वा पारिक्षितो नृपः । ततो यज्ञसमाप्त्यर्थं क्रियाः सर्वाः समारभत् ॥

etat tu mahad ākhyānaṁ śrutvā pārikṣito nr̥paḥ । tato yajñasamāptyarthaṁ kriyāḥ sarvāḥ samārabhat ॥

नारायणीयमाख्यानमेतत्ते कथितं मया । नारदेन पुरा राजन्गुरवे मे निवेदितम् । ऋषीणां पाण्डवानां च शृण्वतोः कृष्णभीष्मयोः ॥

nārāyaṇīyam ākhyānam etat te kathitaṁ mayā । nāradena purā rājan gurave me niveditam । r̥ṣīṇāṁ pāṇḍavānāṁ ca śr̥ṇvatoḥ kr̥ṣṇabhīṣmayoḥ ॥

स हि परमगुरुर्भुवनपति;र्धरणिधरः शमनियमनिधिः । श्रुतिविनयनिधिर्द्विजपरमहित;स्तव भवतु गतिर्हरिरमरहितः ॥

sa hi paramagurur bhuvanapatir; dharaṇidharaḥ śamaniyamanidhiḥ । śrutivinayanidhir dvijaparamahitas; tava bhavatu gatir harir amarahitaḥ ॥

तपसां निधिः सुमहतां महतो; यशसश्च भाजनमरिष्टकहा । एकान्तिनां शरणदोऽभयदो; गतिदोऽस्तु वः स मखभागहरः ॥

tapasāṁ nidhiḥ sumahatāṁ mahato; yaśasaś ca bhājanam ariṣṭakahā । ekāntināṁ śaraṇado ’bhayado; gatido ’stu vaḥ sa makhabhāgaharaḥ ॥

त्रिगुणातिगश्चतुष्पञ्चधरः; पूर्तेष्टयोश्च फलभागहरः । विदधाति नित्यमजितोऽतिबलो; गतिमात्मगां सुकृतिनामृषिणाम् ॥

triguṇātigaś catuṣpañcadharaḥ; pūrteṣṭayoś ca phalabhāgaharaḥ । vidadhāti nityam ajito ’tibalo; gatim ātmagāṁ sukr̥tinām r̥ṣiṇām ॥

तं लोकसाक्षिणमजं पुरुषं; रविवर्णमीश्वरगतिं बहुशः । प्रणमध्वमेकमतयो यतयः; सलिलोद्भवोऽपि तमृषिं प्रणतः ॥

taṁ lokasākṣiṇam ajaṁ puruṣaṁ; ravivarṇam īśvaragatiṁ bahuśaḥ । praṇamadhvam ekamatayo yatayaḥ; salilodbhavo ’pi tam r̥ṣiṁ praṇataḥ ॥

स हि लोकयोनिरमृतस्य पदं; सूक्ष्मं पुराणमचलं परमम् । तत्सांख्ययोगिभिरुदारधृतं; बुद्ध्या यतात्मभिर्विदितं सततम् ॥

sa hi lokayonir amr̥tasya padaṁ; sūkṣmaṁ purāṇam acalaṁ paramam । tat sāṁkhyayogibhir udāradhr̥taṁ; buddhyā yatātmabhir viditaṁ satatam ॥