Śānti Parva · Adhyaya 12.132

Adhyāya 132

अध्यायः 132

Who speaks here भीष्म bhīṣma

English for this adhyāya (section level, not verse by verse): Ganguli’s translation, approximately §133–135 Ganguli follows a different edition, so the match is approximate.

Text
In this chapterSanskrit allTransliteration allHindi unavailableEnglish unavailableUnavailable translations are marked, never invented.
132.1MBH-12-132-1

भीष्म उवाच । अत्र कर्मान्तवचनं कीर्तयन्ति पुराविदः । प्रत्यक्षावेव धर्मार्थौ क्षत्रियस्य विजानतः । तत्र न व्यवधातव्यं परोक्षा धर्मयापना ॥

bhīṣma uvāca । atra karmāntavacanaṁ kīrtayanti purāvidaḥ । pratyakṣāv eva dharmārthau kṣatriyasya vijānataḥ । tatra na vyavadhātavyaṁ parokṣā dharmayāpanā ॥

132.2MBH-12-132-2

अधर्मो धर्म इत्येतद्यथा वृकपदं तथा । धर्माधर्मफले जातु न ददर्शेह कश्चन ॥

adharmo dharma ity etad yathā vr̥kapadaṁ tathā । dharmādharmaphale jātu na dadarśeha kaś cana ॥

132.3MBH-12-132-3

बुभूषेद्बलवानेव सर्वं बलवतो वशे । श्रियं बलममात्यांश्च बलवानिह विन्दति ॥

bubhūṣed balavān eva sarvaṁ balavato vaśe । śriyaṁ balam amātyāṁś ca balavān iha vindati ॥

132.4MBH-12-132-4

यो ह्यनाढ्यः स पतितस्तदुच्छिष्टं यदल्पकम् । बह्वपथ्यं बलवति न किंचित्त्रायते भयात् ॥

yo hy anāḍhyaḥ sa patitas tad ucchiṣṭaṁ yad alpakam । bahv apathyaṁ balavati na kiṁ cit trāyate bhayāt ॥

132.5MBH-12-132-5

उभौ सत्याधिकारौ तौ त्रायेते महतो भयात् । अति धर्माद्बलं मन्ये बलाद्धर्मः प्रवर्तते ॥

ubhau satyādhikārau tau trāyete mahato bhayāt । ati dharmād balaṁ manye balād dharmaḥ pravartate ॥

132.6MBH-12-132-6

बले प्रतिष्ठितो धर्मो धरण्यामिव जङ्गमः । धूमो वायोरिव वशं बलं धर्मोऽनुवर्तते ॥

bale pratiṣṭhito dharmo dharaṇyām iva jaṅgamaḥ । dhūmo vāyor iva vaśaṁ balaṁ dharmo ’nuvartate ॥

132.7MBH-12-132-7

अनीश्वरे बलं धर्मो द्रुमं वल्लीव संश्रिता । वश्यो बलवतां धर्मः सुखं भोगवतामिव । नास्त्यसाध्यं बलवतां सर्वं बलवतां शुचि ॥

anīśvare balaṁ dharmo drumaṁ vallīva saṁśritā । vaśyo balavatāṁ dharmaḥ sukhaṁ bhogavatām iva । nāsty asādhyaṁ balavatāṁ sarvaṁ balavatāṁ śuci ॥

132.8MBH-12-132-8

दुराचारः क्षीणबलः परिमाणं नियच्छति । अथ तस्मादुद्विजते सर्वो लोको वृकादिव ॥

durācāraḥ kṣīṇabalaḥ parimāṇaṁ niyacchati । atha tasmād udvijate sarvo loko vr̥kād iva ॥

132.9MBH-12-132-9

अपध्वस्तो ह्यवमतो दुःखं जीवति जीवितम् । जीवितं यदवक्षिप्तं यथैव मरणं तथा ॥

apadhvasto hy avamato duḥkhaṁ jīvati jīvitam । jīvitaṁ yad avakṣiptaṁ yathaiva maraṇaṁ tathā ॥

132.10MBH-12-132-10

यदेनमाहुः पापेन चारित्रेण विनिक्षतम् । स भृशं तप्यतेऽनेन वाक्शल्येन परिक्षतः ॥

yad enam āhuḥ pāpena cāritreṇa vinikṣatam । sa bhr̥śaṁ tapyate ’nena vākśalyena parikṣataḥ ॥

132.11MBH-12-132-11

अत्रैतदाहुराचार्याः पापस्य परिमोक्षणे । त्रयीं विद्यां निषेवेत तथोपासीत स द्विजान् ॥

atraitad āhur ācāryāḥ pāpasya parimokṣaṇe । trayīṁ vidyāṁ niṣeveta tathopāsīta sa dvijān ॥

132.12MBH-12-132-12

प्रसादयेन्मधुरया वाचाप्यथ च कर्मणा । महामनाश्चैव भवेद्विवहेच्च महाकुले ॥

prasādayen madhurayā vācāpy atha ca karmaṇā । mahāmanāś caiva bhaved vivahec ca mahākule ॥

132.13MBH-12-132-13

इत्यस्मीति वदेदेवं परेषां कीर्तयन्गुणान् । जपेदुदकशीलः स्यात्पेशलो नातिजल्पनः ॥

ity asmīti vaded evaṁ pareṣāṁ kīrtayan guṇān । japed udakaśīlaḥ syāt peśalo nātijalpanaḥ ॥

132.14MBH-12-132-14

ब्रह्मक्षत्रं संप्रविशेद्बहु कृत्वा सुदुष्करम् । उच्यमानोऽपि लोकेन बहु तत्तदचिन्तयन् ॥

brahmakṣatraṁ saṁpraviśed bahu kr̥tvā suduṣkaram । ucyamāno ’pi lokena bahu tat tad acintayan ॥

132.15MBH-12-132-15

अपापो ह्येवमाचारः क्षिप्रं बहुमतो भवेत् । सुखं वित्तं च भुञ्जीत वृत्तेनैतेन गोपयेत् । लोके च लभते पूजां परत्र च महत्फलम् ॥

apāpo hy evam ācāraḥ kṣipraṁ bahumato bhavet । sukhaṁ vittaṁ ca bhuñjīta vr̥ttenaitena gopayet । loke ca labhate pūjāṁ paratra ca mahat phalam ॥