सहदेव उवाच । न बाह्यं द्रव्यमुत्सृज्य सिद्धिर्भवति भारत । शारीरं द्रव्यमुत्सृज्य सिद्धिर्भवति वा न वा ॥
sahadeva uvāca । na bāhyaṁ dravyam utsr̥jya siddhir bhavati bhārata । śārīraṁ dravyam utsr̥jya siddhir bhavati vā na vā ॥
Who speaks here सहदेव sahadeva
English for this adhyāya (section level, not verse by verse): Ganguli’s translation, approximately §12–14 Ganguli follows a different edition, so the match is approximate.
सहदेव उवाच । न बाह्यं द्रव्यमुत्सृज्य सिद्धिर्भवति भारत । शारीरं द्रव्यमुत्सृज्य सिद्धिर्भवति वा न वा ॥
sahadeva uvāca । na bāhyaṁ dravyam utsr̥jya siddhir bhavati bhārata । śārīraṁ dravyam utsr̥jya siddhir bhavati vā na vā ॥
बाह्यद्रव्यविमुक्तस्य शारीरेषु च गृध्यतः । यो धर्मो यत्सुखं वा स्याद्द्विषतां तत्तथास्तु नः ॥
bāhyadravyavimuktasya śārīreṣu ca gr̥dhyataḥ । yo dharmo yat sukhaṁ vā syād dviṣatāṁ tat tathāstu naḥ ॥
शारीरं द्रव्यमुत्सृज्य पृथिवीमनुशासतः । यो धर्मो यत्सुखं वा स्यात्सुहृदां तत्तथास्तु नः ॥
śārīraṁ dravyam utsr̥jya pr̥thivīm anuśāsataḥ । yo dharmo yat sukhaṁ vā syāt suhr̥dāṁ tat tathāstu naḥ ॥
द्व्यक्षरस्तु भवेन्मृत्युस्त्र्यक्षरं ब्रह्म शाश्वतम् । ममेति च भवेन्मृत्युर्न ममेति च शाश्वतम् ॥
dvyakṣaras tu bhaven mr̥tyus tryakṣaraṁ brahma śāśvatam । mameti ca bhaven mr̥tyur na mameti ca śāśvatam ॥
ब्रह्ममृत्यू च तौ राजन्नात्मन्येव समाश्रितौ । अदृश्यमानौ भूतानि योधयेतामसंशयम् ॥
brahmamr̥tyū ca tau rājann ātmany eva samāśritau । adr̥śyamānau bhūtāni yodhayetām asaṁśayam ॥
अविनाशोऽस्य सत्त्वस्य नियतो यदि भारत । भित्त्वा शरीरं भूतानां न हिंसा प्रतिपत्स्यते ॥
avināśo ’sya sattvasya niyato yadi bhārata । bhittvā śarīraṁ bhūtānāṁ na hiṁsā pratipatsyate ॥
अथापि च सहोत्पत्तिः सत्त्वस्य प्रलयस्तथा । नष्टे शरीरे नष्टं स्याद्वृथा च स्यात्क्रियापथः ॥
athāpi ca sahotpattiḥ sattvasya pralayas tathā । naṣṭe śarīre naṣṭaṁ syād vr̥thā ca syāt kriyāpathaḥ ॥
तस्मादेकान्तमुत्सृज्य पूर्वैः पूर्वतरैश्च यः । पन्था निषेवितः सद्भिः स निषेव्यो विजानता ॥
tasmād ekāntam utsr̥jya pūrvaiḥ pūrvataraiś ca yaḥ । panthā niṣevitaḥ sadbhiḥ sa niṣevyo vijānatā ॥
लब्ध्वापि पृथिवीं कृत्स्नां सहस्थावरजङ्गमाम् । न भुङ्क्ते यो नृपः सम्यङ्निष्फलं तस्य जीवितम् ॥
labdhvāpi pr̥thivīṁ kr̥tsnāṁ sahasthāvarajaṅgamām । na bhuṅkte yo nr̥paḥ samyaṅ niṣphalaṁ tasya jīvitam ॥
अथ वा वसतो राजन्वने वन्येन जीवतः । द्रव्येषु यस्य ममता मृत्योरास्ये स वर्तते ॥
atha vā vasato rājan vane vanyena jīvataḥ । dravyeṣu yasya mamatā mr̥tyor āsye sa vartate ॥
बाह्याभ्यन्तरभूतानां स्वभावं पश्य भारत । ये तु पश्यन्ति तद्भावं मुच्यन्ते महतो भयात् ॥
bāhyābhyantarabhūtānāṁ svabhāvaṁ paśya bhārata । ye tu paśyanti tadbhāvaṁ mucyante mahato bhayāt ॥
भवान्पिता भवान्माता भवान्भ्राता भवान्गुरुः । दुःखप्रलापानार्तस्य तस्मान्मे क्षन्तुमर्हसि ॥
bhavān pitā bhavān mātā bhavān bhrātā bhavān guruḥ । duḥkhapralāpān ārtasya tasmān me kṣantum arhasi ॥
तथ्यं वा यदि वातथ्यं यन्मयैतत्प्रभाषितम् । तद्विद्धि पृथिवीपाल भक्त्या भरतसत्तम ॥
tathyaṁ vā yadi vātathyaṁ yan mayaitat prabhāṣitam । tad viddhi pr̥thivīpāla bhaktyā bharatasattama ॥