Adhyāya 33

संजय उवाच । तस्मिन्युद्धे महाराज संप्रवृत्ते सुदारुणे । उपविष्टेषु सर्वेषु पाण्डवेषु महात्मसु ॥

saṁjaya uvāca । tasmin yuddhe mahārāja saṁpravr̥tte sudāruṇe । upaviṣṭeṣu sarveṣu pāṇḍaveṣu mahātmasu ॥

ततस्तालध्वजो रामस्तयोर्युद्ध उपस्थिते । श्रुत्वा तच्छिष्ययो राजन्नाजगाम हलायुधः ॥

tatas tāladhvajo rāmas tayor yuddha upasthite । śrutvā tac chiṣyayo rājann ājagāma halāyudhaḥ ॥

तं दृष्ट्वा परमप्रीताः पूजयित्वा नराधिपाः । शिष्ययोः कौशलं युद्धे पश्य रामेति चाब्रुवन् ॥

taṁ dr̥ṣṭvā paramaprītāḥ pūjayitvā narādhipāḥ । śiṣyayoḥ kauśalaṁ yuddhe paśya rāmeti cābruvan ॥

अब्रवीच्च तदा रामो दृष्ट्वा कृष्णं च पाण्डवम् । दुर्योधनं च कौरव्यं गदापाणिमवस्थितम् ॥

abravīc ca tadā rāmo dr̥ṣṭvā kr̥ṣṇaṁ ca pāṇḍavam । duryodhanaṁ ca kauravyaṁ gadāpāṇim avasthitam ॥

चत्वारिंशदहान्यद्य द्वे च मे निःसृतस्य वै । पुष्येण संप्रयातोऽस्मि श्रवणे पुनरागतः । शिष्ययोर्वै गदायुद्धं द्रष्टुकामोऽस्मि माधव ॥

catvāriṁśad ahāny adya dve ca me niḥsr̥tasya vai । puṣyeṇa saṁprayāto ’smi śravaṇe punarāgataḥ । śiṣyayor vai gadāyuddhaṁ draṣṭukāmo ’smi mādhava ॥

ततो युधिष्ठिरो राजा परिष्वज्य हलायुधम् । स्वागतं कुशलं चास्मै पर्यपृच्छद्यथातथम् ॥

tato yudhiṣṭhiro rājā pariṣvajya halāyudham । svāgataṁ kuśalaṁ cāsmai paryapr̥cchad yathātatham ॥

कृष्णौ चापि महेष्वासावभिवाद्य हलायुधम् । सस्वजाते परिप्रीतौ प्रियमाणौ यशस्विनौ ॥

kr̥ṣṇau cāpi maheṣvāsāv abhivādya halāyudham । sasvajāte pariprītau priyamāṇau yaśasvinau ॥

माद्रीपुत्रौ तथा शूरौ द्रौपद्याः पञ्च चात्मजाः । अभिवाद्य स्थिता राजन्रौहिणेयं महाबलम् ॥

mādrīputrau tathā śūrau draupadyāḥ pañca cātmajāḥ । abhivādya sthitā rājan rauhiṇeyaṁ mahābalam ॥

भीमसेनोऽथ बलवान्पुत्रस्तव जनाधिप । तथैव चोद्यतगदौ पूजयामासतुर्बलम् ॥

bhīmaseno ’tha balavān putras tava janādhipa । tathaiva codyatagadau pūjayām āsatur balam ॥

स्वागतेन च ते तत्र प्रतिपूज्य पुनः पुनः । पश्य युद्धं महाबाहो इति ते राममब्रुवन् । एवमूचुर्महात्मानं रौहिणेयं नराधिपाः ॥

svāgatena ca te tatra pratipūjya punaḥ punaḥ । paśya yuddhaṁ mahābāho iti te rāmam abruvan । evam ūcur mahātmānaṁ rauhiṇeyaṁ narādhipāḥ ॥

परिष्वज्य तदा रामः पाण्डवान्सृञ्जयानपि । अपृच्छत्कुशलं सर्वान्पाण्डवांश्चामितौजसः । तथैव ते समासाद्य पप्रच्छुस्तमनामयम् ॥

pariṣvajya tadā rāmaḥ pāṇḍavān sr̥ñjayān api । apr̥cchat kuśalaṁ sarvān pāṇḍavāṁś cāmitaujasaḥ । tathaiva te samāsādya papracchus tam anāmayam ॥

प्रत्यभ्यर्च्य हली सर्वान्क्षत्रियांश्च महामनाः । कृत्वा कुशलसंयुक्तां संविदं च यथावयः ॥

pratyabhyarcya halī sarvān kṣatriyāṁś ca mahāmanāḥ । kr̥tvā kuśalasaṁyuktāṁ saṁvidaṁ ca yathāvayaḥ ॥

जनार्दनं सात्यकिं च प्रेम्णा स परिषस्वजे । मूर्ध्नि चैतावुपाघ्राय कुशलं पर्यपृच्छत ॥

janārdanaṁ sātyakiṁ ca premṇā sa pariṣasvaje । mūrdhni caitāv upāghrāya kuśalaṁ paryapr̥cchata ॥

तौ चैनं विधिवद्राजन्पूजयामासतुर्गुरुम् । ब्रह्माणमिव देवेशमिन्द्रोपेन्द्रौ मुदा युतौ ॥

tau cainaṁ vidhivad rājan pūjayām āsatur gurum । brahmāṇam iva deveśam indropendrau mudā yutau ॥

ततोऽब्रवीद्धर्मसुतो रौहिणेयमरिंदमम् । इदं भ्रात्रोर्महायुद्धं पश्य रामेति भारत ॥

tato ’bravīd dharmasuto rauhiṇeyam ariṁdamam । idaṁ bhrātror mahāyuddhaṁ paśya rāmeti bhārata ॥

तेषां मध्ये महाबाहुः श्रीमान्केशवपूर्वजः । न्यविशत्परमप्रीतः पूज्यमानो महारथैः ॥

teṣāṁ madhye mahābāhuḥ śrīmān keśavapūrvajaḥ । nyaviśat paramaprītaḥ pūjyamāno mahārathaiḥ ॥

स बभौ राजमध्यस्थो नीलवासाः सितप्रभः । दिवीव नक्षत्रगणैः परिकीर्णो निशाकरः ॥

sa babhau rājamadhyastho nīlavāsāḥ sitaprabhaḥ । divīva nakṣatragaṇaiḥ parikīrṇo niśākaraḥ ॥

ततस्तयोः संनिपातस्तुमुलो रोमहर्षणः । आसीदन्तकरो राजन्वैरस्य तव पुत्रयोः ॥

tatas tayoḥ saṁnipātas tumulo romaharṣaṇaḥ । āsīd antakaro rājan vairasya tava putrayoḥ ॥