Adhyāya 67

वैशंपायन उवाच । ततो व्यध्वगतं पार्थं प्रातिकामी युधिष्ठिरम् । उवाच वचनाद्राज्ञो धृतराष्ट्रस्य धीमतः ॥

vaiśaṁpāyana uvāca । tato vyadhvagataṁ pārthaṁ prātikāmī yudhiṣṭhiram । uvāca vacanād rājño dhr̥tarāṣṭrasya dhīmataḥ ॥

उपस्तीर्णा सभा राजन्नक्षानुप्त्वा युधिष्ठिर । एहि पाण्डव दीव्येति पिता त्वामाह भारत ॥

upastīrṇā sabhā rājann akṣān uptvā yudhiṣṭhira । ehi pāṇḍava dīvyeti pitā tvām āha bhārata ॥

युधिष्ठिर उवाच । धातुर्नियोगाद्भूतानि प्राप्नुवन्ति शुभाशुभम् । न निवृत्तिस्तयोरस्ति देवितव्यं पुनर्यदि ॥

yudhiṣṭhira uvāca । dhātur niyogād bhūtāni prāpnuvanti śubhāśubham । na nivr̥ttis tayor asti devitavyaṁ punar yadi ॥

अक्षद्यूते समाह्वानं नियोगात्स्थविरस्य च । जानन्नपि क्षयकरं नातिक्रमितुमुत्सहे ॥

akṣadyūte samāhvānaṁ niyogāt sthavirasya ca । jānann api kṣayakaraṁ nātikramitum utsahe ॥

वैशंपायन उवाच । इति ब्रुवन्निववृते भ्रातृभिः सह पाण्डवः । जानंश्च शकुनेर्मायां पार्थो द्यूतमियात्पुनः ॥

vaiśaṁpāyana uvāca । iti bruvan nivavr̥te bhrātr̥bhiḥ saha pāṇḍavaḥ । jānaṁś ca śakuner māyāṁ pārtho dyūtam iyāt punaḥ ॥

विविशुस्ते सभां तां तु पुनरेव महारथाः । व्यथयन्ति स्म चेतांसि सुहृदां भरतर्षभाः ॥

viviśus te sabhāṁ tāṁ tu punar eva mahārathāḥ । vyathayanti sma cetāṁsi suhr̥dāṁ bharatarṣabhāḥ ॥

यथोपजोषमासीनाः पुनर्द्यूतप्रवृत्तये । सर्वलोकविनाशाय दैवेनोपनिपीडिताः ॥

yathopajoṣam āsīnāḥ punardyūtapravr̥ttaye । sarvalokavināśāya daivenopanipīḍitāḥ ॥

शकुनिरुवाच । अमुञ्चत्स्थविरो यद्वो धनं पूजितमेव तत् । महाधनं ग्लहं त्वेकं शृणु मे भरतर्षभ ॥

śakunir uvāca । amuñcat sthaviro yad vo dhanaṁ pūjitam eva tat । mahādhanaṁ glahaṁ tv ekaṁ śr̥ṇu me bharatarṣabha ॥

वयं द्वादश वर्षाणि युष्माभिर्द्यूतनिर्जिताः । प्रविशेम महारण्यं रौरवाजिनवाससः ॥

vayaṁ dvādaśa varṣāṇi yuṣmābhir dyūtanirjitāḥ । praviśema mahāraṇyaṁ rauravājinavāsasaḥ ॥

त्रयोदशं च सजने अज्ञाताः परिवत्सरम् । ज्ञाताश्च पुनरन्यानि वने वर्षाणि द्वादश ॥

trayodaśaṁ ca sajane ajñātāḥ parivatsaram । jñātāś ca punar anyāni vane varṣāṇi dvādaśa ॥

अस्माभिर्वा जिता यूयं वने वर्षाणि द्वादश । वसध्वं कृष्णया सार्धमजिनैः प्रतिवासिताः ॥

asmābhir vā jitā yūyaṁ vane varṣāṇi dvādaśa । vasadhvaṁ kr̥ṣṇayā sārdham ajinaiḥ prativāsitāḥ ॥

त्रयोदशे च निर्वृत्ते पुनरेव यथोचितम् । स्वराज्यं प्रतिपत्तव्यमितरैरथ वेतरैः ॥

trayodaśe ca nirvr̥tte punar eva yathocitam । svarājyaṁ pratipattavyam itarair atha vetaraiḥ ॥

अनेन व्यवसायेन सहास्माभिर्युधिष्ठिर । अक्षानुप्त्वा पुनर्द्यूतमेहि दीव्यस्व भारत ॥

anena vyavasāyena sahāsmābhir yudhiṣṭhira । akṣān uptvā punardyūtam ehi dīvyasva bhārata ॥

सभासद ऊचुः । अहो धिग्बान्धवा नैनं बोधयन्ति महद्भयम् । बुद्ध्या बोध्यं न बुध्यन्ते स्वयं च भरतर्षभाः ॥

sabhāsada ūcuḥ । aho dhig bāndhavā nainaṁ bodhayanti mahad bhayam । buddhyā bodhyaṁ na budhyante svayaṁ ca bharatarṣabhāḥ ॥

वैशंपायन उवाच । जनप्रवादान्सुबहूनिति शृण्वन्नराधिपः । ह्रिया च धर्मसङ्गाच्च पार्थो द्यूतमियात्पुनः ॥

vaiśaṁpāyana uvāca । janapravādān subahūn iti śr̥ṇvan narādhipaḥ । hriyā ca dharmasaṅgāc ca pārtho dyūtam iyāt punaḥ ॥

जानन्नपि महाबुद्धिः पुनर्द्यूतमवर्तयत् । अप्ययं न विनाशः स्यात्कुरूणामिति चिन्तयन् ॥

jānann api mahābuddhiḥ punardyūtam avartayat । apy ayaṁ na vināśaḥ syāt kurūṇām iti cintayan ॥

युधिष्ठिर उवाच । कथं वै मद्विधो राजा स्वधर्ममनुपालयन् । आहूतो विनिवर्तेत दीव्यामि शकुने त्वया ॥

yudhiṣṭhira uvāca । kathaṁ vai madvidho rājā svadharmam anupālayan । āhūto vinivarteta dīvyāmi śakune tvayā ॥

शकुनिरुवाच । गवाश्वं बहुधेनूकमपर्यन्तमजाविकम् । गजाः कोशो हिरण्यं च दासीदासं च सर्वशः ॥

śakunir uvāca । gavāśvaṁ bahudhenūkam aparyantam ajāvikam । gajāḥ kośo hiraṇyaṁ ca dāsīdāsaṁ ca sarvaśaḥ ॥

एष नो ग्लह एवैको वनवासाय पाण्डवाः । यूयं वयं वा विजिता वसेम वनमाश्रिताः ॥

eṣa no glaha evaiko vanavāsāya pāṇḍavāḥ । yūyaṁ vayaṁ vā vijitā vasema vanam āśritāḥ ॥

अनेन व्यवसायेन दीव्याम भरतर्षभ । समुत्क्षेपेण चैकेन वनवासाय भारत ॥

anena vyavasāyena dīvyāma bharatarṣabha । samutkṣepeṇa caikena vanavāsāya bhārata ॥

वैशंपायन उवाच । प्रतिजग्राह तं पार्थो ग्लहं जग्राह सौबलः । जितमित्येव शकुनिर्युधिष्ठिरमभाषत ॥

vaiśaṁpāyana uvāca । pratijagrāha taṁ pārtho glahaṁ jagrāha saubalaḥ । jitam ity eva śakunir yudhiṣṭhiram abhāṣata ॥