Who speaks here युधिष्ठिर yudhiṣṭhira · धृतराष्ट्र dhṛtarāṣṭra · वैशंपायन vaiśaṃpāyana
English for this adhyāya (section level, not verse by verse): Ganguli’s translation, approximately §71–73 Ganguli follows a different edition, so the match is approximate.
युधिष्ठिर उवाच । राजन्किं करवामस्ते प्रशाध्यस्मांस्त्वमीश्वरः । नित्यं हि स्थातुमिच्छामस्तव भारत शासने ॥
yudhiṣṭhira uvāca । rājan kiṁ karavāmas te praśādhy asmāṁs tvam īśvaraḥ । nityaṁ hi sthātum icchāmas tava bhārata śāsane ॥
धृतराष्ट्र उवाच । अजातशत्रो भद्रं ते अरिष्टं स्वस्ति गच्छत । अनुज्ञाताः सहधनाः स्वराज्यमनुशासत ॥
dhr̥tarāṣṭra uvāca । ajātaśatro bhadraṁ te ariṣṭaṁ svasti gacchata । anujñātāḥ sahadhanāḥ svarājyam anuśāsata ॥
इदं त्वेवावबोद्धव्यं वृद्धस्य मम शासनम् । धिया निगदितं कृत्स्नं पथ्यं निःश्रेयसं परम् ॥
idaṁ tv evāvaboddhavyaṁ vr̥ddhasya mama śāsanam । dhiyā nigaditaṁ kr̥tsnaṁ pathyaṁ niḥśreyasaṁ param ॥
वेत्थ त्वं तात धर्माणां गतिं सूक्ष्मां युधिष्ठिर । विनीतोऽसि महाप्राज्ञ वृद्धानां पर्युपासिता ॥
vettha tvaṁ tāta dharmāṇāṁ gatiṁ sūkṣmāṁ yudhiṣṭhira । vinīto ’si mahāprājña vr̥ddhānāṁ paryupāsitā ॥
यतो बुद्धिस्ततः शान्तिः प्रशमं गच्छ भारत । नादारौ क्रमते शस्त्रं दारौ शस्त्रं निपात्यते ॥
yato buddhis tataḥ śāntiḥ praśamaṁ gaccha bhārata । nādārau kramate śastraṁ dārau śastraṁ nipātyate ॥
न वैराण्यभिजानन्ति गुणान्पश्यन्ति नागुणान् । विरोधं नाधिगच्छन्ति ये त उत्तमपूरुषाः ॥
na vairāṇy abhijānanti guṇān paśyanti nāguṇān । virodhaṁ nādhigacchanti ye ta uttamapūruṣāḥ ॥
संवादे परुषाण्याहुर्युधिष्ठिर नराधमाः । प्रत्याहुर्मध्यमास्त्वेतानुक्ताः परुषमुत्तरम् ॥
saṁvāde paruṣāṇy āhur yudhiṣṭhira narādhamāḥ । pratyāhur madhyamās tv etān uktāḥ paruṣam uttaram ॥
नैवोक्ता नैव चानुक्ता अहिताः परुषा गिरः । प्रतिजल्पन्ति वै धीराः सदा उत्तमपूरुषाः ॥
naivoktā naiva cānuktā ahitāḥ paruṣā giraḥ । pratijalpanti vai dhīrāḥ sadā uttamapūruṣāḥ ॥
स्मरन्ति सुकृतान्येव न वैराणि कृतान्यपि । सन्तः प्रतिविजानन्तो लब्ध्वा प्रत्ययमात्मनः ॥
smaranti sukr̥tāny eva na vairāṇi kr̥tāny api । santaḥ prativijānanto labdhvā pratyayam ātmanaḥ ॥
तथाचरितमार्येण त्वयास्मिन्सत्समागमे । दुर्योधनस्य पारुष्यं तत्तात हृदि मा कृथाः ॥
tathācaritam āryeṇa tvayāsmin satsamāgame । duryodhanasya pāruṣyaṁ tat tāta hr̥di mā kr̥thāḥ ॥
मातरं चैव गान्धारीं मां च त्वद्गुणकाङ्क्षिणम् । उपस्थितं वृद्धमन्धं पितरं पश्य भारत ॥
mātaraṁ caiva gāndhārīṁ māṁ ca tvadguṇakāṅkṣiṇam । upasthitaṁ vr̥ddham andhaṁ pitaraṁ paśya bhārata ॥
प्रेक्षापूर्वं मया द्यूतमिदमासीदुपेक्षितम् । मित्राणि द्रष्टुकामेन पुत्राणां च बलाबलम् ॥
prekṣāpūrvaṁ mayā dyūtam idam āsīd upekṣitam । mitrāṇi draṣṭukāmena putrāṇāṁ ca balābalam ॥
अशोच्याः कुरवो राजन्येषां त्वमनुशासिता । मन्त्री च विदुरो धीमान्सर्वशास्त्रविशारदः ॥
aśocyāḥ kuravo rājan yeṣāṁ tvam anuśāsitā । mantrī ca viduro dhīmān sarvaśāstraviśāradaḥ ॥
त्वयि धर्मोऽर्जुने वीर्यं भीमसेने पराक्रमः । श्रद्धा च गुरुशुश्रूषा यमयोः पुरुषाग्र्ययोः ॥
tvayi dharmo ’rjune vīryaṁ bhīmasene parākramaḥ । śraddhā ca guruśuśrūṣā yamayoḥ puruṣāgryayoḥ ॥
अजातशत्रो भद्रं ते खाण्डवप्रस्थमाविश । भ्रातृभिस्तेऽस्तु सौभ्रात्रं धर्मे ते धीयतां मनः ॥
ajātaśatro bhadraṁ te khāṇḍavaprastham āviśa । bhrātr̥bhis te ’stu saubhrātraṁ dharme te dhīyatāṁ manaḥ ॥
वैशंपायन उवाच । इत्युक्तो भरतश्रेष्ठो धर्मराजो युधिष्ठिरः । कृत्वार्यसमयं सर्वं प्रतस्थे भ्रातृभिः सह ॥
vaiśaṁpāyana uvāca । ity ukto bharataśreṣṭho dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ । kr̥tvāryasamayaṁ sarvaṁ pratasthe bhrātr̥bhiḥ saha ॥
ते रथान्मेघसंकाशानास्थाय सह कृष्णया । प्रययुर्हृष्टमनस इन्द्रप्रस्थं पुरोत्तमम् ॥
te rathān meghasaṁkāśān āsthāya saha kr̥ṣṇayā । prayayur hr̥ṣṭamanasa indraprasthaṁ purottamam ॥