वैशंपायन उवाच । षट्त्रिंशे त्वथ संप्राप्ते वर्षे कौरवनन्दनः । ददर्श विपरीतानि निमित्तानि युधिष्ठिरः ॥
vaiśaṁpāyana uvāca । ṣaṭtriṁśe tv atha saṁprāpte varṣe kauravanandanaḥ । dadarśa viparītāni nimittāni yudhiṣṭhiraḥ ॥
Who speaks here वैशंपायन vaiśaṃpāyana
English for this adhyāya (section level, not verse by verse): Ganguli’s translation, approximately §1–2 Ganguli follows a different edition, so the match is approximate.
वैशंपायन उवाच । षट्त्रिंशे त्वथ संप्राप्ते वर्षे कौरवनन्दनः । ददर्श विपरीतानि निमित्तानि युधिष्ठिरः ॥
vaiśaṁpāyana uvāca । ṣaṭtriṁśe tv atha saṁprāpte varṣe kauravanandanaḥ । dadarśa viparītāni nimittāni yudhiṣṭhiraḥ ॥
ववुर्वाताः सनिर्घाता रूक्षाः शर्करवर्षिणः । अपसव्यानि शकुना मण्डलानि प्रचक्रिरे ॥
vavur vātāḥ sanirghātā rūkṣāḥ śarkaravarṣiṇaḥ । apasavyāni śakunā maṇḍalāni pracakrire ॥
प्रत्यगूहुर्महानद्यो दिशो नीहारसंवृताः । उल्काश्चाङ्गारवर्षिण्यः प्रपेतुर्गगनाद्भुवि ॥
pratyag ūhur mahānadyo diśo nīhārasaṁvr̥tāḥ । ulkāś cāṅgāravarṣiṇyaḥ prapetur gaganād bhuvi ॥
आदित्यो रजसा राजन्समवच्छन्नमण्डलः । विरश्मिरुदये नित्यं कबन्धैः समदृश्यत ॥
ādityo rajasā rājan samavacchannamaṇḍalaḥ । viraśmir udaye nityaṁ kabandhaiḥ samadr̥śyata ॥
परिवेषाश्च दृश्यन्ते दारुणाः चन्द्रसूर्ययोः । त्रिवर्णाः श्यामरूक्षान्तास्तथा भस्मारुणप्रभाः ॥
pariveṣāś ca dr̥śyante dāruṇāḥ candrasūryayoḥ । trivarṇāḥ śyāmarūkṣāntās tathā bhasmāruṇaprabhāḥ ॥
एते चान्ये च बहव उत्पाता भयशंसिनः । दृश्यन्तेऽहरहो राजन्हृदयोद्वेगकारकाः ॥
ete cānye ca bahava utpātā bhayaśaṁsinaḥ । dr̥śyante ’haraho rājan hr̥dayodvegakārakāḥ ॥
कस्यचित्त्वथ कालस्य कुरुराजो युधिष्ठिरः । शुश्राव वृष्णिचक्रस्य मौसले कदनं कृतम् ॥
kasya cit tv atha kālasya kururājo yudhiṣṭhiraḥ । śuśrāva vr̥ṣṇicakrasya mausale kadanaṁ kr̥tam ॥
विमुक्तं वासुदेवं च श्रुत्वा रामं च पाण्डवः । समानीयाब्रवीद्भ्रातॄन्किं करिष्याम इत्युत ॥
vimuktaṁ vāsudevaṁ ca śrutvā rāmaṁ ca pāṇḍavaḥ । samānīyābravīd bhrātr̥̄n kiṁ kariṣyāma ity uta ॥
परस्परं समासाद्य ब्रह्मदण्डबलात्कृतान् । वृष्णीन्विनष्टांस्ते श्रुत्वा व्यथिताः पाण्डवाभवन् ॥
parasparaṁ samāsādya brahmadaṇḍabalātkr̥tān । vr̥ṣṇīn vinaṣṭāṁs te śrutvā vyathitāḥ pāṇḍavābhavan ॥
निधनं वासुदेवस्य समुद्रस्येव शोषणम् । वीरा न श्रद्दधुस्तस्य विनाशं शार्ङ्गधन्वनः ॥
nidhanaṁ vāsudevasya samudrasyeva śoṣaṇam । vīrā na śraddadhus tasya vināśaṁ śārṅgadhanvanaḥ ॥
मौसलं ते परिश्रुत्य दुःखशोकसमन्विताः । विषण्णा हतसंकल्पाः पाण्डवाः समुपाविशन् ॥
mausalaṁ te pariśrutya duḥkhaśokasamanvitāḥ । viṣaṇṇā hatasaṁkalpāḥ pāṇḍavāḥ samupāviśan ॥