Adhyāya 68

संजय उवाच । शल्यस्तु कर्णार्जुनयोर्विमर्दे; बलानि दृष्ट्वा मृदितानि बाणैः । दुर्योधनं यान्तमवेक्षमाणो; संदर्शयद्भारत युद्धभूमिम् ॥

saṁjaya uvāca । śalyas tu karṇārjunayor vimarde; balāni dr̥ṣṭvā mr̥ditāni bāṇaiḥ । duryodhanaṁ yāntam avekṣamāṇo; saṁdarśayad bhārata yuddhabhūmim ॥

निपातितस्यन्दनवाजिनागं; दृष्ट्वा बलं तद्धतसूतपुत्रम् । दुर्योधनोऽश्रुप्रतिपूर्णनेत्रो; मुहुर्मुहुर्न्यश्वसदार्तरूपः ॥

nipātitasyandanavājināgaṁ; dr̥ṣṭvā balaṁ tad dhatasūtaputram । duryodhano ’śrupratipūrṇanetro; muhur muhur nyaśvasad ārtarūpaḥ ॥

कर्णं तु शूरं पतितं पृथिव्यां; शराचितं शोणितदिग्धगात्रम् । यदृच्छया सूर्यमिवावनिस्थं; दिदृक्षवः संपरिवार्य तस्थुः ॥

karṇaṁ tu śūraṁ patitaṁ pr̥thivyāṁ; śarācitaṁ śoṇitadigdhagātram । yadr̥cchayā sūryam ivāvanisthaṁ; didr̥kṣavaḥ saṁparivārya tasthuḥ ॥

प्रहृष्टवित्रस्तविषण्णविस्मृता;स्तथापरे शोकगता इवाभवन् । परे त्वदीयाश्च परस्परेण; यथा यथैषां प्रकृतिस्तथाभवन् ॥

prahr̥ṣṭavitrastaviṣaṇṇavismr̥tās; tathāpare śokagatā ivābhavan । pare tvadīyāś ca paraspareṇa; yathā yathaiṣāṁ prakr̥tis tathābhavan ॥

प्रविद्धवर्माभरणाम्बरायुधं; धनंजयेनाभिहतं हतौजसम् । निशम्य कर्णं कुरवः प्रदुद्रुवु;र्हतर्षभा गाव इवाकुलाकुलाः ॥

praviddhavarmābharaṇāmbarāyudhaṁ; dhanaṁjayenābhihataṁ hataujasam । niśamya karṇaṁ kuravaḥ pradudruvur; hatarṣabhā gāva ivākulākulāḥ ॥

कृत्वा विमर्दं भृशमर्जुनेन; कर्णं हतं केसरिणेव नागम् । दृष्ट्वा शयानं भुवि मद्रराजो; भीतोऽपसर्पत्सरथः सुशीघ्रम् ॥

kr̥tvā vimardaṁ bhr̥śam arjunena; karṇaṁ hataṁ kesariṇeva nāgam । dr̥ṣṭvā śayānaṁ bhuvi madrarājo; bhīto ’pasarpat sarathaḥ suśīghram ॥

मद्राधिपश्चापि विमूढचेता;स्तूर्णं रथेनापहृतध्वजेन । दुर्योधनस्यान्तिकमेत्य शीघ्रं; संभाष्य दुःखार्तमुवाच वाक्यम् ॥

madrādhipaś cāpi vimūḍhacetās; tūrṇaṁ rathenāpahr̥tadhvajena । duryodhanasyāntikam etya śīghraṁ; saṁbhāṣya duḥkhārtam uvāca vākyam ॥

विशीर्णनागाश्वरथप्रवीरं; बलं त्वदियं यमराष्ट्रकल्पम् । अन्योन्यमासाद्य हतं महद्भि;र्नराश्वनागैर्गिरिकूटकल्पैः ॥

viśīrṇanāgāśvarathapravīraṁ; balaṁ tvadiyaṁ yamarāṣṭrakalpam । anyonyam āsādya hataṁ mahadbhir; narāśvanāgair girikūṭakalpaiḥ ॥

नैतादृशं भारत युद्धमासी;द्यथाद्य कर्णार्जुनयोर्बभूव । ग्रस्तौ हि कर्णेन समेत्य कृष्णा;वन्ये च सर्वे तव शत्रवो ये ॥

naitādr̥śaṁ bhārata yuddham āsīd; yathādya karṇārjunayor babhūva । grastau hi karṇena sametya kr̥ṣṇāv; anye ca sarve tava śatravo ye ॥

दैवं तु यत्तत्स्ववशं प्रवृत्तं; तत्पाण्डवान्पाति हिनस्ति चास्मान् । तवार्थसिद्ध्यर्थकरा हि सर्वे; प्रसह्य वीरा निहता द्विषद्भिः ॥

daivaṁ tu yat tat svavaśaṁ pravr̥ttaṁ; tat pāṇḍavān pāti hinasti cāsmān । tavārthasiddhyarthakarā hi sarve; prasahya vīrā nihatā dviṣadbhiḥ ॥

कुबेरवैवस्वतवासवानां; तुल्यप्रभावाम्बुपतेश्च वीराः । वीर्येण शौर्येण बलेन चैव; तैस्तैश्च युक्ता विपुलैर्गुणौघैः ॥

kuberavaivasvatavāsavānāṁ; tulyaprabhāvāmbupateś ca vīrāḥ । vīryeṇa śauryeṇa balena caiva; tais taiś ca yuktā vipulair guṇaughaiḥ ॥

अवध्यकल्पा निहता नरेन्द्रा;स्तवार्थकामा युधि पाण्डवेयैः । तन्मा शुचो भारत दिष्टमेत;त्पर्यायसिद्धिर्न सदास्ति सिद्धिः ॥

avadhyakalpā nihatā narendrās; tavārthakāmā yudhi pāṇḍaveyaiḥ । tan mā śuco bhārata diṣṭam etat; paryāyasiddhir na sadāsti siddhiḥ ॥

एतद्वचो मद्रपतेर्निशम्य; स्वं चापनीतं मनसा निरीक्ष्य । दुर्योधनो दीनमना विसंज्ञः; पुनः पुनर्न्यश्वसदार्तरूपः ॥

etad vaco madrapater niśamya; svaṁ cāpanītaṁ manasā nirīkṣya । duryodhano dīnamanā visaṁjñaḥ; punaḥ punar nyaśvasad ārtarūpaḥ ॥

तं ध्यानमूकं कृपणं भृशार्त;मार्तायनिर्दीनमुवाच वाक्यम् । पश्येदमुग्रं नरवाजिनागै;रायोधनं वीरहतैः प्रपन्नम् ॥

taṁ dhyānamūkaṁ kr̥paṇaṁ bhr̥śārtam; ārtāyanir dīnam uvāca vākyam । paśyedam ugraṁ naravājināgair; āyodhanaṁ vīrahataiḥ prapannam ॥

महीधराभैः पतितैर्महागजैः; सकृत्प्रविद्धैः शरविद्धमर्मभिः । तैर्विह्वलद्भिश्च गतासुभिश्च; प्रध्वस्तयन्त्रायुधवर्मयोधैः ॥

mahīdharābhaiḥ patitair mahāgajaiḥ; sakr̥t praviddhaiḥ śaraviddhamarmabhiḥ । tair vihvaladbhiś ca gatāsubhiś ca; pradhvastayantrāyudhavarmayodhaiḥ ॥

वज्रापविद्धैरिव चाचलेन्द्रै;र्विभिन्नपाषाणमृगद्रुमौषधैः । प्रविद्धघण्टाङ्कुशतोमरध्वजैः; सहेममालै रुधिरौघसंप्लुतैः ॥

vajrāpaviddhair iva cācalendrair; vibhinnapāṣāṇamr̥gadrumauṣadhaiḥ । praviddhaghaṇṭāṅkuśatomaradhvajaiḥ; sahemamālai rudhiraughasaṁplutaiḥ ॥

शरावभिन्नैः पतितैश्च वाजिभिः; श्वसद्भिरन्यैः क्षतजं वमद्भिः । दीनैः स्तनद्भिः परिवृत्तनेत्रै;र्महीं दशद्भिः कृपणं नदद्भिः ॥

śarāvabhinnaiḥ patitaiś ca vājibhiḥ; śvasadbhir anyaiḥ kṣatajaṁ vamadbhiḥ । dīnaiḥ stanadbhiḥ parivr̥ttanetrair; mahīṁ daśadbhiḥ kr̥paṇaṁ nadadbhiḥ ॥

तथापविद्धैर्गजवाजियोधै;र्मन्दासुभिश्चैव गतासुभिश्च । नराश्वनागैश्च रथैश्च मर्दितै;र्मही महावैतरणीव दुर्दृशा ॥

tathāpaviddhair gajavājiyodhair; mandāsubhiś caiva gatāsubhiś ca । narāśvanāgaiś ca rathaiś ca marditair; mahī mahāvaitaraṇīva durdr̥śā ॥

गजैर्निकृत्तापरहस्तगात्रै;रुद्वेपमानैः पतितैः पृथिव्याम् । यशस्विभिर्नागरथाश्वयोधिभिः; पदातिभिश्चाभिमुखैर्हतैः परैः । विशीर्णवर्माभरणाम्बरायुधै;र्वृता निशान्तैरिव पावकैर्मही ॥

gajair nikr̥ttāparahastagātrair; udvepamānaiḥ patitaiḥ pr̥thivyām । yaśasvibhir nāgarathāśvayodhibhiḥ; padātibhiś cābhimukhair hataiḥ paraiḥ । viśīrṇavarmābharaṇāmbarāyudhair; vr̥tā niśāntair iva pāvakair mahī ॥

शरप्रहाराभिहतैर्महाबलै;रवेक्ष्यमाणैः पतितैः सहस्रशः । प्रनष्टसंज्ञैः पुनरुच्छ्वसद्भि;र्मही बभूवानुगतैरिवाग्निभिः । दिवश्च्युतैर्भूरतिदीप्तिमद्भि;र्नक्तं ग्रहैर्द्यौरमलेव दीप्तैः ॥

śaraprahārābhihatair mahābalair; avekṣyamāṇaiḥ patitaiḥ sahasraśaḥ । pranaṣṭasaṁjñaiḥ punar ucchvasadbhir; mahī babhūvānugatair ivāgnibhiḥ । divaś cyutair bhūr atidīptimadbhir; naktaṁ grahair dyaur amaleva dīptaiḥ ॥

शरास्तु कर्णार्जुनबाहुमुक्ता; विदार्य नागाश्वमनुष्यदेहान् । प्राणान्निरस्याशु महीमतीयु;र्महोरगा वासमिवाभितोऽस्त्रैः ॥

śarās tu karṇārjunabāhumuktā; vidārya nāgāśvamanuṣyadehān । prāṇān nirasyāśu mahīm atīyur; mahoragā vāsam ivābhito ’straiḥ ॥

हतैर्मनुष्याश्वगजैश्च संख्ये; शरावभिन्नैश्च रथैर्बभूव । धनंजयस्याधिरथेश्च मार्गे; गजैरगम्या वसुधातिदुर्गा ॥

hatair manuṣyāśvagajaiś ca saṁkhye; śarāvabhinnaiś ca rathair babhūva । dhanaṁjayasyādhiratheś ca mārge; gajair agamyā vasudhātidurgā ॥

रथैर्वरेषून्मथितैश्च योधैः; संस्यूतसूताश्ववरायुधध्वजैः । विशीर्णशस्त्रैर्विनिकृत्तबन्धुरै;र्निकृत्तचक्राक्षयुगत्रिवेणुभिः ॥

rathair vareṣūn mathitaiś ca yodhaiḥ; saṁsyūtasūtāśvavarāyudhadhvajaiḥ । viśīrṇaśastrair vinikr̥ttabandhurair; nikr̥ttacakrākṣayugatriveṇubhiḥ ॥

विमुक्तयन्त्रैर्निहतैरयस्मयै;र्हतानुषङ्गैर्विनिषङ्गबन्धुरैः । प्रभग्ननीडैर्मणिहेममण्डितैः; स्तृता मही द्यौरिव शारदैर्घनैः ॥

vimuktayantrair nihatair ayasmayair; hatānuṣaṅgair viniṣaṅgabandhuraiḥ । prabhagnanīḍair maṇihemamaṇḍitaiḥ; str̥tā mahī dyaur iva śāradair ghanaiḥ ॥

विकृष्यमणैर्जवनैरलंकृतै;र्हतेश्वरैराजिरथैः सुकल्पितैः । मनुष्यमातङ्गरथाश्वराशिभि;र्द्रुतं व्रजन्तो बहुधा विचूर्णिताः ॥

vikr̥ṣyamaṇair javanair alaṁkr̥tair; hateśvarair ājirathaiḥ sukalpitaiḥ । manuṣyamātaṅgarathāśvarāśibhir; drutaṁ vrajanto bahudhā vicūrṇitāḥ ॥

सहेमपट्टाः परिघाः परश्वधाः; कडङ्गरायोमुसलानि पट्टिशाः । पेतुश्च खड्गा विमला विकोशा; गदाश्च जाम्बूनदपट्टबद्धाः ॥

sahemapaṭṭāḥ parighāḥ paraśvadhāḥ; kaḍaṅgarāyomusalāni paṭṭiśāḥ । petuś ca khaḍgā vimalā vikośā; gadāś ca jāmbūnadapaṭṭabaddhāḥ ॥

चापानि रुक्माङ्गदभूषणानि; शराश्च कार्तस्वरचित्रपुङ्खाः । ऋष्ट्यश्च पीता विमला विकोशाः; प्रासाः सखड्गाः कनकावभासाः ॥

cāpāni rukmāṅgadabhūṣaṇāni; śarāś ca kārtasvaracitrapuṅkhāḥ । r̥ṣṭyaś ca pītā vimalā vikośāḥ; prāsāḥ sakhaḍgāḥ kanakāvabhāsāḥ ॥

छत्राणि वालव्यजनानि शङ्खाः; स्रजश्च पुष्पोत्तमहेमचित्राः । कुथाः पताकाम्बरवेष्टिताश्च; किरीटमाला मुकुटाश्च शुभ्राः ॥

chatrāṇi vālavyajanāni śaṅkhāḥ; srajaś ca puṣpottamahemacitrāḥ । kuthāḥ patākāmbaraveṣṭitāś ca; kirīṭamālā mukuṭāś ca śubhrāḥ ॥

प्रकीर्णका विप्रकीर्णाः कुथाश्च; प्रधानमुक्तातरलाश्च हाराः । आपीडकेयूरवराङ्गदानि; ग्रैवेयनिष्काः ससुवर्णसूत्राः ॥

prakīrṇakā viprakīrṇāḥ kuthāś ca; pradhānamuktātaralāś ca hārāḥ । āpīḍakeyūravarāṅgadāni; graiveyaniṣkāḥ sasuvarṇasūtrāḥ ॥

मण्युत्तमा वज्रसुवर्णमुक्ता; रत्नानि चोच्चावचमङ्गलानि । गात्राणि चात्यन्तसुखोचितानि; शिरांसि चेन्दुप्रतिमाननानि ॥

maṇyuttamā vajrasuvarṇamuktā; ratnāni coccāvacamaṅgalāni । gātrāṇi cātyantasukhocitāni; śirāṁsi cendupratimānanāni ॥

देहांश्च भोगांश्च परिच्छदांश्च; त्यक्त्वा मनोज्ञानि सुखानि चापि । स्वधर्मनिष्ठां महतीमवाप्य; व्याप्तांश्च लोकान्यशसा समीयुः ॥

dehāṁś ca bhogāṁś ca paricchadāṁś ca; tyaktvā manojñāni sukhāni cāpi । svadharmaniṣṭhāṁ mahatīm avāpya; vyāptāṁś ca lokān yaśasā samīyuḥ ॥

इत्येवमुक्त्वा विरराम शल्यो; दुर्योधनः शोकपरीतचेताः । हा कर्ण हा कर्ण इति ब्रुवाण; आर्तो विसंज्ञो भृशमश्रुनेत्रः ॥

ity evam uktvā virarāma śalyo; duryodhanaḥ śokaparītacetāḥ । hā karṇa hā karṇa iti bruvāṇa; ārto visaṁjño bhr̥śam aśrunetraḥ ॥

तं द्रोणपुत्रप्रमुखा नरेन्द्राः; सर्वे समाश्वास्य सह प्रयान्ति । निरीक्षमाणा मुहुरर्जुनस्य; ध्वजं महान्तं यशसा ज्वलन्तम् ॥

taṁ droṇaputrapramukhā narendrāḥ; sarve samāśvāsya saha prayānti । nirīkṣamāṇā muhur arjunasya; dhvajaṁ mahāntaṁ yaśasā jvalantam ॥

नराश्वमातङ्गशरीरजेन; रक्तेन सिक्ता रुधिरेण भूमिः । रक्ताम्बरस्रक्तपनीययोगा;न्नारी प्रकाशा इव सर्वगम्या ॥

narāśvamātaṅgaśarīrajena; raktena siktā rudhireṇa bhūmiḥ । raktāmbarasrak tapanīyayogān; nārī prakāśā iva sarvagamyā ॥

प्रच्छन्नरूपा रुधिरेण राज;न्रौद्रे मुहूर्तेऽतिविराजमानाः । नैवावतस्थुः कुरवः समीक्ष्य; प्रव्राजिता देवलोकाश्च सर्वे ॥

pracchannarūpā rudhireṇa rājan; raudre muhūrte ’tivirājamānāḥ । naivāvatasthuḥ kuravaḥ samīkṣya; pravrājitā devalokāś ca sarve ॥

वधेन कर्णस्य सुदुःखितास्ते; हा कर्ण हा कर्ण इति ब्रुवाणाः । द्रुतं प्रयाताः शिबिराणि राज;न्दिवाकरं रक्तमवेक्षमाणाः ॥

vadhena karṇasya suduḥkhitās te; hā karṇa hā karṇa iti bruvāṇāḥ । drutaṁ prayātāḥ śibirāṇi rājan; divākaraṁ raktam avekṣamāṇāḥ ॥

गाण्डीवमुक्तैस्तु सुवर्णपुङ्खैः; शितैः शरैः शोणितदिग्धवाजैः । शरैश्चिताङ्गो भुवि भाति कर्णो; हतोऽपि सन्सूर्य इवांशुमाली ॥

gāṇḍīvamuktais tu suvarṇapuṅkhaiḥ; śitaiḥ śaraiḥ śoṇitadigdhavājaiḥ । śaraiś citāṅgo bhuvi bhāti karṇo; hato ’pi san sūrya ivāṁśumālī ॥

कर्णस्य देहं रुधिरावसिक्तं; भक्तानुकम्पी भगवान्विवस्वान् । स्पृष्ट्वा करैर्लोहितरक्तरूपः; सिष्णासुरभ्येति परं समुद्रम् ॥

karṇasya dehaṁ rudhirāvasiktaṁ; bhaktānukampī bhagavān vivasvān । spr̥ṣṭvā karair lohitaraktarūpaḥ; siṣṇāsur abhyeti paraṁ samudram ॥

इतीव संचिन्त्य सुरर्षिसंघाः; संप्रस्थिता यान्ति यथानिकेतम् । संचिन्तयित्वा च जना विसस्रु;र्यथासुखं खं च महीतलं च ॥

itīva saṁcintya surarṣisaṁghāḥ; saṁprasthitā yānti yathāniketam । saṁcintayitvā ca janā visasrur; yathāsukhaṁ khaṁ ca mahītalaṁ ca ॥

तदद्भुतं प्राणभृतां भयंकरं; निशम्य युद्धं कुरुवीरमुख्ययोः । धनंजयस्याधिरथेश्च विस्मिताः; प्रशंसमानाः प्रययुस्तदा जनाः ॥

tad adbhutaṁ prāṇabhr̥tāṁ bhayaṁkaraṁ; niśamya yuddhaṁ kuruvīramukhyayoḥ । dhanaṁjayasyādhiratheś ca vismitāḥ; praśaṁsamānāḥ prayayus tadā janāḥ ॥

शरैः संकृत्तवर्माणं वीरं विशसने हतम् । गतासुमपि राधेयं नैव लक्ष्मीर्व्यमुञ्चत ॥

śaraiḥ saṁkr̥ttavarmāṇaṁ vīraṁ viśasane hatam । gatāsum api rādheyaṁ naiva lakṣmīr vyamuñcata ॥

नानाभरणवान्राजन्मृष्टजाम्बूनदाङ्गदः । हतो वैकर्तनः शेते पादपोऽङ्कुरवानिव ॥

nānābharaṇavān rājan mr̥ṣṭajāmbūnadāṅgadaḥ । hato vaikartanaḥ śete pādapo ’ṅkuravān iva ॥

कनकोत्तमसंकाशः प्रदीप्त इव पावकः । सपुत्रः पुरुषव्याघ्रः संशान्तः पार्थतेजसा । प्रताप्य पाण्डवान्राजन्पाञ्चालांश्चास्त्रतेजसा ॥

kanakottamasaṁkāśaḥ pradīpta iva pāvakaḥ । saputraḥ puruṣavyāghraḥ saṁśāntaḥ pārthatejasā । pratāpya pāṇḍavān rājan pāñcālāṁś cāstratejasā ॥

ददानीत्येव योऽवोचन्न नास्तीत्यर्थितोऽर्थिभिः । सद्भिः सदा सत्पुरुषः स हतो द्वैरथे वृषः ॥

dadānīty eva yo ’vocan na nāstīty arthito ’rthibhiḥ । sadbhiḥ sadā satpuruṣaḥ sa hato dvairathe vr̥ṣaḥ ॥

यस्य ब्राह्मणसात्सर्वमात्मार्थं न महात्मनः । नादेयं ब्राह्मणेष्वासीद्यस्य स्वमपि जीवितम् ॥

yasya brāhmaṇasāt sarvam ātmārthaṁ na mahātmanaḥ । nādeyaṁ brāhmaṇeṣv āsīd yasya svam api jīvitam ॥

सदा नॄणां प्रियो दाता प्रियदानो दिवं गतः । आदाय तव पुत्राणां जयाशां शर्म वर्म च ॥

sadā nr̥̄ṇāṁ priyo dātā priyadāno divaṁ gataḥ । ādāya tava putrāṇāṁ jayāśāṁ śarma varma ca ॥

हते स्म कर्णे सरितो न स्रवन्ति; जगाम चास्तं कलुषो दिवाकरः । ग्रहश्च तिर्यग्ज्वलितार्कवर्णो; यमस्य पुत्रोऽभ्युदियाय राजन् ॥

hate sma karṇe sarito na sravanti; jagāma cāstaṁ kaluṣo divākaraḥ । grahaś ca tiryag jvalitārkavarṇo; yamasya putro ’bhyudiyāya rājan ॥

नभः पफालाथ ननाद चोर्वी; ववुश्च वाताः परुषातिवेलम् । दिशः सधूमाश्च भृशं प्रजज्वलु;र्महार्णवाश्चुक्षुभिरे च सस्वनाः ॥

nabhaḥ paphālātha nanāda corvī; vavuś ca vātāḥ paruṣātivelam । diśaḥ sadhūmāś ca bhr̥śaṁ prajajvalur; mahārṇavāś cukṣubhire ca sasvanāḥ ॥

सकाननाः साद्रिचयाश्चकम्पुः; प्रविव्यथुर्भूतगणाश्च मारिष । बृहस्पती रोहिणीं संप्रपीड्य; बभूव चन्द्रार्कसमानवर्णः ॥

sakānanāḥ sādricayāś cakampuḥ; pravivyathur bhūtagaṇāś ca māriṣa । br̥haspatī rohiṇīṁ saṁprapīḍya; babhūva candrārkasamānavarṇaḥ ॥

हते कर्णे न दिशो विप्रजज्ञु;स्तमोवृता द्यौर्विचचाल भूमिः । पपात चोल्का ज्वलनप्रकाशा; निशाचराश्चाप्यभवन्प्रहृष्टाः ॥

hate karṇe na diśo viprajajñus; tamovr̥tā dyaur vicacāla bhūmiḥ । papāta colkā jvalanaprakāśā; niśācarāś cāpy abhavan prahr̥ṣṭāḥ ॥

शशिप्रकाशाननमर्जुनो यदा; क्षुरेण कर्णस्य शिरो न्यपातयत् । अथान्तरिक्षे दिवि चेह चासकृ;द्बभूव हाहेति जनस्य निस्वनः ॥

śaśiprakāśānanam arjuno yadā; kṣureṇa karṇasya śiro nyapātayat । athāntarikṣe divi ceha cāsakr̥d; babhūva hāheti janasya nisvanaḥ ॥

स देवगन्धर्वमनुष्यपूजितं; निहत्य कर्णं रिपुमाहवेऽर्जुनः । रराज पार्थः परमेण तेजसा; वृत्रं निहत्येव सहस्रलोचनः ॥

sa devagandharvamanuṣyapūjitaṁ; nihatya karṇaṁ ripum āhave ’rjunaḥ । rarāja pārthaḥ parameṇa tejasā; vr̥traṁ nihatyeva sahasralocanaḥ ॥

ततो रथेनाम्बुदवृन्दनादिना; शरन्नभोमध्यगभास्करत्विषा । पताकिना भीमनिनादकेतुना; हिमेन्दुशङ्खस्फटिकावभासिना । सुवर्णमुक्तामणिवज्रविद्रुमै;रलंकृतेनाप्रतिमानरंहसा ॥

tato rathenāmbudavr̥ndanādinā; śarannabhomadhyagabhāskaratviṣā । patākinā bhīmaninādaketunā; himenduśaṅkhasphaṭikāvabhāsinā । suvarṇamuktāmaṇivajravidrumair; alaṁkr̥tenāpratimānaraṁhasā ॥

नरोत्तमौ पाण्डवकेशिमर्दना;वुदाहितावग्निदिवाकरोपमौ । रणाजिरे वीतभयौ विरेजतुः; समानयानाविव विष्णुवासवौ ॥

narottamau pāṇḍavakeśimardanāv; udāhitāv agnidivākaropamau । raṇājire vītabhayau virejatuḥ; samānayānāv iva viṣṇuvāsavau ॥

ततो धनुर्ज्यातलनेमिनिस्वनैः; प्रसह्य कृत्वा च रिपून्हतप्रभान् । संसाधयित्वैव कुरूञ्शरौघैः; कपिध्वजः पक्षिवरध्वजश्च । प्रसह्य शङ्खौ धमतुः सुघोषौ; मनांस्यरीणामवसादयन्तौ ॥

tato dhanurjyātalaneminisvanaiḥ; prasahya kr̥tvā ca ripūn hataprabhān । saṁsādhayitvaiva kurūñ śaraughaiḥ; kapidhvajaḥ pakṣivaradhvajaś ca । prasahya śaṅkhau dhamatuḥ sughoṣau; manāṁsy arīṇām avasādayantau ॥

सुवर्णजालावततौ महास्वनौ; हिमावदातौ परिगृह्य पाणिभिः । चुचुम्बतुः शङ्खवरौ नृणां वरौ; वराननाभ्यां युगपच्च दध्मतुः ॥

suvarṇajālāvatatau mahāsvanau; himāvadātau parigr̥hya pāṇibhiḥ । cucumbatuḥ śaṅkhavarau nr̥ṇāṁ varau; varānanābhyāṁ yugapac ca dadhmatuḥ ॥

पाञ्चजन्यस्य निर्घोषो देवदत्तस्य चोभयोः । पृथिवीमन्तरिक्षं च द्यामपश्चाप्यपूरयत् ॥

pāñcajanyasya nirghoṣo devadattasya cobhayoḥ । pr̥thivīm antarikṣaṁ ca dyām apaś cāpy apūrayat ॥

तौ शङ्खशब्देन निनादयन्तौ; वनानि शैलान्सरितो दिशश्च । वित्रासयन्तौ तव पुत्रसेनां; युधिष्ठिरं नन्दयतः स्म वीरौ ॥

tau śaṅkhaśabdena ninādayantau; vanāni śailān sarito diśaś ca । vitrāsayantau tava putrasenāṁ; yudhiṣṭhiraṁ nandayataḥ sma vīrau ॥

ततः प्रयाताः कुरवो जवेन; श्रुत्वैव शङ्खस्वनमीर्यमाणम् । विहाय मद्राधिपतिं पतिं च; दुर्योधनं भारत भारतानाम् ॥

tataḥ prayātāḥ kuravo javena; śrutvaiva śaṅkhasvanam īryamāṇam । vihāya madrādhipatiṁ patiṁ ca; duryodhanaṁ bhārata bhāratānām ॥

महाहवे तं बहु शोभमानं; धनंजयं भूतगणाः समेताः । तदान्वमोदन्त जनार्दनं च; प्रभाकरावभ्युदितौ यथैव ॥

mahāhave taṁ bahu śobhamānaṁ; dhanaṁjayaṁ bhūtagaṇāḥ sametāḥ । tadānvamodanta janārdanaṁ ca; prabhākarāv abhyuditau yathaiva ॥

समाचितौ कर्णशरैः परंतपा;वुभौ व्यभातां समरेऽच्युतार्जुनौ । तमो निहत्याभ्युदितौ यथामलौ; शशाङ्कसूर्याविव रश्मिमालिनौ ॥

samācitau karṇaśaraiḥ paraṁtapāv; ubhau vyabhātāṁ samare ’cyutārjunau । tamo nihatyābhyuditau yathāmalau; śaśāṅkasūryāv iva raśmimālinau ॥

विहाय तान्बाणगणानथागतौ; सुहृद्वृतावप्रतिमानविक्रमौ । सुखं प्रविष्टौ शिबिरं स्वमीश्वरौ; सदस्यहूताविव वासवाच्युतौ ॥

vihāya tān bāṇagaṇān athāgatau; suhr̥dvr̥tāv apratimānavikramau । sukhaṁ praviṣṭau śibiraṁ svam īśvarau; sadasyahūtāv iva vāsavācyutau ॥

सदेवगन्धर्वमनुष्यचारणै;र्महर्षिभिर्यक्षमहोरगैरपि । जयाभिवृद्ध्या परयाभिपूजितौ; निहत्य कर्णं परमाहवे तदा ॥

sadevagandharvamanuṣyacāraṇair; maharṣibhir yakṣamahoragair api । jayābhivr̥ddhyā parayābhipūjitau; nihatya karṇaṁ paramāhave tadā ॥