Adhyāya 57

संजय उवाच । अर्जुनस्तु महाराज कृत्वा सैन्यं पृथग्विधम् । सूतपुत्रं सुसंरब्धं दृष्ट्वा चैव महारणे ॥

saṁjaya uvāca । arjunas tu mahārāja kr̥tvā sainyaṁ pr̥thagvidham । sūtaputraṁ susaṁrabdhaṁ dr̥ṣṭvā caiva mahāraṇe ॥

शोणितोदां महीं कृत्वा मांसमज्जास्थिवाहिनीम् । वासुदेवमिदं वाक्यमब्रवीत्पुरुषर्षभ ॥

śoṇitodāṁ mahīṁ kr̥tvā māṁsamajjāsthivāhinīm । vāsudevam idaṁ vākyam abravīt puruṣarṣabha ॥

एष केतू रणे कृष्ण सूतपुत्रस्य दृश्यते । भीमसेनादयश्चैते योधयन्ति महारथान् । एते द्रवन्ति पाञ्चालाः कर्णात्त्रस्ता जनार्दन ॥

eṣa ketū raṇe kr̥ṣṇa sūtaputrasya dr̥śyate । bhīmasenādayaś caite yodhayanti mahārathān । ete dravanti pāñcālāḥ karṇāt trastā janārdana ॥

एष दुर्योधनो राजा श्वेतच्छत्रेण भास्वता । कर्णेन भग्नान्पाञ्चालान्द्रावयन्बहु शोभते ॥

eṣa duryodhano rājā śvetacchatreṇa bhāsvatā । karṇena bhagnān pāñcālān drāvayan bahu śobhate ॥

कृपश्च कृतवर्मा च द्रौणिश्चैव महाबलः । एते रक्षन्ति राजानं सूतपुत्रेण रक्षिताः । अवध्यमानास्तेऽस्माभिर्घातयिष्यन्ति सोमकान् ॥

kr̥paś ca kr̥tavarmā ca drauṇiś caiva mahābalaḥ । ete rakṣanti rājānaṁ sūtaputreṇa rakṣitāḥ । avadhyamānās te ’smābhir ghātayiṣyanti somakān ॥

एष शल्यो रथोपस्थे रश्मिसंचारकोविदः । सूतपुत्ररथं कृष्ण वाहयन्बहु शोभते ॥

eṣa śalyo rathopasthe raśmisaṁcārakovidaḥ । sūtaputrarathaṁ kr̥ṣṇa vāhayan bahu śobhate ॥

तत्र मे बुद्धिरुत्पन्ना वाहयात्र महारथम् । नाहत्वा समरे कर्णं निवर्तिष्ये कथंचन ॥

tatra me buddhir utpannā vāhayātra mahāratham । nāhatvā samare karṇaṁ nivartiṣye kathaṁ cana ॥

राधेयोऽप्यन्यथा पार्थान्सृञ्जयांश्च महारथान् । निःशेषान्समरे कुर्यात्पश्यतोर्नौ जनार्दन ॥

rādheyo ’py anyathā pārthān sr̥ñjayāṁś ca mahārathān । niḥśeṣān samare kuryāt paśyator nau janārdana ॥

ततः प्रायाद्रथेनाशु केशवस्तव वाहिनीम् । कर्णं प्रति महेष्वासं द्वैरथे सव्यसाचिना ॥

tataḥ prāyād rathenāśu keśavas tava vāhinīm । karṇaṁ prati maheṣvāsaṁ dvairathe savyasācinā ॥

प्रयातश्च महाबाहुः पाण्डवानुज्ञया हरिः । आश्वासयन्रथेनैव पाण्डुसैन्यानि सर्वशः ॥

prayātaś ca mahābāhuḥ pāṇḍavānujñayā hariḥ । āśvāsayan rathenaiva pāṇḍusainyāni sarvaśaḥ ॥

रथघोषः स संग्रामे पाण्डवेयस्य संबभौ । वासवाशनितुल्यस्य महौघस्येव मारिष ॥

rathaghoṣaḥ sa saṁgrāme pāṇḍaveyasya saṁbabhau । vāsavāśanitulyasya mahaughasyeva māriṣa ॥

महता रथघोषेण पाण्डवः सत्यविक्रमः । अभ्ययादप्रमेयात्मा विजयस्तव वाहिनीम् ॥

mahatā rathaghoṣeṇa pāṇḍavaḥ satyavikramaḥ । abhyayād aprameyātmā vijayas tava vāhinīm ॥

तमायान्तं समीक्ष्यैव श्वेताश्वं कृष्णसारथिम् । मद्रराजोऽब्रवीत्कर्णं केतुं दृष्ट्वा महात्मनः ॥

tam āyāntaṁ samīkṣyaiva śvetāśvaṁ kr̥ṣṇasārathim । madrarājo ’bravīt karṇaṁ ketuṁ dr̥ṣṭvā mahātmanaḥ ॥

अयं स रथ आयाति श्वेताश्वः कृष्णसारथिः । निघ्नन्नमित्रान्समरे यं कर्ण परिपृच्छसि ॥

ayaṁ sa ratha āyāti śvetāśvaḥ kr̥ṣṇasārathiḥ । nighnann amitrān samare yaṁ karṇa paripr̥cchasi ॥

एष तिष्ठति कौन्तेयः संस्पृशन्गाण्डिवं धनुः । तं हनिष्यसि चेदद्य तन्नः श्रेयो भविष्यति ॥

eṣa tiṣṭhati kaunteyaḥ saṁspr̥śan gāṇḍivaṁ dhanuḥ । taṁ haniṣyasi ced adya tan naḥ śreyo bhaviṣyati ॥

एषा विदीर्यते सेना धार्तराष्ट्री समन्ततः । अर्जुनस्य भयात्तूर्णं निघ्नतः शात्रवान्बहून् ॥

eṣā vidīryate senā dhārtarāṣṭrī samantataḥ । arjunasya bhayāt tūrṇaṁ nighnataḥ śātravān bahūn ॥

वर्जयन्सर्वसैन्यानि त्वरते हि धनंजयः । त्वदर्थमिति मन्येऽहं यथास्योदीर्यते वपुः ॥

varjayan sarvasainyāni tvarate hi dhanaṁjayaḥ । tvadartham iti manye ’haṁ yathāsyodīryate vapuḥ ॥

न ह्यवस्थाप्यते पार्थो युयुत्सुः केनचित्सह । त्वामृते क्रोधदीप्तो हि पीड्यमाने वृकोदरे ॥

na hy avasthāpyate pārtho yuyutsuḥ kena cit saha । tvām r̥te krodhadīpto hi pīḍyamāne vr̥kodare ॥

विरथं धर्मराजं च दृष्ट्वा सुदृढविक्षतम् । शिखण्डिनं सात्यकिं च धृष्टद्युम्नं च पार्षतम् ॥

virathaṁ dharmarājaṁ ca dr̥ṣṭvā sudr̥ḍhavikṣatam । śikhaṇḍinaṁ sātyakiṁ ca dhr̥ṣṭadyumnaṁ ca pārṣatam ॥

द्रौपदेयान्युधामन्युमुत्तमौजसमेव च । नकुलं सहदेवं च भ्रातरौ द्वौ समीक्ष्य च ॥

draupadeyān yudhāmanyum uttamaujasam eva ca । nakulaṁ sahadevaṁ ca bhrātarau dvau samīkṣya ca ॥

सहसैकरथः पार्थस्त्वामभ्येति परंतप । क्रोधरक्तेक्षणः क्रुद्धो जिघांसुः सर्वधन्विनाम् ॥

sahasaikarathaḥ pārthas tvām abhyeti paraṁtapa । krodharaktekṣaṇaḥ kruddho jighāṁsuḥ sarvadhanvinām ॥

त्वरितोऽभिपतत्यस्मांस्त्यक्त्वा सैन्यान्यसंशयम् । त्वं कर्ण प्रतियाह्येनं नास्त्यन्यो हि धनुर्धरः ॥

tvarito ’bhipataty asmāṁs tyaktvā sainyāny asaṁśayam । tvaṁ karṇa pratiyāhy enaṁ nāsty anyo hi dhanurdharaḥ ॥

न तं पश्यामि लोकेऽस्मिंस्त्वत्तोऽप्यन्यं धनुर्धरम् । अर्जुनं समरे क्रुद्धं यो वेलामिव धारयेत् ॥

na taṁ paśyāmi loke ’smiṁs tvatto ’py anyaṁ dhanurdharam । arjunaṁ samare kruddhaṁ yo velām iva dhārayet ॥

न चास्य रक्षां पश्यामि पृष्ठतो न च पार्श्वतः । एक एवाभियाति त्वां पश्य साफल्यमात्मनः ॥

na cāsya rakṣāṁ paśyāmi pr̥ṣṭhato na ca pārśvataḥ । eka evābhiyāti tvāṁ paśya sāphalyam ātmanaḥ ॥

त्वं हि कृष्णौ रणे शक्तः संसाधयितुमाहवे । तवैष भारो राधेय प्रत्युद्याहि धनंजयम् ॥

tvaṁ hi kr̥ṣṇau raṇe śaktaḥ saṁsādhayitum āhave । tavaiṣa bhāro rādheya pratyudyāhi dhanaṁjayam ॥

त्वं कृतो ह्येव भीष्मेण द्रोणद्रौणिकृपैरपि । सव्यसाचिप्रतिरथस्तं निवर्तय पाण्डवम् ॥

tvaṁ kr̥to hy eva bhīṣmeṇa droṇadrauṇikr̥pair api । savyasācipratirathas taṁ nivartaya pāṇḍavam ॥

लेलिहानं यथा सर्पं गर्जन्तमृषभं यथा । लयस्थितं यथा व्याघ्रं जहि कर्ण धनंजयम् ॥

lelihānaṁ yathā sarpaṁ garjantam r̥ṣabhaṁ yathā । layasthitaṁ yathā vyāghraṁ jahi karṇa dhanaṁjayam ॥

एते द्रवन्ति समरे धार्तराष्ट्रा महारथाः । अर्जुनस्य भयात्तूर्णं निरपेक्षा जनाधिपाः ॥

ete dravanti samare dhārtarāṣṭrā mahārathāḥ । arjunasya bhayāt tūrṇaṁ nirapekṣā janādhipāḥ ॥

द्रवतामथ तेषां तु युधि नान्योऽस्ति मानवः । भयहा यो भवेद्वीर त्वामृते सूतनन्दन ॥

dravatām atha teṣāṁ tu yudhi nānyo ’sti mānavaḥ । bhayahā yo bhaved vīra tvām r̥te sūtanandana ॥

एते त्वां कुरवः सर्वे द्वीपमासाद्य संयुगे । विष्ठिताः पुरुषव्याघ्र त्वत्तः शरणकाङ्क्षिणः ॥

ete tvāṁ kuravaḥ sarve dvīpam āsādya saṁyuge । viṣṭhitāḥ puruṣavyāghra tvattaḥ śaraṇakāṅkṣiṇaḥ ॥

वैदेहाम्बष्ठकाम्बोजास्तथा नग्नजितस्त्वया । गान्धाराश्च यया धृत्या जिताः संख्ये सुदुर्जयाः ॥

vaidehāmbaṣṭhakāmbojās tathā nagnajitas tvayā । gāndhārāś ca yayā dhr̥tyā jitāḥ saṁkhye sudurjayāḥ ॥

तां धृतिं कुरु राधेय ततः प्रत्येहि पाण्डवम् । वासुदेवं च वार्ष्णेयं प्रीयमाणं किरीटिना ॥

tāṁ dhr̥tiṁ kuru rādheya tataḥ pratyehi pāṇḍavam । vāsudevaṁ ca vārṣṇeyaṁ prīyamāṇaṁ kirīṭinā ॥

कर्ण उवाच । प्रकृतिस्थो हि मे शल्य इदानीं संमतस्तथा । प्रतिभासि महाबाहो विभीश्चैव धनंजयात् ॥

karṇa uvāca । prakr̥tistho hi me śalya idānīṁ saṁmatas tathā । pratibhāsi mahābāho vibhīś caiva dhanaṁjayāt ॥

पश्य बाह्वोर्बलं मेऽद्य शिक्षितस्य च पश्य मे । एकोऽद्य निहनिष्यामि पाण्डवानां महाचमूम् ॥

paśya bāhvor balaṁ me ’dya śikṣitasya ca paśya me । eko ’dya nihaniṣyāmi pāṇḍavānāṁ mahācamūm ॥

कृष्णौ च पुरुषव्याघ्रौ तच्च सत्यं ब्रवीमि ते । नाहत्वा युधि तौ वीरावपयास्ये कथंचन ॥

kr̥ṣṇau ca puruṣavyāghrau tac ca satyaṁ bravīmi te । nāhatvā yudhi tau vīrāv apayāsye kathaṁ cana ॥

स्वप्स्ये वा निहतस्ताभ्यामसत्यो हि रणे जयः । कृतार्थो वा भविष्यामि हत्वा तावथ वा हतः ॥

svapsye vā nihatas tābhyām asatyo hi raṇe jayaḥ । kr̥tārtho vā bhaviṣyāmi hatvā tāv atha vā hataḥ ॥

नैतादृशो जातु बभूव लोके; रथोत्तमो यावदनुश्रुतं नः । तमीदृशं प्रतियोत्स्यामि पार्थं; महाहवे पश्य च पौरुषं मे ॥

naitādr̥śo jātu babhūva loke; rathottamo yāvad anuśrutaṁ naḥ । tam īdr̥śaṁ pratiyotsyāmi pārthaṁ; mahāhave paśya ca pauruṣaṁ me ॥

रथे चरत्येष रथप्रवीरः; शीघ्रैर्हयैः कौरवराजपुत्रः । स वाद्य मां नेष्यति कृच्छ्रमेत;त्कर्णस्यान्तादेतदन्ताः स्थ सर्वे ॥

rathe caraty eṣa rathapravīraḥ; śīghrair hayaiḥ kauravarājaputraḥ । sa vādya māṁ neṣyati kr̥cchram etat; karṇasyāntād etad antāḥ stha sarve ॥

अस्वेदिनौ राजपुत्रस्य हस्ता;ववेपिनौ जातकिणौ बृहन्तौ । दृढायुधः कृतिमान्क्षिप्रहस्तो; न पाण्डवेयेन समोऽस्ति योधः ॥

asvedinau rājaputrasya hastāv; avepinau jātakiṇau br̥hantau । dr̥ḍhāyudhaḥ kr̥timān kṣiprahasto; na pāṇḍaveyena samo ’sti yodhaḥ ॥

गृह्णात्यनेकानपि कङ्कपत्रा;नेकं यथा तान्क्षितिपान्प्रमथ्य । ते क्रोशमात्रं निपतन्त्यमोघाः; कस्तेन योधोऽस्ति समः पृथिव्याम् ॥

gr̥hṇāty anekān api kaṅkapatrān; ekaṁ yathā tān kṣitipān pramathya । te krośamātraṁ nipatanty amoghāḥ; kas tena yodho ’sti samaḥ pr̥thivyām ॥

अतोषयत्पाण्डवेयो हुताशं; कृष्णद्वितीयोऽतिरथस्तरस्वी । लेभे चक्रं यत्र कृष्णो महात्मा; धनुर्गाण्डीवं पाण्डवः सव्यसाची ॥

atoṣayat pāṇḍaveyo hutāśaṁ; kr̥ṣṇadvitīyo ’tirathas tarasvī । lebhe cakraṁ yatra kr̥ṣṇo mahātmā; dhanur gāṇḍīvaṁ pāṇḍavaḥ savyasācī ॥

श्वेताश्वयुक्तं च सुघोषमग्र्यं; रथं महाबाहुरदीनसत्त्वः । महेषुधी चाक्षयौ दिव्यरूपौ; शस्त्राणि दिव्यानि च हव्यवाहात् ॥

śvetāśvayuktaṁ ca sughoṣam agryaṁ; rathaṁ mahābāhur adīnasattvaḥ । maheṣudhī cākṣayau divyarūpau; śastrāṇi divyāni ca havyavāhāt ॥

तथेन्द्रलोके निजघान दैत्या;नसंख्येयान्कालकेयांश्च सर्वान् । लेभे शङ्खं देवदत्तं स्म तत्र; को नाम तेनाभ्यधिकः पृथिव्याम् ॥

tathendraloke nijaghāna daityān; asaṁkhyeyān kālakeyāṁś ca sarvān । lebhe śaṅkhaṁ devadattaṁ sma tatra; ko nāma tenābhyadhikaḥ pr̥thivyām ॥

महादेवं तोषयामास चैव; साक्षात्सुयुद्धेन महानुभावः । लेभे ततः पाशुपतं सुघोरं; त्रैलोक्यसंहारकरं महास्त्रम् ॥

mahādevaṁ toṣayām āsa caiva; sākṣāt suyuddhena mahānubhāvaḥ । lebhe tataḥ pāśupataṁ sughoraṁ; trailokyasaṁhārakaraṁ mahāstram ॥

पृथक्पृथग्लोकपालाः समेता; ददुर्ह्यस्त्राण्यप्रमेयाणि यस्य । यैस्ताञ्जघानाशु रणे नृसिंहा;न्स कालखञ्जानसुरान्समेतान् ॥

pr̥thak pr̥thag lokapālāḥ sametā; dadur hy astrāṇy aprameyāṇi yasya । yais tāñ jaghānāśu raṇe nr̥siṁhān; sa kālakhañjān asurān sametān ॥

तथा विराटस्य पुरे समेता;न्सर्वानस्मानेकरथेन जित्वा । जहार तद्गोधनमाजिमध्ये; वस्त्राणि चादत्त महारथेभ्यः ॥

tathā virāṭasya pure sametān; sarvān asmān ekarathena jitvā । jahāra tad godhanam ājimadhye; vastrāṇi cādatta mahārathebhyaḥ ॥

तमीदृशं वीर्यगुणोपपन्नं; कृष्णद्वितीयं वरये रणाय । अनन्तवीर्येण च केशवेन; नारायणेनाप्रतिमेन गुप्तम् ॥

tam īdr̥śaṁ vīryaguṇopapannaṁ; kr̥ṣṇadvitīyaṁ varaye raṇāya । anantavīryeṇa ca keśavena; nārāyaṇenāpratimena guptam ॥

वर्षायुतैर्यस्य गुणा न शक्या; वक्तुं समेतैरपि सर्वलोकैः । महात्मनः शङ्खचक्रासिपाणे;र्विष्णोर्जिष्णोर्वसुदेवात्मजस्य । भयं मे वै जायते साध्वसं च; दृष्ट्वा कृष्णावेकरथे समेतौ ॥

varṣāyutair yasya guṇā na śakyā; vaktuṁ sametair api sarvalokaiḥ । mahātmanaḥ śaṅkhacakrāsipāṇer; viṣṇor jiṣṇor vasudevātmajasya । bhayaṁ me vai jāyate sādhvasaṁ ca; dr̥ṣṭvā kr̥ṣṇāv ekarathe sametau ॥

उभौ हि शूरौ कृतिनौ दृढास्त्रौ; महारथौ संहननोपपन्नौ । एतादृशौ फल्गुनवासुदेवौ; कोऽन्यः प्रतीयान्मदृते नु शल्य ॥

ubhau hi śūrau kr̥tinau dr̥ḍhāstrau; mahārathau saṁhananopapannau । etādr̥śau phalgunavāsudevau; ko ’nyaḥ pratīyān mad r̥te nu śalya ॥

एतावहं युधि वा पातयिष्ये; मां वा कृष्णौ निहनिष्यतोऽद्य । इति ब्रुवञ्शल्यममित्रहन्ता; कर्णो रणे मेघ इवोन्ननाद ॥

etāv ahaṁ yudhi vā pātayiṣye; māṁ vā kr̥ṣṇau nihaniṣyato ’dya । iti bruvañ śalyam amitrahantā; karṇo raṇe megha ivonnanāda ॥

अभ्येत्य पुत्रेण तवाभिनन्दितः; समेत्य चोवाच कुरुप्रवीरान् । कृपं च भोजं च महाभुजावुभौ; तथैव गान्धारनृपं सहानुजम् । गुरोः सुतं चावरजं तथात्मनः; पदातिनोऽथ द्विपसादिनोऽन्यान् ॥

abhyetya putreṇa tavābhinanditaḥ; sametya covāca kurupravīrān । kr̥paṁ ca bhojaṁ ca mahābhujāv ubhau; tathaiva gāndhāranr̥paṁ sahānujam । guroḥ sutaṁ cāvarajaṁ tathātmanaḥ; padātino ’tha dvipasādino ’nyān ॥

निरुन्धताभिद्रवताच्युतार्जुनौ; श्रमेण संयोजयताशु सर्वतः । यथा भवद्भिर्भृशविक्षतावुभौ; सुखेन हन्यामहमद्य भूमिपाः ॥

nirundhatābhidravatācyutārjunau; śrameṇa saṁyojayatāśu sarvataḥ । yathā bhavadbhir bhr̥śavikṣatāv ubhau; sukhena hanyām aham adya bhūmipāḥ ॥

तथेति चोक्त्वा त्वरिताः स्म तेऽर्जुनं; जिघांसवो वीरतमाः समभ्ययुः । नदीनदान्भूरिजलो महार्णवो; यथा तथा तान्समरेऽर्जुनोऽग्रसत् ॥

tatheti coktvā tvaritāḥ sma te ’rjunaṁ; jighāṁsavo vīratamāḥ samabhyayuḥ । nadīnadān bhūrijalo mahārṇavo; yathā tathā tān samare ’rjuno ’grasat ॥

न संदधानो न तथा शरोत्तमा;न्प्रमुञ्चमानो रिपुभिः प्रदृश्यते । धनंजयस्तस्य शरैश्च दारिता; हताश्च पेतुर्नरवाजिकुञ्जराः ॥

na saṁdadhāno na tathā śarottamān; pramuñcamāno ripubhiḥ pradr̥śyate । dhanaṁjayas tasya śaraiś ca dāritā; hatāś ca petur naravājikuñjarāḥ ॥

शरार्चिषं गाण्डिवचारुमण्डलं; युगान्तसूर्यप्रतिमानतेजसम् । न कौरवाः शेकुरुदीक्षितुं जयं; यथा रविं व्याधितचक्षुषो जनाः ॥

śarārciṣaṁ gāṇḍivacārumaṇḍalaṁ; yugāntasūryapratimānatejasam । na kauravāḥ śekur udīkṣituṁ jayaṁ; yathā raviṁ vyādhitacakṣuṣo janāḥ ॥

तमभ्यधावद्विसृजञ्शरान्कृप;स्तथैव भोजस्तव चात्मजः स्वयम् । जिघांसुभिस्तान्कुशलैः शरोत्तमा;न्महाहवे संजवितान्प्रयत्नतः । शरैः प्रचिच्छेद च पाण्डवस्त्वर;न्पराभिनद्वक्षसि च त्रिभिस्त्रिभिः ॥

tam abhyadhāvad visr̥jañ śarān kr̥pas; tathaiva bhojas tava cātmajaḥ svayam । jighāṁsubhis tān kuśalaiḥ śarottamān; mahāhave saṁjavitān prayatnataḥ । śaraiḥ praciccheda ca pāṇḍavas tvaran; parābhinad vakṣasi ca tribhis tribhiḥ ॥

स गाण्डिवाभ्यायतपूर्णमण्डल;स्तपन्रिपूनर्जुनभास्करो बभौ । शरोग्ररश्मिः शुचिशुक्रमध्यगो; यथैव सूर्यः परिवेषगस्तथा ॥

sa gāṇḍivābhyāyatapūrṇamaṇḍalas; tapan ripūn arjunabhāskaro babhau । śarograraśmiḥ śuciśukramadhyago; yathaiva sūryaḥ pariveṣagas tathā ॥

अथाग्र्यबाणैर्दशभिर्धनंजयं; पराभिनद्द्रोणसुतोऽच्युतं त्रिभिः । चतुर्भिरश्वांश्चतुरः कपिं तथा; शरैः स नाराचवरैरवाकिरत् ॥

athāgryabāṇair daśabhir dhanaṁjayaṁ; parābhinad droṇasuto ’cyutaṁ tribhiḥ । caturbhir aśvāṁś caturaḥ kapiṁ tathā; śaraiḥ sa nārācavarair avākirat ॥

तथा तु तत्तत्स्फुरदात्तकार्मुकं; त्रिभिः शरैर्यन्तृशिरः क्षुरेण । हयांश्चतुर्भिश्चतुरस्त्रिभिर्ध्वजं; धनंजयो द्रौणिरथान्न्यपातयत् ॥

tathā tu tat tat sphurad āttakārmukaṁ; tribhiḥ śarair yantr̥śiraḥ kṣureṇa । hayāṁś caturbhiś caturas tribhir dhvajaṁ; dhanaṁjayo drauṇirathān nyapātayat ॥

स रोषपूर्णोऽशनिवज्रहाटकै;रलंकृतं तक्षकभोगवर्चसम् । सुबन्धनं कार्मुकमन्यदाददे; यथा महाहिप्रवरं गिरेस्तथा ॥

sa roṣapūrṇo ’śanivajrahāṭakair; alaṁkr̥taṁ takṣakabhogavarcasam । subandhanaṁ kārmukam anyad ādade; yathā mahāhipravaraṁ gires tathā ॥

स्वमायुधं चोपविकीर्य भूतले; धनुश्च कृत्वा सगुणं गुणाधिकः । समानयानावजितौ नरोत्तमौ; शरोत्तमैर्द्रौणिरविध्यदन्तिकात् ॥

svam āyudhaṁ copavikīrya bhūtale; dhanuś ca kr̥tvā saguṇaṁ guṇādhikaḥ । samānayānāv ajitau narottamau; śarottamair drauṇir avidhyad antikāt ॥

कृपश्च भोजश्च तथात्मजश्च ते; तमोनुदं वारिधरा इवापतन् । कृपस्य पार्थः सशरं शरासनं; हयान्ध्वजं सारथिमेव पत्रिभिः ॥

kr̥paś ca bhojaś ca tathātmajaś ca te; tamonudaṁ vāridharā ivāpatan । kr̥pasya pārthaḥ saśaraṁ śarāsanaṁ; hayān dhvajaṁ sārathim eva patribhiḥ ॥

शरैः प्रचिच्छेद तवात्मजस्य; ध्वजं धनुश्च प्रचकर्त नर्दतः । जघान चाश्वान्कृतवर्मणः शुभा;न्ध्वजं च चिच्छेद ततः प्रतापवान् ॥

śaraiḥ praciccheda tavātmajasya; dhvajaṁ dhanuś ca pracakarta nardataḥ । jaghāna cāśvān kr̥tavarmaṇaḥ śubhān; dhvajaṁ ca ciccheda tataḥ pratāpavān ॥

सवाजिसूतेष्वसनान्सकेतना;ञ्जघान नागाश्वरथांस्त्वरंश्च सः । ततः प्रकीर्णं सुमहद्बलं तव; प्रदारितं सेतुरिवाम्भसा यथा । ततोऽर्जुनस्याशु रथेन केशव;श्चकार शत्रूनपसव्यमातुरान् ॥

savājisūteṣv asanān saketanāñ; jaghāna nāgāśvarathāṁs tvaraṁś ca saḥ । tataḥ prakīrṇaṁ sumahad balaṁ tava; pradāritaṁ setur ivāmbhasā yathā । tato ’rjunasyāśu rathena keśavaś; cakāra śatrūn apasavyam āturān ॥

ततः प्रयान्तं त्वरितं धनंजयं; शतक्रतुं वृत्रनिजघ्नुषं यथा । समन्वधावन्पुनरुच्छ्रितैर्ध्वजै; रथैः सुयुक्तैरपरे युयुत्सवः ॥

tataḥ prayāntaṁ tvaritaṁ dhanaṁjayaṁ; śatakratuṁ vr̥tranijaghnuṣaṁ yathā । samanvadhāvan punar ucchritair dhvajai; rathaiḥ suyuktair apare yuyutsavaḥ ॥

अथाभिसृत्य प्रतिवार्य तानरी;न्धनंजयस्याभि रथं महारथाः । शिखण्डिशैनेययमाः शितैः शरै;र्विदारयन्तो व्यनदन्सुभैरवम् ॥

athābhisr̥tya prativārya tān arīn; dhanaṁjayasyābhi rathaṁ mahārathāḥ । śikhaṇḍiśaineyayamāḥ śitaiḥ śarair; vidārayanto vyanadan subhairavam ॥

ततोऽभिजघ्नुः कुपिताः परस्परं; शरैस्तदाञ्जोगतिभिः सुतेजनैः । कुरुप्रवीराः सह सृञ्जयैर्यथा;सुराः पुरा देववरैरयोधयन् ॥

tato ’bhijaghnuḥ kupitāḥ parasparaṁ; śarais tadāñjogatibhiḥ sutejanaiḥ । kurupravīrāḥ saha sr̥ñjayair yathā;surāḥ purā devavarair ayodhayan ॥

जयेप्सवः स्वर्गमनाय चोत्सुकाः; पतन्ति नागाश्वरथाः परंतप । जगर्जुरुच्चैर्बलवच्च विव्यधुः; शरैः सुमुक्तैरितरेतरं पृथक् ॥

jayepsavaḥ svargamanāya cotsukāḥ; patanti nāgāśvarathāḥ paraṁtapa । jagarjur uccair balavac ca vivyadhuḥ; śaraiḥ sumuktair itaretaraṁ pr̥thak ॥

शरान्धकारे तु महात्मभिः कृते; महामृधे योधवरैः परस्परम् । बभुर्दशाशा न दिवं च पार्थिव; प्रभा च सूर्यस्य तमोवृताभवत् ॥

śarāndhakāre tu mahātmabhiḥ kr̥te; mahāmr̥dhe yodhavaraiḥ parasparam । babhur daśāśā na divaṁ ca pārthiva; prabhā ca sūryasya tamovr̥tābhavat ॥